PRETRAŽIVANJE TEKSTA I PODATAKA U SVRHU NAUČNOG ISTRAŽIVANJA – STANJE U EU I SAD

XXI Majsko savetovanje (2025) SAVREMENO PRAVO U ERI DIGITALIZACIJE I ODRŽIVOG RAZVOJA (739-755 str.)

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Njegoslav Jović  

Download Full Pdf   

DOI: 10.46793/XXIMajsko.739J

SAŽETAK / ABSTRACT:

Prikupljanje podataka je karakteristika svakog naučnog istraživanja. Danas, u doba digitalne tehnologije prikupljanje podataka putem interneta koristeći moć kompjutera i vještačku inteligenciju modernih algoritama olakšava naučno istraživanje. Međutim, postoji problem jer ovakvim pretraživanjem i skupljanjem podataka dolazi do povrede autorskog prava. Izradom kopija tokom analiza pretraživanja teksta i podataka može da dođe do povrede autorskog prava. Međutim, ove radnje mogu biti dozvoljene na osnovu izuzetka ili ograničenja autorskog prava. Povreda ne postoji u slučaju prikupljanja zvaničnih državnih dokumenata i zakonskih tekstova kao i djela koja nisu pod autorskom zaštitom.

Pretraživanje teksta i podataka je termin koji se koristi za označavanje raznih analitičkih alata koji se obično baziraju na korišćenje digitalnih tehnologija, velikih podataka i interneta. Pretraživanje teksta i podataka dopušta stvaranje novih znanja iz bilo koje vrste informacija, kao što su tekstovi, slike, zvukovi ili baze podataka koji se često stvaraju u druge svrhe. Na ovaj način omogućava se korelacija najrazličitijih skupova informacije kombinovanjem podataka koji se inače nikada ne bi bili kombinovani.

Cilj ovog rada jeste istraživanje da li propisi EU, tačnije važeća Direktiva (EU) 2019/790 Evropskog parlamenta i Savjeta od 17. aprila 2019. o autorskim i srodnim pravima na jedinstvenom digitalnom tržištu i izmjeni Direktive 96/9/EZ i 2001/29/EZ i propisi SAD-a omogućavaju efikasno balansiranje između interesa promovisanja inovacija i zaštite investicija kao i interesa nosioca autorskog prava.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

pretraživanje teksta i podataka, naučno istraživanje, autorsko pravo, digitalizacija.

LITERATURA / REFERENCES:

  • Borghi, M., Text & Data Mining, https://www.copyrightuser.org/understand/exceptions/text- data-mining/, 03.05.2025.
  • Gaćinović, R., Prikupljanje podataka u procesu naučnog istraživanja, Politička revija, br. 2/2017.
  • Geiger, C., Frosio, G., Bulayenko, O., The exception for Text and Data Mining (TDM) in the Proposed Directive on Copyright in the Digital Single Market Legal Aspects, Center for International Intellectual Property Studies Research Paper, No. 02/2018.
  • Marković, M. S., Autorsko i srodna prava, Beograd, 1999.
  • Margoni, T., Kretschmer, M., The Text and Data Mining exception in the Proposal for a Directive on Copyright in the Digital Single Market: Why it is not what EU copyright law needs, 2019.
  • Margoni, T., Dore, G., Why We Need a Text and Data Mining Exception (But it is Not Enough), 2019.
  • Miljević, I. M., Metodologija naučnog rada, Pale, 2007. McDonald, D., Kelly, U., Value and Benefit of Text Mining, JISC, 2012.
  • Muto, G. S.,, A New Text and Data Mining Exception Restrictive vs. extensive interpretations of copyright limitation, Master Thesis (2016/17), Munich Intellectual Property Law Center (MIPLC), Munich, 2017.
  • Radovanović, S., Otvorena nauka i autorsko pravo, s posebnim osvrtom na prijedlog direktive EU o autorskom pravu na jedinstvenom digitalnom tržištu, Zbornik radova: Intelektualna svojina i internet, Beograd, 2018.
  • Radovanović, S., Upotreba računarskog programa u cloud computing-u, Zbornik radova Pravnog fakulteta u Novom Sadu, br. 3/2013.
  • Radovanović, S., Tehnološke mere u sistemu zaštite autorskog prava, Zbornik radova Pravnog fakulteta u Novom Sadu, br. 1/2011.
  • Sag, M., The New Legal Landscape for Text Mining and Machine Learning, Journal of the Copyright Society of the USA, No. 66/2019.
  • Spasić, Ž. V., Autorska dela u digitalnom okruženju, Niš, 2011.
  • Stamatoudi, I., Text and Data Mining, u New Developments in EU and International Copyright Law (ed. Irini Stamatoudi), Kluwer Law International, Leiden, 2016.
  • Handke, C., Guibault, L., Vallbé, J-J., Is Europe Falling Behind in Data Mining? Copyright’s Impact on Data Mining in Academic Research, u New Avenues for Electronic Publishing in the Age of Infinite Collections and Citizen Science: Scale, Openness and Trust, (eds. B. Schmidt, M. Dobreva), proceedings of the 19th International Conference on Electronic Publishing, Amsterdam 2015.
  • Hearst, A. M., Untangling Text Data Mining, Proceedings of ACL’99: the 37th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics, 1999.
  • Hilty, R. M., Richter, H., Position Statement of the Max Planck Institute for Innovation and Competition on the Proposed Modernisation of European Copyright Rules, Max Planck Institute for Innovation and Competition Research Paper No. 17-02, 2017.
  • Quintais, J. P., The New Copyright in the Digital Single Market Directive: A Critical Look, European Intellectual Property Review, 2019.
  • Directive (EU) 2019/790 of the European Parliament and of the Council of 17 April 2019 on copyright and related rights in the Digital Single Market and amending Directives 96/9/EC and 2001/29/EC, OJ L130.
  • Directive 2009/24/EC of 23 April 2009 on the legal protection of computer programs, OJ L111/16.
  • Directive 2001/29/EC of 22 May 2001 on the harmonization of certain aspects of copyright and related rights in the information society, OJ L167/10.
  • Directive 96/9/EC of the European Parliament and of the Council of 11 March 1996 on the legal protection of databases, OJ L77/20.
  • Zakon br. 2016-1231 za Digitalnu Republiku (Loi pour une République numérique).
  • Zakon o autorskim pravima Estonije.
  • Zakon o autorskim i srodnim pravima Njemačke (Urheberrechtsgesetz). Kodeks intelektualne svojine (Code de la propriété intellectuelle) (CPI).
  • Copyright, Designs and Patents Act 1988 (UK).
  • 17 U.S. Code § 107. Limitations on exclusive rights: Fair use.
  • A.V. ex rel. Vanderhye v. iParadigms, LLC, 562 F.3d 630, 645 (4th Cir. 2009). Authors Guild v. Google, Inc., 804 F. 3d 202, 221 (2nd Cir. 2015).
  • Authors Guild, Inc. v. HathiTrust, 755 F. 3d 87, 99. (2d Cir. 2014).
  • Authors Guild, Inc. v. Google, Inc., 954 F. Supp. 2d 282, 291 (S.D.N.Y. 2013). Authors Guild, Inc. v. HathiTrust, 902 F. Supp. 2d 445, 460 (S.D.N.Y. 2012). Bill Graham Archives v. Dorling Kindersley Ltd., 448 F.3d 605 (2d Cir. 2006). Campbell v. Acuff-Rose Music, Inc., 510 U.S. 569 (1994).
  • NXIVM Corp. v. Ross Institute, 364 F.3d 471, 482 (2d Cir. 2004).
  • Public Relations Consultants Association Ltd v The Newspaper Licensing Agency Ltd, 2013 UKSC.
  • Sega Enterprises Ltd. v. Accolade, Inc., 977 F.2d 1510 (9th Cir. 1992).
  • Sony Computer Entertainment, Inc. v. Connectix Corp., 203 F.3d 596 (9th Cir. 2000). C-5/08, Infopaq International A/S v. Danske Dagblades Forening.
  • C-302/10, Infopaq International A/S v. Danske Dagblades Forening. Wright v. Warner Books, Inc., 953 F.2d 731 (2d Cir. 1991).