„PONI MONI LETI U SVEMIR“ – MOTIV ZVEZDA I SVEMIRA U DIDAKTIČKOJ LITERATURI I KNJIŽEVNOSTI ZA DECU

ZVEZDE :  književna, jezička, umetnička i kulturna astropoetika 2024, (589-601)

AUTHOR(S) / AUTOR(I): Jelena M. PAVLOVIĆ JOVANOVIĆ, Ane A. FERRI

Download Full Pdf   

DOI: 10.46793/Zvezde24.589PJ

ABSTRACT / SAŽETAK:

U radu se bavimo analizom motiva zvezda i svemira u didaktičkoj literaturi i u književnosti za decu. Rad ima tri cilja. Prvi cilj jeste utvrđivanje statusa motiva zvezda i svemira u didaktičkoj literaturi za predškolsku decu komercijalnih izdavača. Drugi cilj jeste analiza podžanra slikovnica vezan za putovanje životinja u svemir na primeru četiri odabrane priče. Treći cilj jeste izrada praktičnog modela radionice za predškolsku decu. Utvrdili smo da zvezde, kao simbol maštanja i snova, služe kao osnov za različit tip grafomotoričkih vežbanja, kao i vežbanja vezanih za razvoj naučne pismenosti i koordinacije  oko – ruka. Ovaj motiv koristi se i u podžanru slikovnica vezanih za putovanje životinje u svemir. Žanr ima stabilnu strukturu, koja se ne razlikuje mnogo u odabranom korpusu, a za cilj ima razvoj mašte i kreativnosti kod dece. Značajno odstupa slikovnica Lajka među zvezdama, koja jeste i terapeutska knjiga i u kojoj zvezde i svetlost nose simboliku smrti. Sprovedena analiza bila je osnov da se napravi autorska radionica namenjena deci predškolskog uzrasta, koja se nalazi u poslednjem delu rada.

KEYWORDS / KLJUČNE REČI:

zvezde, svemir, književnost za decu, didaktička literatura, predškolski uzrast, priče o životinjama

ACKNOWLEDGEMENT / PROJEKAT:

Istraživanje finansirano kroz Ugovor o realizaciji i finansiranju naučnoistraživačkog rada NIO u 2024. godini broj 451-03-66/2024-03/ 200198

REFERENCES / LITERATURA:

IZVORI
  • Avoni 2015: Zabava sa nalepnicama: Avioni (orig. Awesome stickers and activities books: Planes), prev. Branka Josipović, Vuklan izdavaštvo, Beograd, 2015.
  • Vozila 2015: 555 nalepnica vozila (orig. Vehicles – 555 Sticker Fun), treće izdanje, Beograd: Kreativni centar, 2015.
  • Vozila 2021: Vozila: knjiga sa aktivnostima (100 Words Sticker Acttvity: Things That Go), Beograd: Vulkan izdavaštvo.
  • Kartrajt, Tompson 2020: Meri Kartrajt, Džozefin Tompson, Bojanka za najmlađe, ilustrovala  Luana Rinaldo, prev. Dejan Begović, Beograd: Kreativni centar.
  • Mariković, Marković 2018: Simeon Marinković, Slavica Marković, Ježićeva školica: podsticanje dečjeg razvoja i kreativnosti, ilustracije Evelina Daneva Rjninger, Beograd: Kreatvni centar.
  • Marković 2022: Goran Markovć, Brojanje, uzrast 3–5, ilustrovao Mladen Anđelković, Čačak: Pčelica izdavaštvo.
  • Marković 2023a: Goran Marković, Bojenje po zadatku, uzrast 3–5, ilustrovao Mladen Anđelkovć, Čačak: Pčelica izdavaštvo.
  • Marković 2023b: Goran Marković, Lajka među zvezdama, Čačak: Pčelica izdavaštvo.
  • Učimo da brojimo 2022: Učimo da brojimo: Knjiga sa aktivnostima (orig. Stickers & Activities: Numbers and Counting), Beograd: Vuklan izdavaštvo.
  • Spajamo parove 2022: Spajamo parove: knjiga sa aktivnostima, Beograd: Vulkan izdavaštvo. (podstiče razvoj fine motorike, rešavanja problema i mašte).
  • Džojs 2021: Melani Džojs, Priče za decu od 3 godine, Beograd: Laguna.
  • Trajković 2021: Peđa Trajković, Ušlo kuče u sadnduče, ilustracije i dizajn Ana Petrović, Beograd: Kreativni centar.
  • Poni Moni 2023/2024: Letimo u svemir! Poni Moni, časopis za decu, br. 2, 2023/2024.
  • Dženopoljac, Rodić 2019: Dragana Dženopoljac, Danijela Rodić, Logopedove pesmice za pravilan izgovor, Subotica: Logopraktika.
LITERATURA
  • Baucal 2012:  A. Baucal (ur.), Standardi za razvoj i učenje dece ranih uzrasta u Srbiji, Beograd: Institut za psihologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu.
  • Biderman 2004: H. Biderman, Rečnik simbola, Beograd: Plato.
  • Bošnjak Stepanović i dr. 2023: M. Bošnjak Stepanović, S. Balić, N. Pešut, Dečije miskoncepcije o svetlosnim fenomenima, Jagodina: Uzdanica, XX/2, Jagodna, 167–179.
  • Vukomanović Rastegorac 2024: V. Vukomanović Rastegorac, Tumačenje pesama sa motivom smrti životinje i razvoj empatije kod dece – biblioteraprijski i metodički aspekti, Novi Sad: Detinjstvo, 50/2, 84–97.
  • Vidović, Reljac Fajs 2015:  E. Vidović, E. Reljac Fajs, Teaching Fables in the Junior Grades of Primary School, Maribor: Journal of Elementary Educaton, 8, 1/2, Maribor, 133–146.
  • Kirlot 2001: J. E. Cirlot, A dictionary of symbols, second edition, London: Routledge.
  • Milinković 2011: M. Milinković, Dete i književnost u istorijskoj retrospektivi, Novi Sad: Detinjstvo, 1, Novi Sad, 39–46.
  • Petrković 2011: T. Petrović, Dete čitalac, Novi Sad: Detinjstvo, 1, Novi Sad, 70–76.
  • Ristanović 2011: C. Ristanović, Dječiji uzrasti i književna interpretacija tekst, Novi Sad: Detinjstvo, 1, Novi Sad, 62–70.
  • Spasić 2011: J. Spasić, Uzrasni identiteti u odrazu književnosti za decu, Novi Sad: Detinjstvo, 1, Novi Sad, 46–53.
  • Spasić 2021: J. Spasić, Jezičke igre u govornom razvoju: priručnik za razvoj govora dece predškolskog uzrasta, Beograd: Kreativni centar.
  • Utaši 2017: A. Utaši, Slikovnice kao vizuelna knjižvnost, u: L. Marinković (ur.), Svakodnevni život deteta: zbornik radova, Novi Sad: Visoka strukovna škola za obrazovanje vaspitača, 225–234. 
  • Šain, Čarapić 2017: M. Šain, S. Čarapić, Korak po korak 3: priručnik za vaspitače, programiranje vaspitnoobrazovnog rada s decom u vrtiću, Beograd: Kreativni centar.