Heavenly Patrons and Earthly Communities: Identification and Topoi in Hymnography

ACKNOWLEDGEMENT / PROJEKAT:

(Trans-)Formation of Identities: Orthodox Christians in Ottoman Balkans (c.1450–c.1750) -FORMIDOX

REFERENCES / LITERATURA:

• Aerts, W. J. “Hagar in The So-Called Daniel-Diegesis and in Other Byzantine Writings”, in: Abraham, the Nations, and the Hagarites: Jewish, Christian, and Islamic Perspectives on Kinship with Abraham, eds. Martin Goodman, George H. van Kooten, Jacques T. A. G. M. van Ruiten. Leiden: Brill, 2010, 33–44.
• Assmann, J. Das kulturelle Gedächtnis: Schrift, Erinnerung und politische Identität in frühen Hochkulturen. München: Beck, 2002.
• Brubaker, R., Cooper, F. “Beyond ‘Identity’”. Theory and Society 29 (2000), 1–47.
• Cuneo, T. Ritualized Faith: Essays on the Philosophy of Liturgy. Oxford: Oxford University Press, 2016.
• Dinić-Knežević, D. „Sremski Brankovići”. Istraživanja 4 (1975), 5–47.
• Erll, A. Kollektives Gedächtnis und Erinnerungskulturen. Eine Einführung. Stuttgart: J. B. Metzler, 2017.
• Gschwandtner, C. M. “Mimesis or Metamorphosis? Eastern Orthodox Liturgical Practice and Its Philosophical Background”. Religions 8/5 (2017), 1–22.
• Hall, E. Inventing the Barbarian: Greek Self-Definition through Tragedy. Oxford: Oxford University Press, 1989.
• Kahn, A., Lipovetsky, M., Reyfman, I., Sandler, S. A History of Russian Literature. Oxford: Oxford University Press, 2018.
• Krueger, D. Liturgical Subjects: Christian Ritual, Biblical Narrative, and the Formation of the Self in Byzantium. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 2014.
• Leerssen, J. “Imagology: History and Method”, in: Imagology: The Cultural Construction and Literary Representation of National Characters. A Critical Survey, eds. Manfred Beller, Joep Leerssen. Leiden: Brill, 2007, 17–32.
• Messis, Ch., Papaioannou, S. “Orality and Textuality (With an Appendix on the Byzantine Conceptions)”, in: The Oxford Handbook of Byzantine Literature, ed. Stratis Papaioannou. New York: Oxford University Press, 2021, 241–272.
• Nikolić, M., Pavlović, B. “Bulgarians, Serbs, and the Rus in the Central Balkans in Byzantine Historical Narratives (Late 10^th – Mid-13^th Century): The View from Constantinople”. Zbornik radova Vizantološkog instituta 60/2 (2023), 739–767.
• Noort, E. “Created in the Image of the Son: Ishmael and Hagar”, in: Abraham, the Nations, and the Hagarites: Jewish, Christian, and Islamic Perspectives on Kinship with Abraham, eds. Martin Goodman, George H. van Kooten, Jacques T. A. G. M. van Ruiten. Leiden: Brill, 2010, 33–44.
• Olkinuora, D. “Performance Theory and the Study of Byzantine Hymnography: Andrew of Crete’s Canon on Lazarus”. Ortodoksia 59 (2019), 7–31.
• Papaioannou, S. “Sacred Song”, in: The Oxford Handbook of Byzantine Literature, ed. Stratis Papaioannou. New York: Oxford University Press, 2021, 431–461.
• Pratsch, Th. Der hagiographische Topos: Griechische Heiligenviten in mittelbyzantinischer Zeit. Berlin; New York: De Gruyter, 2005.
• Radojičić, Đ. Sp. Antologija stare srpske književnosti (XI–XVIII veka). Beograd: Nolit, 1960.
• Sládeček, M., Vasiljević, J. “Predgovor”, u: Kolektivno sećanje i politike pamćenja, prir. Michal Sládeček, Jelena Vasiljević, Tamara Petrović Trifunović. Beograd: Zavod za udžbenike; Institut za filozofiju i društvenu teoriju, 2015, 7–29.
• Wolińska, T. “Arabs, (H)agarenes, Ishmaelites, Saracens – a Few Remarks about Naming”, in: Byzantium and the Arabs: The Encounter of Civilizations (from Sixth to Mid-Eighth Century), eds. Teresa Wolińska, Pawel Filipczak. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2015, 22–37.
• Babić, T. „O svetim mestima Svetog Save: Hijerotopija Istoka i Zapada u Domentijano-vom i Teodosijevom Žitiju Sv. Save“. Philologia Mediana 14 (2022), 173–184.
• Bogdanović, D. Istorija srpske književnosti [knj.] 1. Stara srpska književnost. Beograd: Dosije; Naučna knjiga, 1991.
• Vasiljević, M. Kultovi svetih na centralnom Balkanu u vreme osmanskih osvajanja. Beograd: Balkanološki institut SANU, 2021.
• Veselinović, R. “Srbi u Velikom ratu 1683–1699”, u: Istorija srpskog naroda [knj.] 3/1. Srbi pod tuđinskom vlašću, ur. Radovan Samardžić. Beograd: SKZ, 1993, 491–574.
• Vitić, Z. „Patriotska leksika u srpskoj srednjovekovnoj hagiografiji: Nacrt za pojmovnik“, u: S. Marjanović-Dušanić i dr., Politički okviri kolektivnih identiteta: Svedočanstva srpskog srednjovekovlja. Beograd: Filozofski fakultet, 2024, 115–181.
• Vuković, S. Srpski jerarsi: od devetog do dvadesetog veka. Beograd; Podgorica; Kragujevac: Evro; Unireks; Kalenić, 1996.
• Grujić, R. M. Duhovni život Srba u Vojvodini [knj.] 1: do velike seobe od 1690. god. Novi Sad: Istorijsko društvo, 1939.
• Dojčinović, D. “Nacionalni identitet u staroj srpskoj crkvenoj poeziji”, u: Filologija i univerzitet: tematski zbornik radova, ur. Bojana Dimitrijević. Niš: Filozofski fakultet, 2012, 879–894.
• Ivanović, A. “Topika i mimeza u Službi Svetom knezu Lazaru”. Godišnjak Katedre za srpsku književnost sa južnoslovenskim književnostima 17 (2021), 25–40.
• Ivanović, A. “Himnografija kao lirska apostrofa: Služba Svetom knezu Lazaru”, v: Četivoto za mirяni v юžnoslavяnskiя repertoar HІV–HVІІІ v. Sbornik ot Meždunarodnata naučna konferenciя Sofiя, 16–18 noemvri 2023, red. Nina Gagova, Mariя Йovčeva, Ana Stoйkova. Sofiя: Izd. centъr “Boяn Penev”, 2025, 124–136.
• Jagić, V. „Još nešto o životu sv. Đurđa Kratovca“, Glasnik Srpskog učenog društva 40 (1874), 121–131.
• Jovanović, G., Spasojević, M. „O leksemi otačastvo u prevodima žitija Svetog Save od Domentijana i Teodosija na savremeni srpski jezik“, u: Srednji vek u srpskoj nauci, istoriji, književnosti i umetnosti XI, ur. Gordana Jovanović. Beograd: Institut za srpski jezik SANU; Despotovac: Narodna biblioteka „Resavska škola“, 2021, 95–109.
• Йovčeva, M. „Himnografski tvorbi za novite mъčenici”, v: Istoriя na bъlgarskata srednovekovna literatura, sъst. Anisava Miltenova. Sofiя: Iztok–Zapad, 2008, 708–712.
• Jović, R. Dinamika crkvenog identiteta: crkvena organizacija kao enigma u zagonetki. Beograd: Biblos Books, 2023.
• Kožuharov, S. Problemi na starobъlgarskata poeziя [tom] 1. Sofiя: Izd. centъr “Boяn Penev”, 2004.
• Komatina, I. Crkva i država u srpskim zemljama od XI do XIII veka. Beograd: Istorijski institut Beograd, 2016.
• Kristians, D. Toposы v pesnopeniяh vizantiйskoй služebnoй minei i problemы ih perenosa na slavяnskuю počvu. Moskva: Indrik, 2018.
• Marjanović-Dušanić, S. Vladarska ideologija Nemanjića: diplomatička studija. Beograd: Srpska književna zadruga, Sveti arhijerejski sinod Srpske pravoslavne crkve, Clio, 1997.
• Naumov, A. Ideя – obraz – tekst. Issledovaniя po cerkovnoslavяnskoй literature. Moskva: Indrik, 2020.
• Pavlović, L. Kultovi lica kod Srba i Makedonaca: istorijsko-etnografska rasprava. Beograd: Službeni glasnik, 2022.
• Pikkio, R. Slavia Ortodoxa: Literatura i яzыk. Moskva: Znak, 2003.
• Rudi, T. R. “«Яko stolp nepokolebim» (ob odnom agiografičeskom topose)”, u: Trudы Otdela drevnerusskoй literaturы [tom] 55, red. Lidiя Viktorovna Sokolova. Sankt Peterburg: Dmitriй Bulanin, 2004, 211–227.
• Savić, A. Z. “‘Neznabošci dođoše u dostojanje tvoje’ (Ps 78, 1): Identitet i drugost u srpskom političkom diskursu epohe osmanskih osvajanja”, u: Marjanović-Dušanić, S. i dr., Politički okviri kolektivnih identiteta: Svedočanstva srpskog srednjoveko-vlja. Beograd: Filozofski fakultet, 2024, 77–115.
• Savić, A. Z. “Novus Israel: Nacrt za istoriju ideje o bogoizabranju kod Srba (XIII–XVI vek)”, u: Koncepti nacionalizma i patriotizma u srpskom političkom diskursu: Srednji vek, novi vek, savremeno doba [knj.] 1, ur. Smilja Marjanović Dušanić, Alek-sandar Z. Savić. Beograd: Filozofski fakultet, 2025, 51–80.
• Simić, V. Za ljubav otadžbine: patriote i patriotizmi u srpskoj kulturi XVIII veka u Habzburškoj monarhiji. Novi Sad: Galerija Matice srpske, 2012.
• Spremić, M. Despot Đurađ Branković i njegovo doba. Beograd: Srpska književna zadruga, 1999.
• Subotin-Golubović, T. “Liturgijski rukopisi”, u: Svet srpske rukopisne knjige (XII–XVII vek), ur. Dušan Otašević, Zoran Rakić, Irena Špadijer. Beograd: SANU, 2016, 89–109.
• Temčin, S. Ю. “Pečsko-mohačski episkop Nikanor (Melentievič) kak avtor službы serbskomu despotu Ioannu Brankoviču”. Rocznik Teologiczny 1 (2014), 63–72.
• Timotijević, M. “Sremski despoti Brankovići i osnivanje manastira Krušedola”. Zbornik Matice srpske za likovne umetnosti 27–28 (1991–1992), 127–149.
• Timotijević, M. Rađanje moderne privatnosti: privatni život Srba u Habzburškoj monarhiji od kraja 17. do početka 19. veka. Beograd: Clio, 2006.
• Trifunović, Đ. “Beleške o delima u Srbljaku”, u: O Srbljaku. Studije, prir. Đorđe Trifunović. Beograd: SKZ, 1970, 271–368.
• Ćirković, S. “Poslednji Brankovići”, u: Istorija srpskog naroda [knj.] 2. Doba borbi za očuvanje i obnovu države (1371–1537), ur. Jovanka Kalić. Beograd: SKZ, 1982, 445–464.
• Ćirković, S. “Varvari”, u: Leksikon srpskog srednjeg veka, prir. Sima Ćirković, Rade Mihaljčić. Beograd: Knowledge, 1999, 67–68.
• Ćirković, S. “Pleme”, u: Leksikon srpskog srednjeg veka, prir. Sima Ćirković, Rade Mihaljčić. Beograd: Knowledge, 1999, 521–523.
• Špadijer, I. Sveti Petar Koriški u staroj srpskoj književnosti. Beograd: Čigoja štampa, 2014.
• Šuletić, N. “Srpska crkva posle 1459. godine: o integraciji srpskog klera u turski fiskalni sistem”, u: Pad Srpske despotovine 1459. godine: zbornik radova sa naučnog skupa, održanog 12–14. novembra 2009. godine, ur. Momčilo Spremić. Beograd: SANU, 2011, 331–349.