LEKSIKOGRAFSKI NEOBRAĐENA ZNAČENJA LEKSEME „FAZON“: KONCEPTUALNO-PROCEDURALNA DIHOTOMIJA

Nasleđe 63 (2026) [287-298]

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Marija Ž. Nenadić

Download Full Pdf  

DOI: https://doi.org/10.46793/NasKg2663.287N

SAŽETAK /ABSTRACT:

Predmet rada obuhvata semantičko-pragmatičku analizu lekseme fazon u okviru kognitivnopragmatičke teorije relevancije. Istraživanje ima dvojaki cilj: 1) utvrđivanje vrste kodirane informacije (konceptualna i proceduralna semantika) i 2) utvrđivanje komunikativnog nivoa na kojem jezički izraz funkcioniše (eksplicitni i implicitni plan komunikacije). Na osnovu analize korpusa CLARIN, utvrđeno je da, pored preovlađujuće konceptualne upotrebe, pojedine instance lekseme fazon poseduju i proceduralni status, u kojem ova leksema signalizira značenje približnosti ili egzemplifikacije. Proceduralno značenje približnosti ostvaruje se samostalnom upotrebom lekseme fazon. Proceduralno značenje egzemplifikacije ispoljava se trima sintaksičkim konstrukcijama: 1) samostalna upotreba lekseme fazon, 2) pragmatički klaster kao fazon, i 3) pragmatički klaster ono fazon. Zajednička karakteristika navedenih proceduralnih indikatora jeste njihova funkcija u slabljenju eksplicitnog sadržaja putem usmeravanja interpretacije na približne ili tipične vrednosti unutar propozicionog opsega.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS: 

teorija relevancije, proceduralna semantika, približnost, egzemplifikacija, slaba eksplikatura, fazon

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

Istraživanje sprovedeno u radu finansiralo je Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije (Ugovor o prenosu sredstava za finansiranje naučnoistraživačkog rada istraživača na akreditovanim visokoškolskim ustanovama u 2026. godini broj: 451-03-33/2026-03/ 200198.).

LITERATURA/ REFERENCES:

  • Blejkmor 1987: D. Blakemore, Semantic constraints on relevance, Oxford: Blackwell.
  • Blejkmor 2000: D. Blakemore, Indicators and procedures: nevertheless and but, Cambridge: Journal of Linguistics, 36(3), 463–486.
  • Vilson 2011: D. Wilson, The conceptual-procedural distinction: Past, present and future, in: V. Escandell-Vidal, M. Leonetti, A. Ahern (eds), Procedural Meaning: Problems and Perspectives, Leeds: Emerald Group Publishing, 3–31.
  • Grickat 1966: I. Grickat, Prefiksacija kao sredstvo gramatičke (čiste) perfektivizacije, Beograd: Južnoslovenski filolog, 27, Beograd, 185–223.
  • Dikro 1972: O. Ducrot, Dire et ne pas dire: Principes de sémantique linguistique, Paris: Hermann.
  • Dikro 1980: O. Ducrot, Les mots du discours, Paris: Editions de Minuit.
  • Karston 2002: R. Carston, Thoughts and Utterances: The Pragmatics of Explicit Communication, Oxford: Blackwell Publishing.
  • Klajn, Šipka 2006: I. Klajn, M. Šipka, Veliki rečnik stranih reči i izraza, Novi Sad: Prometej.
  • Manojlović 2025: N. Manojlović, Šta (ko)bajagi zapravo kodira? Kognitivnopragmatička analiza, u: M. Kovačević, J. Petković (ured.), Srpski jezik, književnost, umetnost: Srpski jezik – sistem i upotreba (Knjiga 1), Kragujevac: Filološko-umetnički fakultet, 73–85.
  • Mišković-Luković 2006: M. Mišković-Luković, Semantika i pragmatika iskaza: markeri diskursa u engleskom jeziku, Beograd: Filološki fakultet.
  • Mišković-Luković 2009: M. Mišković-Luković, Is there a chance that I might kinda sort of take you out to dinner?: The role of the pragmatic particles kind of and sort of in utterance interpretation, Amsterdam: Journal of Pragmatics, 41(3), 602–625.
  • Mišković-Luković 2010: M. Mišković-Luković, Markers of conceptual adjustment: Serbian baš and kao, in: M. N. Dedaić, M. Mišković-Luković (eds), South Slavic Discourse Particles, Amsterdam: John Benjamins Publishing Company, 65–89.
  • Mišković-Luković 2018: M. Mišković-Luković, Pragmatika, Kragujevac: Filološko-umetnički fakultet.
  • Nenadić 2024: M. Nenadić, Standardizacija i konvencionalizacija fatičke komunikacije: kognitivnopragmatička perspektiva, u: M. Kovačević, J. Petković (red.), Srpski jezik, književnost, umetnost: Srpski jezik između standarda, supstandarda i dijalekta, Kragujevac: Filološkoumetnički fakultet, 279–286.
  • RSJ 2007: M. Vujanić, D. Gortan-Premk, M. Dešić, R. Dragićević, M. Nikolić, LJ. Nogo, V. Pavković, N. Ramić, R. Stijović, M. Tešić, E. Fekete, Rečnik srpskoga jezika, Novi Sad: Matica srpska.
  • Stanojčić, Popović 1992: Ž. Stanojčić, LJ. Popović, Gramatika srpskoga jezika: udžbenik za I, II, III i IV razred srednje škole, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
  • Ćosić 2008: P. Ćosić, Rečnik sinonima, Beograd: Kornet.
Post Views: 31