XXI Majsko savetovanje (2025) SAVREMENO PRAVO U ERI DIGITALIZACIJE I ODRŽIVOG RAZVOJA (307-333 str.)
AUTOR(I) / AUTHOR(S): Veljko Turanjanin 
DOI: 10.46793/XXIMajsko.307T
SAŽETAK / ABSTRACT:
Autor se bavi primenom načela oportuniteta u krivičnom gonjenju u Republici Srbiji, s posebnim fokusom na krivična dela protiv životne sredine. Analizira normativne osnove i praktičnu primenu uslova za odlaganje krivičnog gonjenja, ukazujući na rastući značaj oportuniteta kao instrumenta unapređenja efikasnosti krivičnog postupka. Poseban akcenat stavljen je na ulogu javnog tužioca u proceni celishodnosti gonjenja i vrste naloženih obaveza, kao i na reparativni potencijal mera kao što su uplata novca, naknada štete i društveno-koristan rad. Na osnovu analize podataka za period od 2020. do 2022. godine, utvrđeno je da se najčešće primenjivana mera odnosi na novčane uplate, dok su mere sa direktnim uticajem na životnu sredinu marginalizovane. Regionalne razlike u primeni ovog instituta dodatno ukazuju na potrebu za ujednačavanjem prakse. Autor zaključuje da je načelo oportuniteta značajan, ali nedovoljno iskorišćen mehanizam u borbi protiv ekološkog kriminala i ističe potrebu za snažnijim oslanjanjem na restorativne pristupe u cilju postizanja održivog razvoja.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
oportunitet, krivično gonjenje, životna sredina, javni tužilac, restorativna pravda, ekološki kriminal, Srbija.
LITERATURA / REFERENCES:
- Bejatović, S., Dokić, S., Turanjanin, V., Čvorović, D., Alimpić, M., Vučković, B., Miloradović-Bjelica, N., Krivična dela protiv životne sredine i kaznena politika (norma, praksa i mere unapređenja), Beograd, 2024.
- Bejatović, S., Mere za povećanje efikasnosti i pojednostavljenje krivičnog postupka, Zbornik radova: Osnovne karakteristike Predloga novog jugoslovenskog krivičnog zakonodavstva, Beograd, 2000.
- Bejatović, S., Trajanje krivičnog postupka kao kvalitativna komponenta njegove efikasnosti i njegov uticaj na prevenciju kriminaliteta, Zbornik radova: Delikti nasilja, Beograd, 2002.
- Bejatović, S., Sporazum o priznanju krivičnog dela i druge pojednostavljene forme postupanja u krivičnom procesnom zakonodavstvu Srbije kao Instrumenti normativne efikasnosti krivičnog postupka, Zbornik radova: Pravni sistem Srbije i standardi Evropske unije i Saveta Evrope, knj. 4, Kragujevac, 2009.
- Brkić, S., Pojednostavljene forme krivičnog postupanja i postupak njihovog ozakonjenja u Republici Srbiji, Zbornik radova: Zakonodavni postupak i kazneno zakonodavstvo, Beograd, 2009.
- Brkić, S., Racionalizacija krivičnom postupka i uprošćene procesne forme, Novi Sad, 2004.
- Bubalović, T., Novi koncept i nova zakonska rješenja u Zakonu o kaznenom postupku Republike Hrvatske od 15. 12. 2008. godine, Anali Pravnog fakulteta Univerziteta u Zenici, vol. 3, br. 6/2010.
- Damaška, M., Negotiated Justice in International Criminal Courts, International Journal of Criminal Justice, vol. 2, 2004.
- Đokić, I., Načelo oportuniteta krivičnog gonjenja, Zbornik radova: Stanje kriminaliteta u Srbiji i pravna sredstva reagovanja, III deo, Beograd, 2009.
- Ilić, G., Poreklo i iskustva Srbije sa javnotužilačkom istragom, Zbornik radova: Nova rešenja u kaznenom zakonodavstvu Srbije i njihova praktična primena, Beograd, 2013.
- Kiurski, J., Načelo oportuniteta krivičnog gonjenja, Beograd, 2019.
- Krapac, D., Some Trends in Continental Criminal Procedure in Transition Countries of South- Eastern Europe, u zborniku: Jackson, J., Langer, M., Tillers, P. (ur.), Crime, Procedure and Evidence in a Comparative and International Context – Essays in Honour of Professor Mirjan Damaška, Oxford – Portland, 2008.
- Laudan, L., Truth, Error, and Criminal Law, Cambridge, 2006. Mitsilegas, V., EU Criminal Law, Hart, 2022.
- Pavišić, B., Novi hrvatski zakon o kaznenom postupku, Hrvatski ljetopis za kazneno pravo i praksu, vol. 15, br. 2/2008.
- Pizzi, W., Trials without Truth: Why Our System of Criminal Trials Has Become an Expensive Failure and What We Need to Do to Rebuild It, New York and London, 1999.
- Priručnik za primenu načela oportuniteta krivičnog gonjenja, Misija OEBS-a u Srbiji, Beograd, 2019.
- Radulović, D., Efikasnost krivičnog postupka i njen uticaj na suzbijanje kriminaliteta, Zbornik radova: Realne mogućnosti krivičnog zakonodavstva u suzbijanju kriminaliteta, Beograd, 1997.
- Ranđelović, V., Ekocid u međunarodnom i nacionalnom krivičnom pravu, Kragujevac, 2025.
- Rose, D., In the Name of the Law: The Collapse of Criminal Justice, London, 1996. Roxin, C., Strafrecht-Algemeiner Teil, Band I, Verlag C.H.Beck Munchen, 2006.
- Tulkens, F., Negotiated Justice, u: M. Delmas-Marty, J. R. Spencer (ur.), European Criminal Procedures, Cambridge, 2002.
- Turanjanin, V., The Principle of Immediacy Versus the Efficiency of Criminal Proceedings: Do Changes in the Composition of the Trial Panel Violate the Right to a Fair Trial?, Nordic Journal of Human Rights, 39(1)/2021, https://doi.org/10.1080/18918131.2021.1923242.
- Cigler, S., Teze o ekonomičnosti krivičnog postupka, Glasnik Advokatske komore Vojvodine, br. 1‒2/2009.
- Čvorović, D., Kriminalno-politička opravdanost, svrha i oblici načela oportuniteta krivičnog gonjenja, Zbornik radova: Oportuntet krivičnog gonjenja, Beograd, 2009.
- Felson, M., Zločin i svakodnevni život, Beograd, 2011.