IZMEĐU ŽELJE I PORETKA: PSIHOLOŠKI PORTRET INTELEKTUALCA U PRIPOVETKAMA LAZE LAZAREVIĆA

Lipar 85 (2024) (str. 137-150)

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Bojana Č. Petrov

Download Full Pdf   

DOI: 10.46793/LIPAR85.137P

SAŽETAK / ABSTRACT:

Književni lik intelektualca jedan je od najupečatljivijih strukturalnih elemenata pripovedaka Laze Lazarevića. U skladu sa poetičkom zapovešću realizma da objektivno prikazuje društvenu stvarnost, prilike vremena bile su inspiracija za genezu mnogih tema i likova srpske proze. U književni svet preslikane su generacije nastajućih intelektualaca, pa se geneza lika intelektualca delimično može obrazložiti prototipičnošću. Glavni likovi pripovedaka Verter, Vetar i Švabica biće interpretirani u radu kao tipični upravo zato što imaju referente u stvarnosti, ali i kao tipizovani jer ih je nekoliko sa sličnim psihološkim karakteristikama. Osim sa stanovištâ strukture književnoumetničkog teksta i naratologije, književni tip intelektualca biće razmatran i posredstvom psihološkog pristupa, zasnovanog na Golemanovoj studiji Emocionalna inteligencija i na tekstu Lea Bersanija o strahu od želje u realizmu. Naposletku, Janko-Verter, Janko iz Vetra i Miša Maričić biće tumačeni i sa aspekta geneze tipa intelektualca u širem književnoistorijskom luku – između francuskih arivista i intelektualaca Bore Stankovića.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

tip intelektualca, tip ariviste, obrazovni roman, emocionalna inteligencija, strah od želje, realistički diskurs, Laza Lazarević

LITERATURA / REFERENCES:

  • Amon 1990: F. Amon, Diskurs podređen pravilima, Beograd: Treći program, br. 85, Beograd, 202–225.
  • Bersani 1990: L. Bersani, Realizam i strah od želje, Beograd: Treći program, br. 85, Beograd, 182–190.
  • Vukićević, Ivanić 2007: D. Vukićević, D. Ivanić, Ka poetici srpskog realizma, Beograd: Zavod za udžbenike.
  • Vučenov 1986: D. Vučenov, Pripovetke Laze Lazarevića, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
  • Goleman 2014: D. Goleman, Emocionalna inteligencija, Beograd: Geopoetika. Đolović 2021: I. Đolović, Psihološki portret ariviste u francuskom (HIH vek) i srpskom romanu (s kraja HIH i početkom HH veka), Beograd: Filološki fakultet.    ‹https://nardus.mpn.gov.rs/handle/123456789/18933?localeattribute=sr_RS›. 29.02.2024.
  • Živković 1994: D. Živković, Evropski okviri srpske književnosti, knj. 5, Beograd: Prosveta.
  • Ivanić 2002: D. Ivanić, Svijet i priča, Beograd: Narodna knjiga-Alfa.
  • Kašanin 1977: M. Kašanin, Izabrani eseji, Beograd: Izdavačko preduzeće Rad.
  • Lazarević 2016: L. K. Lazarević, Pripovetke, prir. D. Ivanić, Beograd: Draganić.
  • Marković 1974: S. Marković, Pevanje i mišljenje, Beograd: Prosveta.
  • Savić 1891: M. Savić, Vetar i On zna sve, Novi Sad: Letopis Matice srpske, god. 60, knj. 165/1, Novi Sad, 115–123.
  • Simić 2022: V. Simić, Portret srpskog intelektualca u doba prosvetiteljstva, Novi Sad: Matica srpska.
  • Stojanović 1997: D. Stojanović, Paradoksalni klasik Tomas Man, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.