Uzdanica XXII-III (2025) (str. 167-180)
AUTOR(I) / AUTHOR(S):Đorđe M. Đurđević 
DOI: 10.46793/Uzdanica22.3.167DJ
SAŽETAK / ABSTRACT:
U pesmi „Deset obraćanja Bogorodici Trojeručici hilandarskojˮ Ljubo mira Simovića ogleda se karakteristična poetska težnja posleratnog srpskog modernizma ka povratku srednjovekovnoj pesničkoj tradiciji i pravoslavnoj duhovnosti. Posezanjem za Bogorodičinim likom i poetikom crkvene poezije pesnik gradi pesničko-molitveni tekst u čijem je središtu figura Bogomajke, izgrađena kombinacijom teotokoloških himnografskih motiva. Ipak, Simovićevo poetsko-himnografsko obraćanje Mariji Bogorodici ne dovodi do spasenja, budući da ostaje ograničeno na estetsku vrednost, svedočeći o nemogućnosti posleratnomodernističke poezije da obnovi izgubljeni smisao i prevaziđe iskustvo duhovne praznine. U tom smislu, pesnik vrši značajno pomeranje u odnosu na himnografiju: umesto da mu u prvom planu budu teološki i soteriološki zahtevi, on na njihovo mesto postavlja poetske i estetske, kao, kako se pokazalo, jedine moguće.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
Bogorodica, marijanska poezija, pravoslavna himnografija, književna mariologija, posleratni modernizam, intertekstualnost.
PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:
Istraživanje sprovedeno u radu finansiralo je Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije (Ugovor o prenosu sredstava za finansiranje naučnoistraživačkog rada istraživača na akreditovanim visokoškolskim ustanovama u 2025. godini broj: 451-03-136/2025-03/ 200198).
LITERATURA / REFERENCES:
- Biblija (2018). Sveto pismo Staroga i Novoga zavjeta: Biblija, Sveto pismo Starog zavjeta preveo Đura Daničić, Sveto pismo Novoga zavjeta prevod Komisije
- Svetog arhijerejskog sinoda Srpske pravoslavne crkve, Knjige šireg kanona (Devterokanonske) preveli mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije (Radović), episkop zahumsko-hercegovački Atanasije (Jevtić); Beograd: Sveti arhijerejski sinod Srpske pravoslavne crkve.
- Bogoslužbeni tekstovi. <https://svetosavlje.org/bogosluzbeni/>. 23. 11. 2021.
- Bojović, D. (2022). Hiljadu godina slavljenja Presvete Bogorodice u srpskoj poeziji. Latopisy Akademii Supraskiej, 13, 237–245.
- Damjanov, S. (2011). Veliki kod: Đorđe Marković Koder. Beograd: Službeni glasnik.
- Derida, Ž. (2001). Vera i znanje: vek i oproštaj. Novi Sad: Svetovi.
- Evdokimov, P. (2001). Žena i spasenje sveta: O blagodatnim darovima muškarca i žene. Cetinje: Svetigora.
- Elijade, M. (2003). Sveto i profano, prev. Sreten Marić. Sremski Karlovci, Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića.
- Jerkov, A. (2010). Smisao (srpskog) stiha, knjiga druga, Samo/osporavanje. Beograd: Institut za književnost i umetnost.
- Jovanović, A. (1997). Ivan V. Lalić ili visoka mera pesničke umetnosti. Ivan V. Lalić, Vreme, vatra, vrtovi, Dela Ivana V. Lalića, tom prvi, prir. Aleksandar Jovanović. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 11–85.
- Jovanović, A. (2011). Pesničke vertikale Ljubomira Simovića. U: A. Jovanović, S. Šeatović Dimitrijević (ur.), Pesničke vertikale Ljubomira Simovića, Zbornik radova. Beograd: Institut za književnost i umetnost, Učiteljski fakultet; Trebinje: Dučićeve večeri poezije.
- Kavarnos, K. (1978). Himnografija. Teološki pogledi: dvomesečni versko naučni časopis. Beograd: Arhiepiskopija beogradsko-karlovačka, god. 11, br. 1‒2, 89‒94.
- Lalić, I. V. (1997). Četiri kanona. Beograd: Srpska književna zadruga.
- Popović, J. (1993). Veliki trebnik. Prizren: Eparhija raško-prizrenska.
- Popović, R. (2011): Moć običnih reči, Tipovi oneobičavanja u poeziji Ljubomira Simovića. U: A. Jovanović, S. Šeatović Dimitrijević (ur.), Pesničke vertikale Ljubomira Simovića, Zbornik radova. Beograd: Institut za književnost i umetnost, Učiteljski fakultet; Trebinje: Dučićeve večeri poezije.
- Purić, J. (2011). Tajna o Presvetoj Bogorodici. Beograd, Sveta Gora Atonska: Manastir Hilandar.
- Radulović, M. (2017). Srpskovizantijsko nasleđe u srpskom posleratnom modernizmu: (Vasko Popa, Miodrag Pavlović, Ljubomir Simović, Ivan V. Lalić). Beograd: Institut za književnost i umetnost.
- Simović, LJ. (1990). Sabrane pesme, Knjiga prva. Beograd: Stubovi kulture.
- Simović, LJ. (1990a). Sabrane pesme, Knjiga druga. Beograd: Stubovi kulture.
- Stipčević, N. (2006). Četiri kanona Ivana V. Lalića. Književnost: mesečni časopis, 61(3‒4), 474–483.
- Tatić Đurić, M. (2007). Studije o Bogorodici. Beograd: Jasen.
- Hajdeger, M. (2000). Šumski putevi. Beograd: Plato.
- Šeatović, S. (2022). Žanr molitve Bogorodici i Bogorodici Trojeručici u poeziji Ivana V. Lalića i obnova Srbljaka. U: M. Kovačević (ur.), Značaj srpskog jezika za očuvanje srpskog kulturnog identiteta. IV, Molitva između jezika, književnosti i kulture. Višegrad: Andrićev institut, 133–148.
- Šeatović Dimitrijević, S. (2011). Nada i svetlost: Kult Bogorodice u Simovićevoj poeziji. U: A. Jovanović, S. Šeatović Dimitrijević (ur.), Pesničke vertikale Ljubomira Simovića, Zbornik radova. Beograd: Institut za književnost i umetnost, Učiteljski fakultet; Trebinje: Dučićeve večeri poezije.