Usklađivanje pravnog sistema Srbije sa standardima Evropske unije (2024) (str. 843-861)
AUTOR(I) / AUTHOR(S): Vojislav Bačanin 
DOI: 10.46793/UPSSXII.843B
SAŽETAK / ABSTRACT:
U pogledu ocenjivanja postojanja samouprave najnižih administrativno-teritorijalnih jedinica tokom perioda izgradnje komunalnog sistema u Jugoslaviji (1951-1963), u domaćoj pravnoj teoriji, prisutni su divergentni pogledi. Postoje mišljenja da je tadašnji sistem omogućio razvoj lokalne samouprave, a, s druge strane, prisutni su i stavovi da se radilo više o prividu samouprave i o jednom sistemu koji nije uporediv sa „klasičnom“ lokalnom samoupravom. Autor pokušava da kroz prikaz normativnog okvira i značajnijih doktrinarnih osvrta povodom pitanja finansijske autonomije iznova testira hipotezu o postojanju lokalne samouprave u ovom periodu. Cilj je da se pruži mogućnost jednog šireg i efektnijeg sagledavanja razvoja ovog političko-pravnog instituta.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
samouprava, lokalne finansije, finansijska autonomija, fiskalni federalizam, FNRJ, opština
LITERATURA / REFERENCES:
- Aleksić, D., Paović-Jeknić, G., Finansije i finansijsko pravo, Podgorica/Cetinje, 2001.
- Bačanin, V., Finansijskopravni pogled na narodne odbore u početnom periodu stvaranja druge Jugoslavije (1944-1951) – prilog raspravama o razvitku lokalne samouprave, Zbornik radopva: Usklađivanje pravnog sistema Srbije sa standardima Evropske unije, knj. 11, Kragujevac, 2023.
- Begić, K., Finansijska nadležnost u razvitku jugoslovenske federacije, Sarajevo, 1984.
- Bogoev, K., Lokalne finansije Jugoslavije, Beograd, 1964.
- Vranješ, M., Šimoković, A., Društvene finansije, Subotica, 1984.
- Vučetić, D., Decentralizacija u kontinentalnim pravnim sistemima (doktorska disertacija – neobjavljeno), Niš, 2012.
- Gvozdanović, N., Problemi financiranja komune (doktorska disertacija – neobjavljeno), Split, 1964.
- Geršković, L., Osnovni principi izgradnje državnog sistema kod nas – stenografske beleške, Beograd, 1956.
- Gnjatović, D., Zajedničko finansiranje investicija u socijalističkoj Jugoslaviji, Serbia i komentari, 1993/1995, 1995.
- Grivčev, V., Budžetska prava jugoslovenske opštine (doktorska disertacija – neobjavljeno), Skopje, 1964.
- Dakić, S., Novi budžetski sistem, Finansije, br. 1-2/1952.
- Đorđević, J., Jedinstvo društva i sistem društvene samouprave, Međunarodni problemi, br. 136/1955.
- Đorđević, J., Novi sistem lokalne samouprave, Međunarodni problemi, br. 133/1955.
- Đukić-Veljović, Z., Samoupravljanje u ustavima socijalističke Jugoslavije, Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, br. 3-4/1980.
- Đurđev, A., Lokalna samouprava, Novi Sad, 2003.
- Đurović Todorović, J., Đorđević, M., Javne finansije: teorija i praksa, Niš, 2019.
- Ebel, R.,Yilmaz, S., Intergovernmental relations: issues in public policy, World Bank Working Paper, no. 39942/1999.
- Ivančević, G., Razvoj lokalne samouprave u Srbiji, Kultura polisa, br. 46/2021.
- Ilić, M., Istorijski razvoj lokalne samouprave u periodu od prve do poslednje Jugoslavije (1918-2003), Peščanik: časopis za istoriografiju, arhivistiku i humanističke nauke, br. 4/2006.
- Ilić, M., Lokalna samouprava u Jugoslaviji, Niš, 1996.
- Ilić Popov, G., Fiskalni odnosi u federativnoj državi – sa stanovišta javnih prihoda, Zbbornik radova: Inicijativa za fiskalnu decentralizaciju: prilozi za konferenciju, Beograd, 2002.
- Jèze, G., Eléments du droit public et administratif : à l’usage des étudiants en droit (capacité), Paris, 1910.
- Jelčić, B., Lončarić-Horvat, O., Šimović, J., Arbutina, H., Mijatović, N., Financijsko pravo i financijska znanost, Zagreb, 2008.
- Jelčić, B., Poreski sistem i njegova primjena, Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, tematski broj u čast profesora Jovana Lovčevića, br. 1/1968.
- Jelčić, B., Razvoj javnih financija u Jugoslaviji, Zagreb, 1985.
- Jelčić, B., Rječnik javnih financija i financijskog prava: s osnovama javnih financija i financijskog prava, Zagreb, 1981.
- Jovanović, S., Novo uređenje srezova i opština, u: Poruke i putokazi: Tekstovi Slobodana Jovanovića u listu Poruka, prir: Jovica Trkulja, Beograd, 2020.
- Jovičić, M., Leksikon srpske ustavnost : 1804-1918, Beograd, 1999.
- Jurković, P., Fiskalna politika u ekonomskoj teoriji i praksi, Zagreb, 1977.
- Kardelj, E., O komuni, Beograd, 1981.
- Kostić, V., Međunarodno oporezivanje u doba anksioznosti, Beograd, 2019.
- Kuzmanović, R., Ustavno pravo, Banja Luka, 1999.
- Lovčević, J., Doprinosi: prilog poreskoj terminologiji, Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, br. 4/1961.
- Lovčević, J., Institucije javnih finansija: 5. izd.; dopunio: Miroslav Petrović, Beograd, 1993.
- Lovčević, J., Nauka o finansijama sa finansiskim zakonodavstvom: prva knjiga: Predavanja na Pravnom fakultetu u Beogradu prof. dr. Jov. Lovčevića: treće izdanje, Beograd, 1957.
- Lovčević, J., Finansiski problemi federativne države, Finansije, br. 1/1946.
- Lovčević, J., Fiskalni odnosi u saveznoj državi, Arhiv za pravne i društvene nauke, br. 5-6/1940.
- Lukić, R., O definiciji komune, Gledišta, br. 2/1965.
- Marinković, R., Ko odlučuje u komuni, Beograd, 1971.
- Marinković, R., Razvoj komunalnog uređenja, Arhiv za pravne i društvene nauke, br.. 1-2/1986.
- Marković, D.,M., Doprinos ili poreski teret, Borba, 20.09.1960.
- Matejić, M., Jovanović, M., Finansije, Zagreb, 1982.
- Matejić, M., Javne finansije, Beograd, 1975.
- Miladinović, V., Rapajić, M., Lokalna poreska administracija u Republici Srbiji, Glasnik prava, br. 1/2023.
- Milosavljević, B., Dva veka lokalne samouprave u Srbiji: razvoj zakonodavstva: 1804-2014, Beograd, 2015.
- Mitkov, V., Idejno-politički i teoriski osnovi na komunalniot sistem vo SFR Jugoslavija, Godišnik na Pravniot fakultet vo Skopje, tom 22/1977.
- Mitrović, LJ., Lokalna samouprava u Srbiji u svetlu nacionalne tradicije i savremenosti, Lokalna samouprava: časopis za teoriju i praksu lokalne samouprave, br. 3/1998.
- Murko, V., Budžetski sistem FNRJ, Beograd, 1962.
- Paović Jeknić, G., Budžetsko pravo, Podgorica, 2007.
- Pearsall, J., Hanks, P., The New Oxford Dictionary of English, Oxford University Press, Oxford, 1998.
- Perić, A., Finansijska teorija i politika: 8. izd., Beograd, 1981.
- Petak, Z., Ekonomski federalizam u socijalističkoj Jugoslaviji, Politička misao, br. 4/2012.
- Petrov, V., Ustavno pravo, Beograd, 2022.
- Petrović, M., Značaj i aktuelnost porezne politike u suvremenim uvjetima, Zbornik radova: Aktuelni problemi financiranja društvenih potreba II, Zagreb, 1985.
- Petrović, M., Formiranje prihoda društveno-političkih zajednica u SR Srbiji i njihova raspodela između republike, pokrajina i opština, Beograd, 1968.
- Popović, D., Budžetsko pravo i njegova fragmentacija u socijalističkoj Jugoslaviji, Zbornik sažetaka: Konferencija „Socijalističko pravo u Jugoslaviji: 1945-1990, 29. novembar – 1. decembar 2023, Beograd, 2023, str. 40, https://ius.bg.ac.rs/wp-content/uploads/2023/11/Socijalisticko-pravo-u-Jugoslaviji-1945-1990-verzija-za-web.pdf (24.03.2024).
- Popović, D., Nauka o porezima i poresko pravo, Beograd/Budapest, 1997.
- Popović, D., Poluvekovni razvoj fiskalnog sistema u Jugoslaviji, Serbia i komentari za 1993/1995, Beograd, 1996.
- Popović, D., Poresko pravo: 20. izd., Beograd, 2021.
- Popović, D., Unifikacija poreskog prava u prvoj jugoslovenskoj državi, Beograd, 2020.
- Radovanović, R., Finansijski odnosi između državnih organa (doktorska disertacija – neobjavljeno), Beograd, 1958.
- Raičević, B., Osobenosti osnova i razvoja fiskalnog sistema u uslovima federativnog uređenja SFR Jugoslavije : sa osvrtom na razvojne tendencije fiskalnog sistema u nekim drugim federativnim državama (doktorska disertacija – neobjavljeno), Beograd, 1976.
- Rajović, R., Komunalno uređenje u Jugoslaviji : sistem i praksa, Beograd, 1960.
- Savić, J., Finansije lokalnih administracija: pokušaj jedne teorije, Bankarstvo: ekonomski mesečnik Srba, Hrvata i Slovenaca, br. 11-12/1932.
- Simović, V., Koncentracija, uloga i položaj opštine u Ustavnom sistemu Jugoslavije, Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, br. 1-2/1981.
- Stanković, M., Lokalna samouprava u Srbiji: prošlost, sadašnjost, budućnost, Beograd, 2015.
- Tomljanović, D., Finansijska teorija i politika: 2. izm. i dop. izd., Beograd, 1990.
- Sullivan, R., Fiskalna decentralizacija u Centralnoj i Istočnoj Evropi: pregled pitanja, Zbornik radoova: Inicijativa za fiskalnu decentralizaciju: prilozi za konferenciju, Beograd, 2002.
- Tanzi, V., Fiscal Federalism and Decentralisation: A Review of Some Efficiency and Macroeconomic Aspects, u: Annual World Bank Conference on Development Economics 1995, ur: Michael Bruno, Boris Pleskovič, Washington, D.C, 1996.
- Filipović, H., Nauka o finansijama, knj. 1 i 2., Sarajevo, 1960.
- Hanžeković, M., Raspodjela budžetskih prihoda među društveno-političke zajednice, Ekonomski pregled, br. 6-7/1968.
- Hasanagić, H., Uloga Službe društvenog knjigovodstva, Opština, br. 2/1964.
- Hauriou, M., Précis de droit administratif : contenant le droit public et le droit administratif: 2e édition, Paris, 1893.
- Hewitt, D., Mihaljek, D., Fiscal Federalism, u: Fiscal Policies in Economies in Transition, ur: Vito Tanzi, Washington, D.C., 1992.
- Hrustić, H., Fiskalni federalizam u svetu i naša iskustva, Beograd, 2002.
- Horvat, B., Privredni sistem i ekonomska politika Jugoslavije: problemi, teorije, ostvarenja propusti: s engleskog preveli: Boško Milosavljević i Nataša Suhotin, Beograd, 1970.
- Horvat, L., Financiranje upravne delatnosti, Zagreb, 1988.
- Zakon o budžetima, Sl. list FNRJ, br. 58/1951.
- Zakon o budžetima i finansiranju samostalnih ustanova, Sl. list FNRJ, br. 52/1959.
- Zakon o izmenama i dopunama Osnovnog zakona o budžetima, Sl. list FNRJ, br. 57/1954.
- Osnovni zakon o budžetima, Sl. list FNRJ, br. 13/1954.
- Osnovni zakon o budžetima, Sl. list FNRJ, br. 13/1956.
- Opšti zakon o narodnim odborima, Sl. list FNRJ, br. 22/1952.
- Opšti zakon o uređenju opština i srezova, Sl. list FNRJ, br. 26/1955, 29/1957, 24/1959, 47/1959.
- Ustavni zakon o osnovama društvenog i političkog uređenja Federativne Narodne Republike Jugoslavije i saveznim organima vlasti, Sl. list FNRJ, br. 3/1953.
- Uredba o izvršenju budžeta i o računovodstvenom poslovanju državnih organa i ustanova, Sl. list FNRJ, br. 35/1955.
- Uredba o izmenama i dopunama taksene tarife Zakona o taksama, Sl. list FNRJ, br. 6/1956.