Usklađivanje pravnog sistema Srbije sa standardima Evropske unije (2024) (str. 43-52)
AUTOR(I) / AUTHOR(S): Biljana Gavrilović Grbović 
DOI: 10.46793/7623-143-0.043GG
SAŽETAK / ABSTRACT:
Predmet analize rada je pravni položaj činovnika u Kneževini Srbiji. Najpre se analizira položaj činovnika u vreme kneza Miloša. Činovnik, u vreme Miloševe vladavine, nije postojao kao državni organ, već kao knežev sluga, što je nateralo opoziciju da pokrene rešavanje činovničkog pitanja. Jer, smatralo se da su „činovnici jedan od glavnih stubova državnog opstanka i napretka“. Na osnovu Hatišerifa od 1838. godine činovnici se pretvaraju od kneževih slugu u državne. U vreme ustavobranitelja činovničko pitanje se pravno reguliše uredbama, na osnovu kojih je položaj činovnika bio povoljan, pa je usledila navala na činovničku službu. Ali, povratkom kneza Miloša ponovo je usledio činovnički „vašar“, koji je trajao do dolaska kneza Mihaila na vlast. U tom smislu, u vreme kneza Mihaila položaj činovnika se definiše Zakonima od 1861. i 1864. godine. Međutim, i pored značajnog poboljšanja položaja činovnika, i u vreme kneza Mihaila činovnici su bili u velikoj meri zavisni od vlasti, kao i u vreme kneza Miloša. Sve u svemu, uzimajući u obzir da su činovnici ogledalo državnog napretka, celishodno je osvrnuti se na pravne temelje činovničkog položaja, ali i njihov položaj u praksi.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
činovnik, državni organ, ustavobranitelji, knez Miloš, knez Mihailo
LITERATURA / REFERENCES:
- Jovanović, S., Druga vlada Miloša i Mihaila (1858-1868), Beograd, 1923.
- Jovanović, S., Ustavobranitelji i njihova vlada (1838-1858), Beograd, 1933.
- Pavlović, M., Pravna evropeizacija Srbije 1804-1914, Kragujevac, 2008.
- Pavlović, M., Srpsko pravo od VII do XX veka, Kragujevac, 2023.
- Popović, S., Razvoj pravnog položaja državnih činovnika po ustavima Srbije, Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, br. 4/1989.
- Uredba o činovnicima od 1842. godine, II. O glavnim dužnostima činovnika, http://digital.bms.rs/ebiblioteka/pageFlip/reader/index.php?type=publications&id=3665&m=2# page/1/mode/2up posećeno: 12. jun 2024.
- Hatišerifa od 1838. godine, https://digitalna.nb.rs/wb/NBS/RukopisiIKnjige/SD_ E0841F6843042349DE1FEC7F658B1E79?fullscreen#page/2/mode/1up, pristupljeno: 7. jun 2024.