GEOGRAFSKI POLOŽAJ KOPNENE ZONE BEZBEDNOSTI

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Marko V. Milošević , Jovana Todorić , Siniša Drobnjak

Download Full Pdf   

DOI:  10.46793/80029.90.0.033M

SAŽETAK / ABSTRACT:

Kopnena zona bezbednosti (KZB) predstavlja postkonfliktno područje na Zapadnom Balkanu, na teritoriji južne i delom jugoistočne Srbije, uz administrativnu liniju sa AP Kosovo i Metohija. Prostire se lučno duž planinskog venca od Karadaga, Kopaonika, Rogozne do Mokre Gore, u dužini od 382 km. Antropogeografski obuhvata oblasti kao što su Preševska Crna Gora, Poljanica, Gornja Jablanica, Toplica, Raška i Stari Kolašin. Geografski položaj KZB-a analiziran je kroz dijahronijski pristup, uzimajući u obzir apsolutne i relativne elemente položaja. Apsolutni elementi uključuju matematičko-geografski, orogeografski, hidrografski i biogeografski položaj, dok relativni obuhvataju kulturno-civilizacijski, politički, ekonomski i saobraćajno-geografski aspekt. Ključni činioci koji oblikuju položaj KZB-a su status AP Kosovo i Metohija, funkcija administrativne linije i stepen militarizacije KZB-a pod uticajem međunarodnih snaga (KFOR/NATO).

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

KZB; geografski položaj; apsoluti položaj; relativi položaj

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

LITERATURA / REFERENCES:

• Grčić, M. (2000a). Politička geografija. Geografski fakultet, Univerzitet u Beogradu.
• Grčić, M. (2000b). Percepcija geopolitičkog položaja Srbije između mitova i realnosti. Glasnik Geografskog društva Republike Srpske, 5. 71–81.
• Grčić, M. (2001). Komponente geografskog položaja Srbije. Zbornik radova Geografskog fakulteta, 49, 7-22
• Grčić, M. (2005). Balkan kao kulturni subkontinent Evrope. Glasnik Srpskog geografskog društva, 85(1), 209–218. https://doi.org/10.2298/GSGD0501209G
• Grčić, M. (2008). Cvijićeva percepcija geografskog položaja Srbije. Glasnik Srpskog geografskog društva, 88(2), 3–12. https://doi.org/10.2298/GSGD0802003G
• Davutoglu, A. (2014). Strategijska dubina. Službeni glasnik.
• Dragićević, S., Stepić, M., & Karić, I. (2008). Prirodni potencijali i degradirane površine opštine Obrenovac. Jantar grupa.
• Dugin, A. (1997). Osnovы geopolitiki: Geopolitičeskoe buduщee Rossii [Foundations of geopolitics: The geopolitical future of Russia]. Arktogeя.
• Zakon o putevima, Službeni glasnik Republike Srbije, br. 41/2018, 95/2018 – dr. zakon i 92/2023 – dr. zakon. (2018/2023). https://www.paragraf.rs/propisi/zakon-o-putevima.html
• Lukić, D. (2024). Veličina, oblik i granice Srbije kao bitni činioci bezbednosnih izazova Republike Srbije. Politika nacionalne bezbednosti, 26, 69–82. https://doi.org/10.5937/pnb26-48595
• Milošević, M. V. (2025). Geografski položaj Aleksinačke kotline. U A. Milanović (ur.), Aleksinačka kotlina kroz milenijume: Arheološki, istorijski i geografski aspekti naseljavanja od neolita do srednjeg veka (str. 19–24). Arheološki institut; Centar za kulturu i umetnost „Aleksinac“.
• Radovanović, V. (1953-54). Jugoslavija – geografski položaj, unutrašnje i spoljašnje veze. Glasnik Etnografskog instituta SANU, 2–3.
• Razvojna agencija Srbije (2017). Razvijenost regiona i jedinica lokalne samouprave. RAS. https://ras.gov.rs/ uploads/2017/09/mapa-uredba-sr-eng.pdf
• RTV. (2023). Vlada pomaže nedovoljno razvijene opštine, socijalne ustanove i ugrožene, slepe i slabovide sportiste… (14. Decembar 2023). https://www.rtv.rs/sr_lat/drustvo/vlada-pomaze-nedovoljno-razvijene-opstine- socijalne-ustanove-i-ugrozene-slepe-i-slabovide-sportiste…_1501868.html
• Simović, M. (2017). Kopnena zona bezbednosti: pre i posle oružanog sukoba. Medija centar „Odbrana“. Stanković, S. (2005). Jezera Srbije. Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
• Stanković, S. & Ilić, J. (2005). Državne granice Republike Srbije. U S. Stamenković & M. Grčić (ur.),
• Srbija i savremeni procesi u Evropi i svetu (str. 193–2004). Geografski fakultet Univerziteta u Beogradu.
• Stepić, M. (1990). Prostorno-funkcionalni preobražaj naselja u opštini Obrenovac (magistarski rad). Geografski fakultet.
• Stepić, M. (1999). Kosovo i Metohija – političkogeografske i geopolitičke perspektive. Znamen. Sekulović, D. (2006). Geostrateški položaj geoprostorne Vranjsko-bujanovačke kotline. Globus 31, 75-88
• Tadić, M. (2010). Matematička geografija Republike Srbije. Eon
• Tanasković, D. (2011). Neoosmanizam: Povratak Turske na Balkan. Službeni glasnik. Trifunoski, J. (1951). Kumanovsko-Preševska Crno Gora. Srpski etnografski zbornik, 62, 1–238.
• Cvijić, J. (1914). Geografski i kulturni položaj Srbije. Glasnik Srpskog geografskog društva, 3(3–4), 1–23.
• Cvijić, J. (1922). Balkansko poluostrvo i južnoslovenske zemlje. Osnove antropogeografije. Hrvatski štamparski zavod.
• Ćalić, J., Milošević, M.V., Gaudenji, T., Štrbac, D., & Milivojević, M. (2012). Panonska nizija kao morfostrukturna jedinica Srbije. Glasnik Srpskog geografskog društva, 92(1), 47–70. https://doi.org/10.2298/ GSGD1201047C
• Ćalić, J., Milošević, M. V., Milivojević, T., & Gaudenji, T. (2017). Reljef Srbije. U M. Radovanović (ur.),
• Geografija Srbije (str. 23–92). Geografski institut „Jovan Cvijić“ SANU.

* * *

• Babić, M. (2018). Izazovi geopolitičkih koncepcija na Balkanu: slučaj Srbije. Međunarodna politika, 69(1169), 31–49. https://medjunarodnapolitika.rs/wp-content/uploads/MO/2018/1169/MO-2018-1169-article-2.pdf
• Ejupi, A. & Islami, H. (2025). Preševska dolina i Sjeverno Kosovo. Dva geopolitička I neuralgična čvorišta. Geografski horizont, 71(1), 57–68.
• Ejupi, A. & Stiperski, Z. (2018). The Geopolitical Background of the Preševo Valley Crisis. Mitteilungen der Österreichischen Geographischen Gesellschaft, 160, 225–240. https://doi.org/10.1553/moegg160s225
• Ejupi, A. & Ramadani, I. (2016). Regional differentiation and the geopollitical and transboundery position of the Presheva Valley. Miscellanea geographica-Regional studies on development, 20(4), 22–28. https://doi.org/10.1515/ mgrsd-2016-0024.
• Haushofer, K. (1928). Bausteine zur Geopolitik. Kurt Vowinckel.
• Milošević, M. V., Milivojević, M. & Ćalić, J. (2010). Spontaneously abandoned settlements in Serbia, Part 1. Journal of the Geographical Institute “Jovan Cvijic”, SASA, 60(2), 39–57. doi:10.2298/IJGI1002039M
• Milošević, M. V., Milivojević, M. & Ćalić, J. (2011). Spontaneously abandoned settlements in Serbia: Part 2. Journal of the Geographical Institute “Jovan Cvijic”, SASA, 61(2), 25–35. doi:10.2298/IJGI1102025M
• Spykman, N. J. (1944). The geography of the peace. Harcourt, Brace and Company.
• Voisin, N., O›Brien, J. G., Xu, W., Rose, D. J., & White, M. (2021). Water Resource Opportunities at Lake Gazivode/ Ujmani. Pacific Northwest National Laboratory. https://doi.org/10.2172/1783167