Nasleđe 61 (2025) [161-171]
AUTOR(I) / AUTHOR(S):Sofija P. Simović 
DOI: https://doi.org/10.46793/NasKg2561.161S
SAŽETAK /ABSTRACT:
U ovom radu se istražuje priroda volje u kontekstu Krležinog romana Povratak Filipa Latinovića, sa akcentom na filozofske perspektive koje objašnjavaju njenu dispozicionalnu prirodu. Umesto da volju shvatimo kao apstraktnu kategoriju koja čini osnovu sveg postojanja, ovde se ona predstavlja kao izraz subjekta koji je istovremeno podeljen i kontradiktoran. Polazi se od teorije koja razmatra volju kao dinamičan proces u kojem ontološki dualizam (razlika između prirodne i gnomičke volje) podrazumeva i monistički pogled na volju koja je usmerena protiv sebe same. Prateći ova filozofska stanovišta, u radu se analizira razvoj autentične volje kroz Krležine likove, počevši od ženskih likova, zatim u paru Kirijales-Baločanski i, konačno, u najkontradiktornijem primeru – Filipu Latinoviću
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
Miroslav Krleža, Povratak Filipa Latinovića, voluntarizam, potencijalnost, dispozicija, obrazac, psihoanaliza, nihilizam
PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:
LITERATURA/ REFERENCES:
- Badju 2005: Alain Badiou, Being and Event, New York: Continuum.
- Bataj 1986: Georges Bataille, Erotism: Death & Sensuality, San Francisco: City Lights Books.
- Borgini, Vilijams 2008: Andrea Borghini and Neil Williams, A Dispositional Theory of Possibility, Dialectica, 62/1, 21-41.
- Dejvis 2010: Bret Davis, Will and Gelassenheit, u: Bret Davis, Martin Heidegger: Key Concepts, Durham: Alumen Publishing.
- Delez 2014a: Žil Delez, Bartleby ili formula. Perovođa Bartleby, Novi Sad: Kuda.org.; Zagreb: Multimedijalni institut.
- Delez 2014b: Žil Delez, Spinoza i problem izraza, Beograd: Fedon.
- Delez 2015: Žil Delez, Hladno i okrutno: predstavljanje Zaher-Mazoha, Beograd: Fedon.
- Derida 1978: Jacques Derrida, Writing and Difference, Chicago: The University of Chicago Press.
- Farel 1989: Joseph Farrell, Free Choice in St. Maximus the Confessor, South Canan: St. Tikhon’s Seminary Press.
- Hegel 1986: Georg Vilhelm Fridrih Hegel, Fenomenologija duha, Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod.
- Lacan, J. L’éthique de la psychanalyse: Séminaire 1959-1960. <https://nosubject.com/ images/4/4c/Seminaire_07.pdf >, 22. 11. 2024.
- Molnar 2006: George Molnar, Power: A Study in Metaphysics, Oxford: University Press.
- Niče 2015: Fridrih Niče, Volja za moć: pokušaj preocenjivanja svih vrednosti, Beograd: Dereta, 2015.
- Kant 2008: Imanuel Kant, Zasnivanje metafizike morala, Beograd: Dereta.
- Krleža 1983: Miroslav Krleža, Povratak Filipa Latinovića, Beograd: Rad.
- Korunović 2024: Goran Korunović, Etika romana Povratak Filipa Latinovića Miroslava Krleže, Novi Sad: Zbornik Matice srpske za književnost i jezik, 72/2, Novi Sad, 447‒468.
- Veter, Bus 2022: Barbara Vetter and Ralf Busse, Modal Dispositionalism and Necessary Perfect Masks, Analysis, 82/1, 84-94.
- Vol 1999: Thomas Carl Wall, Radical Passivity: Levinas, Blanchot, and Agamben, New York: State University of New York Press, 1999.
- Spinoza 2019: Baruh de Spinoza, Etika: geometrijskim redom izložena i u pet delova podeljena, Beograd: Algoritam.
- Šopenhauer 1981: Artur Šopenhauer, Svet kao volja i predstava I/1, Beograd: Grafos.