PREZENT 3. L. MN. U GOVORIMA KOSOVSKOG POMORAVLJA

Nasleđe 57 (2024) [183-197]

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Tatjana G. Trajković

Download FullPdf   

DOI: 10.46793/NasKg2457.183T

SAŽETAK /ABSTRACT:

U radu je predstavljeno stanje prezenta 3. l. mn. u govorima Kosovskog Pomoravlja. Dat je i osvrt na stanja u susednim govorima: vranjskom, bujanovačkom, preševskom, gornjopčinjskom, kumanovskom, skopskocrnogorskom, gatnjanskom, centralno-kosovskom, sirinićkom, prizrenskom,  podgorskom,  podrimskom. Pregled je analiziran tako da se uočavaju specifičnosti kosovskopomoravskih govora u odnosu na bliže i dalje prizren- skojužnomoravske oblasti. Zaključuje  se  da  prezent  3.  l.  mn. u Kosovskom Pomoravlju zauzima centralno mesto u odnosu na okruženje budući da su zabeležene sve prezentske prizrensko-južnomoravske varijantnosti ogledane u nastavcima: -v, -w, -u, -ju.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS: 

srpski jezik, prizrensko-južnomoravski govori, Kosovsko Pomoravlje, prezent 3. l. mn.

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENTS:

Rad je nastao u okviru Strateškog projekta SANU „Istorija i kulturno nasleđe srpskog naroda na Kosovu i Metohiji” (INSKIM), EB 02-2021. Ovo istraživanje podržalo je Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije (Ugovor br. 451-03-66/2024-03).

LITERATURA/ REFERENCES:

  • Belić 1905: A. Belić, Dijalekti istočne i južne Srbije. Srpski dijalektološki zbornik, I, Beograd: Državna štamparija kraljevine Srbije. [orig.] Belić 1905: A. Belić, Dijalekti istočne i južne Srbije, Srpski dijalektološki zbornik, I, Beograd: Državna štamparija kraljevine Srbije.
  • Bogdanović, Vukadinović 1991: N. Bogdanović, V. Vukadinović, Jedna jezička paralela (Gračanica – Izvor), Priština: Glasnik Baština, br. 1, 102–111. [orig.] Bogdanović, Vukadinović 1991: N. Bogdanović, V. Vukadinović, Jedna jezička paralela (Gračanica – Izvor), Priština: Glasnik Baština, br. 1, 102–111.
  • Bošnjaković, Stanković 2008: Ž. Bošnjaković, S. Stanković, Iz govora Skopske Crne Gore, Prilozi proučavanju jezika, br. 39, Novi Sad: Filozofski fakultet,
  • 327–340. [orig.] Bošnjaković, Stanković 2008: Ž. Bošnjaković, S. Stanković, Iz govora Skopske Crne Gore, Prilozi proučavanju jezika, br. 39, Novi Sad: Filozofski fakultet, 327–340.
  • Vidoeski 1962: B. Vidoeski, Kumanovskiot govor, Skopje: Institut za makedonski jazik, [orig.] Vidoeski 1962: B. Vidoeski, Kumanovskiot govor, Skopje: Institut za makedonski jazik.
  • Đurović 2000: R. Đurović, Letnički govorni tip, Vranje: Filološki fakultet Priština. [orig.] Đurović 2000: R. Đurović, Letnički govorni tip, Vranje: Filološpki fakultet Priština.
  • Jašović 2008: G. Jašović, Neke osobine govora Ugljara kod Kosova Polja, Istraživanja srpskog jezika na Kosovu i Metohiji, Zbornik radova, knjiga 1, Kosovska Mitrovica: Univerzitet u Prištini, Filozofski fakultet, 93–138. [orig.] Jašović 2008: G. Jašović, Neke osobine govora Ugljara kod Kosova Polja, Istraživanja srpskog jezika na Kosovu i Metohiji, Zbornik radova, knjiga 1, Kosovska Mitrovica: Univerzitet u Prištini, Filozofski fakultet, 93–138.
  • Jurišić 2009: M. Jurišić, Govor gornje Pčinje: glasovi i oblici, Monografije, br. 6. Beograd: Institut za srpski jezik SANU [orig.] Jurišić 2009: M. Jurišić, Govor gornje Pčinje: glasovi i oblici, Monografije, br. 6, Beograd: Institut za srpski jezik SANU.
  • Mladenović 2001: R. Mladenović, Govor šarplaninske župe Gora, Srpski dijale- ktološki zbornik, LXVIII, Beograd: Institut za srpski jezik SANU. [orig.] Mladenović 2001: R. Mladenović, Govor šarplaninske župe Gora, Srpski dijalektološki zbornik, LXVIII, Beograd: Institut za srpski jezik SANU.
  • Mladenović 2002: R. Mladenović, Treće lice množine prezenta u srpskim govorima na jugozapadu Kosova i Metohije, Južnoslovenski filolog, br. 58, 41–63. [orig.] Mladenović 2002: R. Mladenović, Treće lice množine prezenta u srpskim govorima na jugozapadu Kosova i Metohije, Južnoslovenski filolog, br. 58, 41–63.
  • Mladenović 2010: R. Mladenović, Zamenice u govorima jugozapadnog dela Kosova i Metohije, Monografije, br. 12, Beograd: Institut za srpski jezik SANU. [orig.] Mladenović 2010: R. Mladenović, Zamenice u govorima jugozapadnog dela Kosova i Metohije, Monografije, br. 12, Beograd: Institut za srpski jezik SANU.
  • Mladenović 2013: R. Mladenović, Govor južnokosovskog sela Gatnje, Monografije, br.  18, Beograd: Institut za srpski jezik SANU. [orig.] Mladenović 2013: R. Mladenović, Govor južnokosovskog sela Gatnje, Monografije, br. 18, Beograd: Institut za srpski jezik SANU.
  • Mladenović 2019: R. Mladenović, Govor severnošarplaninske župe Sirinić, Beograd: Srpski dijalektološki zbornik, LXVI/1, 1–1047. [orig.] Mladenović 2019: R. Mladenović, Govor severnošarplaninske župe Sirinić, Beograd: Srpski dijalektološki zbornik, LXVI/1, 1–1047.
  • Pavlović 1939: M. Pavlović, Govor Sretečke Župe, Srpski dijalektološki zbornik, br. VIII, Beograd: Srpska kraljevska akademija. [orig.] Pavlović 1939: M. Pavlović, Govor Sretečke Župe, Srpski dijalektološki zbornik, br. VIII, Beograd: Srpska kraljevska akademija.
  • Pavlović 1970: M. Pavlović, Govor Janjeva, Novi Sad: Matica srpska. [orig.] Pavlović 1970: M. Pavlović, Govor Janjeva, Novi Sad: Matica srpska.
  • Remetić 1996: S. Remetić, Srpski prizrenski govor I, Srpski dijalektološki zbornik, br. XLVII, 320–613. [orig.] Remetić 1996: S. Remetić, Srpski prizrenski govor I, Srpski dijalektološki zbornik, br. XLVII, 320–613.
  • Stanković 2009: S. Stanković, Iz govora sela Klokot u Gornjoj Moravi (Lingvogeografska skica i dijalekatska građa), u: Mileta Bukumirić (ur.), Zbornik radova sa projekta Istraživanja srpskog jezika na Kosovu i Metohiji, Knjiga 2, Kosovska Mitrovica: Univerzitet u Prištini, Filozofski fakultet, 161–170.  [orig.]  Stanković 2009: S. Stanković, Iz govora sela Klokot  u Gornjoj Moravi (Lingvogeografska skica i dijalekatska građa), u: Mileta Bukumirić (ur.), Zbornik radova sa projekta Istraživanja srpskog jezika na Kosovu i Metohiji, Knjiga 2, Kosovska Mitrovica: Univerzitet u Prištini, Filozofski fakultet, 161–170.
  • Stanković 2010a: S. Stanković, Iz govora sela Binač u Gornjoj Moravi, Zbornik radova: Istraživanja srpskog jezikaa na Kosovu i Metohiji, Kosovska Mitrovica, 139–156. [orig.]  Stanković 2010: S. Stanković, Iz govora sela Binač  u Gornjoj Moravi, Zbornik radova: Istraživanja srpskog jezikaa na Kosovu i Metohiji. Kosovska Mitrovica, 139–156.
  • Stanković 2010b: S. Stanković, O dijalektološkoj ekskurziji u vitinskome kraju u Gornjoj Moravi (Izveštaj, napomene o govoru, dijalekatski tekstovi), u: Mileta Bukumirić (ur.), Zbornik radova Filozofskog fakulteta. Posebno izdanje povodom 50-godišnjice osnivanja Filozofskog fakulteta, Posvećeno prof. dr Milosavu Vukićeviću, Kosovska Mitrovica: Univerzitet u Prištini, Filozofski fakultet, 519–540. [orig.] Stanković 2010b: S. Stanković, O dijalektološkoj ekskurziji u vitinskome kraju u Gornjoj Moravi (Izveštaj, napomene o govoru, dijalekatski tekstovi), u: Mileta Bukumirić (ur.), Zbornik radova Filozofskog fakulteta. Posebno izdanje povodom 50-godišnjice osnivanja Filozofskog fakulteta, Posvećeno prof. dr Milosavu Vukićeviću, Kosovska Mitrovica: Univerzitet u Prištini, Filozofski fakultet, 519–540.
  • Stanković, Bošnjaković 2015: S. Stanković, Ž. Bošnjaković,  Analiza  dijalekat-  skog teksta (na  primeru govora Skopske Crne Gore), Philologia Mediana,  br.  7,  417–437.  [orig.]  Stanković,  Bošnjaković  2015:  S.  Stanković, Ž. Bošnjaković, Analiza dijalekatskog teksta (na primeru govora Skopske Crne Gore), Philologia Mediana, br. 7, 417–437.
  • Stanković 2018: D. Stanković, Govor vranjske dece predškolskog i školskog uzrasta – sociolingvistički pristup, doktorska disertacija (rukopis), Beograd: Univerzitet u Beogradu, Filoški fakultet. [orig.] Stanković 2018: D. Stanković Govor vranjske dece predškolskog i školskog uzrasta – sociolingvistički pristup, doktorska disertacija (rukopis), Beograd: Univerzitet u Beogradu, Filoški fakultet., .
  • Trajković 2016: T. Trajković, Govor Preševa, Srpski dijalektološki zbornik, br. LVIII, 279–578. [orig.] Trajković 2016: T. Trajković, Govor Preševa, Srpski dijalektološki zbornik, br. LVIII, 279–578.
  • Trajković 2020: T. Trajković, Vokali u govoru Bujanovca, u: T. Trajković, N. Jović (ur.), Na temeljima narodnih govora. Zbornik radova posvećen Jordani Marković, Niš: Filozofski fakultet, 699–714. [orig.] Trajković 2020: T. Trajković,
  • Vokali u govoru Bujanovca, u: T. Trajković, N. Jović (ur.), Na temeljima narodnih govora. Zbornik radova posvećen Jordani Marković, Niš: Filozofski fakultet, 699–714.
  • Trajković, Mihajlović 2020: T. Trajković, M. Mihajlović, Govor Vranja kroz prizmu diglosivnosti, Južnoslovenski filolog, br. 76/1, 77–105. [orig.] Trajković, Mihajlović 2020: T. Trajković, M. Mihajlović, Govor Vranja kroz prizmu diglosivnosti, Južnoslovenski filolog, br. 76/1, 77–105.
  • Trajković 2022a: T. Trajković, Vokalski sistem govora kosovskokameničkog kraja, u: Dragan Vojvodić (ur.) Kosovsko-metohijski zbornik, br. 9, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti, Akademijski odbor za proučavanje Kosova i Metohije, [orig.]
  • Trajković 2022a: T. Trajković, Vokalski sistem govora kosovskokameničkog kraja, u: Dragan Vojvodić (ur.), Kosovsko- metohijski zbornik, br. 9, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti, Akademijski odbor za proučavanje Kosova i Metohije, 251–275.
  • Trajković 2022b: T. Trajković, Govori Kosovskog Pomoravlja kroz narrative o narodnim običajima i verovanjima, u: Jelena Pandurević (ur.), Nasljeđe i identitet(i), Banja Luka: Centar za folkloristiku i studije kulture i Filološki fakultet Univerziteta u Banjoj Luci. [orig.]
  • Trajković 2022: T. Trajković, Govor  Kosovskog  Pomoravlja  kroz  narative  o  narodnim  običajima  i verovanjima. Jelenka Pandurević (ur.), Nasljeđe i identitet(i), Banja Luka: Centar za folkloristiku i studije kulture i Filološki fakultet Univerziteta u Banjoj Luci, 197–214.
  • Trajković 2023: T. Trajković, Radni glagolski pridev m. r. jd. u govorima Kosovskog Pomoravlja, Južnoslovenski filolog, br. 79/2, 151–170. [orig.] Trajković 2023: Radni glagolski pridev m. r. jd. u govorima Kosovskog Pomoravlja, Južnoslovenski filolog, 79/2, 151–170. .
  • Ćirić 2003: Lj. Ćirić, Neke najmarkantnije osobine govora Izmornika, Srpski jezik, br. VIII/1–2, 329–34. [orig.] Ćirić 2003: LJ. Ćirić, Neke najmarkantnije osobine govora Izmornika, Srpski jezik, br. VIII/1–2, 329–341.
  • Ćirić 2004: Lj. Ćirić, Dve fonetske pojave u govoru Novobrdske Krive Reke na Kosovu, Zbornik radova sa Međunarodnog naučnog skupa „Život i delo akademika Pavla Ivića”, Subotica: Gradska biblioteka, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti, Novi Sad: Filozofski fakultet, Beograd: Narodna biblioteka Srbije, Novi Sad: Matica srpska, Beograd: Institut za srpski jezik SANU, 199–207. [orig.]
  • Ćirić 2004: LJ. Ćirić, Dve fonetske pojave u govoru Novobrdske Krive Reke na Kosovu, Zbornik radova sa Međunarodnog naučnog skupa „Život i delo akademika Pavla Ivića”, Subotica: Gradska biblioteka, Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti, Novi Sad: Filozofski fakultet, Beograd: Narodna biblioteka Srbije, Novi Sad: Matica srpska, Beograd: Institut za srpski jezik SANU, 199–207.