„Iskošeni ugao“ Dragutina Gostuškog (2024) (129-149)
AUTHOR(S) / AUTOR(I): Dragan Latinčić
DOI: 10.46793/DGOST23.129L
ABSTRACT / SAŽETAK:
Dragutin Gostuški u svom kapitalnom delu Vreme umetnosti. Prilog zasnivanju jedne opšte nauke o oblicima ukazuje i na perspektivu muzičke umetnosti sagledanu kroz značajne promene u teoriji ritma i u teoriji proporcija.
Sledbenik je pitagorejskog učenja o muzici, koje prihvata kreativno tako da lepotu i sklad traži u formulama, matematičkim izrazima, zakonima fizike. To se najviše manifestuje u raspravama i postulatima o ritmu.
U brojnim dragocenim primerima, direktnom relevantnom metodom ili komparativnom, kroz prizmu egzaktne naučne oblasti koja dati fenomen opisuje, Gostuški ukazuje na izvanrednu sintetičku moć u oblasti ritma i ritmičkih fenomena.
Brojevi i oblici (ritmički i geometrijski) kao matematički objekti kod Gostuškog su na prirodan način našli utočište u naučnoj strogosti, a u komunikaciji s čitaocem – duhovnu egzistenciju kroz autonoman stvaralački čin, čemu posreduje njegov metod projekcije niza harmonika koji autor uvodi, objašnjavajući prirodnu povezanost vertikalnih i horizontalnih zvučnih entiteta.
Dijalektika Gostuškog je izazovna jer je otkrivalačka i jedinstvena, a jednako inspirativna da se kroz neke postulate autora izvede sistem kompozicionih algoritama koji su prirodno inkorporirani u stvaralačku poetiku.
KEYWORDS / KLJUČNE REČI:
Vizantija, epitrit, Mesarit, metar, pitagorejstvo, psiho-akustika, ritam, spektar, harmonici, hemiole.
REFERENCES / LITERATURA:
- Gostuški, Dragutin. „Blizu apsolutne nule”. U Umetnost u nedostatku dokaza, 155–161. Beograd: Srpska književna zadruga, 1977.
- Latinčić, Dragan. „Infleksije za klavir”. U Memorabilija, izbor muzike za klavir, Sveska I. Beograd: ARION – centar za savremenu muziku, 2021.
- Latinčić, Dragan. „Tragom hetitskih ritmova – projekcije spektra u muzičko-matematičkoj analizi”. Muzički talas br. 50 (2020/21): 40–64.
- Latinčić, Dragan. „Centralna rotacija pravilnih (i nepravilnih) muzičkih poligona”. Muzikologija-Musicology br. 28 (2020): 205–234. https://doi.org/10.2298/MUZ2028205L.
- Trajković, Vlastimir. Sećanje na dr Dragutina Gostuškog (komemorativni skup upriličio Muzikološki institut Srpske akademije nauka i umetnosti), Atrij Narodnog muzeja u Beogradu, Beograd 16. decembar 1998; iz privatne zaostavštine kompozitora i akademika Vlastimira Trajkovića.
- Trajković, Vlastimir. „Sećanje na Dragutina Gostuškog”. MuzikologijaMusicology br. 1 (2000): 165–167.
- Gostuški, Dragutin. Vreme umetnosti. Prilog zasnivanju jedne opšte nauke o oblicima. Beograd: Prosveta i Muzikološki institut SANU, 1968.
- Gostuški, Dragutin. Kontrola muzičkog vremena – prilog proučavanju psihofizioloških uslova muzičke percepcije. Habilitacioni rad, Srpska akademija nauka i umetnosti, 1961.