AUTOR(I) / AUTHOR(S): Danica M. Savić
DOI: 10.46793/LIPAR85.091S
SAŽETAK / ABSTRACT:
U ovom radu se predstavlja naratološko tumačenje Nastasijevićeve pripovetke „Zapis o darovima moje rođake Marije”. Struktura fantastičnog, na kome počiva ova pripovetka, služi kao horizont na kome se ukrštaju tabu mrtvih i tabu rodoskrvnuća. Magnetska priroda erosa između mrtve Marije i njenog rođaka otkriva se kroz amortni eros koji teži rodoskrvnuću kao spajanju sa sebi srodnim. Zabrana dodirivanja njenih darova zapravo je provokacija da se ista prekrši u cilju otkrivanja tajne koje rođake privlači jedno drugom. Erotika smrti utemeljena je na nedovršenom obredu inicijacije, na nepoznanju muškog erosa. S obzirom na to da je Marija nevesta smrti, odlazak njoj je ekvivalentan silasku u svet mrtvih što njenog rođaka preobražava u ženika smrti. Kroz presecanje ovostranog i onostranog, erotikom distance, erotski događaj se sublimira kao stupanje u eroprostor. Ukradeni darovi – Marijine vezene papučice – po logici pars pro toto imaju vrednost otmice same Marije što je arhetipska slika braka u kojoj se prepoznaje violentnost muškog erosa.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
eros, smrt, fantastika, tabu rodoskrvnuća, tabu mrtvih, obredi
LITERATURA / REFERENCES:
Izvori
- Nastasijević 2015: M. Nastasijević, Pripovetke, Beograd: Alma.
Primarna literatura
- Bjelanović 2018: N. Bjelanović, Odbegla tajna, Poetika proze Momčila Nastasijevića, Beograd: Princip/Prosveta.
- Jeremić 1994: LJ. Jeremić, Priroda fantastike u pripovetkama Momčila Nastasijevića, u: Novica Petković (ured.), Poetika Momčila Nastasijevića: zbornik radova, Beograd: Institut za književnost i umetnost/ Kulturnoprosvetna zajednica Srbije; Gornji Milanovac: Dečje novine, 93–102.
- Jović 1994: B. Jović, Biljna metaforika i simbolika biljaka u delu Momčila Nastasijevića (osnovne pretpostavke), u: Novica Petković (ured.), Poetika Momčila Nastasijevića: zbornik radova, Beograd: Institut za književnost i umetnost/ Kulturno-prosvetna zajednica Srbije; Gornji Milanovac: Dečje novine, 77–89.
- Krnjević 1994: H. Krnjević, Prolegomena za jedno čitanje Zapisa o darovima moje rođake Marije, u: Novica Petković (ured.), Poetika Momčila Nastasijevića: zbornik radova, Beograd: Institut za književnost i umetnost/ Kulturnoprosvetna zajednica Srbije; Gornji Milanovac: Dečje novine, 103–125.
Sekundarna literatura
- Bataj 1980: Ž. Bataj, Erotizam, Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod.
- Bahtin 1989: M. Bahtin, O romanu, Beograd: Nolit.
- Bašlar 2005: G. Bašlar, Poetika prostora, Beograd: Gradac.
- Vukićević 2014: D. Vukićević, Kako reći i izbeći – erotska književnost u srpskoj nauci o književnosti, u: Diana Stolac (ured.), Riječki filološki dani, zbornik radova s Međunarodnoga znanstvenog skupa Riječki filološki dani, održanoga u Rijeci od 22. do 24. studenoga 2012, Rijeka: Filozofski fakultet Sveučilišta, 261–270.
- Vukićević 2019: D. Vukićević, Metamorfičnost smrti u romanu Nečista krv Borisava Stankovića, DOI: 10.19195/0137-1150.168.40, preuzeto 07.07.2023.
- Evola 1990: J. Evola, Metafizika seksa 1. ‹https://www.zbor.rs/wp-content/ uploads/2022/01/julijus-evola-metafizika-seksa-i.pdf›. 22.05.2023.
- Epštejn 2009: M. N. Epštejn, Filozofija tela, Beograd: Geopoetika, 2009.
- Nojman 2015: E. Nojman, Amor i Psiha, Psihički razvoj ženskog, Tumačenje Apulejeve bajke, Beograd: Fedon.
- Todorov2010: C. Todorov, Uvod u fantastičnu književnost, Beograd: Službeni glasnik.
- Tomić 2007: Z. Tomić, Muški svet, Beograd: Čigoja štampa.
- Čajkanović 1994: V. Čajkanović, Rečnik srpskih narodnih verovanja o biljkama, Beograd: Srpska književna zadruga.
- Chevalier, Gheerbrant 1983: J. Chevalier, A. Gheerbrant, Rječnik simbola: mitovi, sni, običaji, geste, oblici, likovi, boje, brojevi, Zagreb: Nakladni zavod Matice hrvatske.