Lipar 89 (2026) (153-162 str.)
AUTOR(I) / AUTHOR(S):Jelena N. Arsenijević Mitrić 
Download Full Pdf 
DOI: 10.46793/LIPAR89.153AM
SAŽETAK / ABSTRACT:
U ovom radu fokusiramo se na uporedno proučavanje eseja tri autora koji pripadaju 20. veku, a za svoj predmet uzimaju Dantea i njegovu Božanstvenu komediju: Tomas Sterns Eliot, Osip Emiljevič Mandeljštam i Horhe Luis Borhes. Eliotov esej „Dante” objavljen je 1920. u zbirci eseja Sveta šuma, Mandeljštamov Razgovor o Danteu napisan je 13 godina kasnije, 1933. godine (objavljen je posthumno najpre u prevodu na engleski jezik 1965. godine, a potom 1967. i na ruskom originalu), dok je Borhesov esej „Božanstvena komedija” objavljen 1980. godine u knjizi predavanja-eseja Sedam noći (dve godine kasnije 1982. godine izlazi Borhesova zbirka eseja pod naslovom Devet eseja o Danteu). Istraživanje u radu usmereno je ka pronalaženju sličnosti i razlika u njihovim tumačenjima uzimajući u obzir poetički kontekst svakog od pomenutih autora, a shodno tome biće posmatrani i vrednovani stavovi izloženi u tekstovima koji su predmet naše analize. Posebna pažnja usmerena je na jukstapozicioniranje njihovih tumačenja poznatih epizoda iz Danteove poeme, poput one o Odisejevom tragičnom udesu i smrti, kao i priče o legendarnim ljubavnicima Frančeski i Paolu.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
Dante, T. S. Eliot, O. Mandeljštam, H. L. Borhes, esej, Božanstvena komedija, teorija poetskog govora
PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:
Istraživanje sprovedeno u radu finansiralo je Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije (Ugovor o prenosu sredstava za finansiranje naučnoistraživačkog rada zaposlenih u nastavi na akreditovanim visokoškolskim ustanovama u 2026. godini broj: 451-03- 34/2026-03/ 200198).
Rad je izložen na Naučnom okruglom stolu Italijanistika u srcu Šumadije – prvih deset godina u okviru XVIII međunarodnog naučnog skupa Srpski jezik, književnost, umetnost na Filološko-umetničkom fakultetu 28. 10. 2023. godine.
LITERATURA / REFERENCES:
- Aligijeri 1959: D. Aligijeri, Pakao, prev. M. Kombol, Beograd: Rad.
- Aligijeri 2001: D. Aligijeri, Božanstvena komedija, prev. D. Mraović, Beograd: Dereta.
- Arsenijević Mitrić 2023: J. Arsenijević Mitrić, Dijalektika antropološkog pesimizma i optimizma, Kragujevac: FILUM.
- Auerbah 2009: E. Auerbah, Filologija svetske književnosti, prev. T. Bekić, Sremski Karlovci; Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića.
- Borhes 2012: H. L. Borhes, Šifra, prev. R. Konstantinović, Beograd: Paideia.
- Borhes 1995: H. L. Borhes, Ogledalo zagonetki, prev. R. Konstantinović, D. Bajić, M. Ljujić, Novi Sad: Svetovi.
- Eliot 1963: T. S. Eliot, Izabrani tekstovi, prev. M. Mihailović, Beograd: Prosveta.
- Živković 2016: D. Živković, Topos lavirinta u Borhesovoj poeziji, Lipar, god. XVII, br. 59, temat Latinska Amerika: književnost, kultura, politika, ured. LJ. Bogoeva Sedlar, J. Arsenijević Mitrić, Univerzitet u Kragujevcu, 269–283.
- Janjić 2023: D. Janjić, Rim u romanu Kod Hiperborejaca, Kragujevac: FILUM.
- Janjić, Pejić 2023: D. Janjić, M. Pejić, Lik Amora u stvaralaštvu Dantea Aligijerija,
- u: M. Lojanica, N. Bubanja, M. Kovačević (ured.), Književno-lingvističko-kulturološka humano(po)etika: dobar – loš, zao: projekat Centra za naučnoistraživački rad Filološko-umetničkog fakulteta 2022-2023. Knj. 4, Zlobnici, zlikovci, čudovišta, psihopate / XVII međunarodni naučni skup Srpski jezik, književnost, umetnost (Kragujevac/Andrićgrad, 11–13. novembar 2022), Kragujevac: Filološko-umetnički fakultet, 195–208.
- Janjić, Pejić 2024: D. Janjić, M. Pejić, Dante (super)heroj XX i XXI veka, u: T. Tanasković, N. Bubanja, M. Kovačević (ured.), Književno-lingvističko-kulturološka humano(po)etika: dobar – loš, zao: projekat Centra za naučnoistraživački rad Filološko-umetničkog fakulteta 2022-2023. Knj. 4, Dobri, normalni, pošteni, požrtvovani u književnosti, jeziku i umetnosti / XVIII međunarodni naučni skup Srpski jezik, književnost, umetnost (Kragujevac/Andrićgrad, 10–12. novembar 2023), Kragujevac: Filološko-umetnički fakultet, 381–390.
- Lotman 2004: J. M. Lotman, Semiosfera, prev. V. Santini, B. Terzić, Novi Sad: Svetovi.
- Malamud 2011: R. Malamud, Dante as Guide to Eliot’s Competing Traditions in T. S. Eliot, Dante, and the Idea of Europe, edited by P. Douglass, Cambridge Scholars Publishing.
- Mandeljštam 1979: O. Mandeljštam, Razgovor o Danteu, prev. M. Nikolić, Beograd: Rad.
- Milinković 2011: S. Milinković, Dekameron: Knjiga o ljubavi, Beograd: Arhipelag.
- Po 1996: E. A. Poe, Poetry, Tales and Selected Essays, The Library of America.
- Resta 2017: K. Resta, Geofilozofija Mediterana, prev. A. Arsić Milivojević, Beograd: Geopoetika.
- Crnjanski 1983: M. Crnjanski, Kod Hiperborejaca, I, Beograd: Nolit.