Šumadijski anali 15 (2025) (str. 12-29)
AUTOR(I) / AUTHOR(S): Saša Zarić
DOI: 10.46793/SAnali21.15.012Z
SAŽETAK / ABSTRACT:
Ovaj rad predstavlja rezultate arheoloških iskopavanja i opažanja vezanih za rimsko prisustvo na teritoriji geografske Gruže. Ozbiljnija arheološka iskopavanja na teritoriji Gruže, vezana za antički period, obavljena su 1980. godine na lokalitetu Babin grob u selu Radmilović i 1986. godine na lokalitetu Jerinin grad u Gornjoj Crnući. Iskopavanjem i pronalaženjem velikog broja artefakata koji potiču iz antičkog perioda omogućeno je preciznije datovanje rimskih naselja koja su se nalazila na ovom prostoru, kao i načina života njihovih stanovnika. Dodatna arheološka istraživanja bi dopunila saznanja, kako ovog monumentalnog rimskog naselja u Radmiloviću, tako i ostalih antičkih lokaliteta na teritoriji geografske Gruže.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
Gruža, Radmilović, Knić, Gornja Crnuća, rimsko naselje, arheološko iskopavanje.
LITERATURA / REFERENCES:
- Bogdanović, Milenko, „Arheološka istraživanja na području Centralne Srbije (9-27)“, Staništa, Kragujevac, 1983.
- Bogdanović, Milenko, Stare kulture na tlu Centralne Srbije, Narodni muzej Kragujevac, Ljubljana, 1981.
- Dragić, Mihailo, Gruža. „Antropogeografska ispitivanja“, Naselja srpskih zemalja knj. X, Državna Štamparija Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, Beograd, 1921.
- Zarić, Saša, Gruža i Gružani u srpskoj istoriji, Centar za kulturu i biblioteka Knić, Knić, 2020.
- Izveštaj o obavljenim zaštitnim arheološkim iskopavanjima u dolini reke Gruže, Zavod za zaštitu spomenika kulture Kragujevac, Kragujevac, 1982.
- Ilić, R. M, „O ljubićskim selima“, Naselja srpskih zemalja, knj. II, SKA, Beograd, 1903, str. 62; F. Miklosiuch, Monumenta Serbica, Wien, 1858. – Jireček, Konstantin, „Trgovački putevi i rudnici Srbije i Bosne u srednjem vijeku“, Zbornik Konstantina Jirečeka, knj. I, SAN, Beograd, 1959.
- Jireček, Konstantin, Istorija Srba, I, Izdavačka knjižarnica Gece Kona, Beograd, 1922.
- Kanic, Feliks, Srbija: zemlja i stanovništvo od rimskog doba do kraja XIX veka, I, Srpska književna zadruga, Beograd, 1986.
- Mihailović, Tatjana, „Sondažna iskopavanja lokaliteta Gradište u Čukojevcu kod Kraljeva 2002-2003. Godine“, (39-42), Arheološki pregled Srpskog arheološkog društva br. 1, Srpsko arheološko društvo, Beograd, 2006.
- Mišković, Jovan, Geografsko-istorijske slike iz Kraljevine Srbije: IV Grad i župa Borač, Godišnjica Nikole Čupića, knjiga XXI, Beograd, 1901. – Novaković, Stojan, „Sa jednog puta Stojana Novakovića po Šumadiji 1870. Godine“, Prilozi za književnost, jezik, istoriju i folklor, knj. 44, Beograd, 1978.
- Radivojević, Todor, „Naselja u Lepenici“, Naselja i poreklo stanovništva, knj. 27, SKA, Beograd, 1930.
- Rašković, Dušan, „Prilozi o rimskim fibulama u Šumadiji“, Mitološki zbornik 48, Rača, 2023.
- Rašković, Dušan, „Primeri kasnoantičkih nalaza i nalazišta na području Centralne Srbije III i IV veka“, (205-218), Niš i Vizantija XII
- Sarić, Marija, „Rimski merni istrumenti antičke zbirke Narodnog muzeja u Kragujevcu“, Šumadijski zapisi, knj. VI, Aranđelovac, 2012.
- Škrivanić, Gavro, Putevi u srednjovekovnoj Srbiji, Beograd, 1974.