OSNOVNE KARAKTERISTIKE E-EVIDENCE PAKETA EVROPSKE UNIJE I IZAZOVI USKLAĐIVANJA PRAVNOG SISTEMA REPUBLIKE SRBIJE

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Vladimir Šebek

 

Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/UPSSXIV.433S

SAŽETAK / ABSTRACT:

Digitalizacija društvenih odnosa uslovila je da elektronski podaci imaju sve veći značaj u otkrivanju i dokazivanju različitih oblika kriminaliteta. Njihovo pribavljanje često ima prekogranični karakter, jer se korisnik usluge, pružalac usluge i podaci koji su značajni za krivičnu istragu mogu nalaziti u različitim državama. Tradicionalni mehanizmi međunarodne pravne pomoći nisu u potpunosti prilagođeni brzini kojom elektronski podaci mogu biti izmenjeni, izbrisani ili učinjeni nedostupnim. Predmet rada su osnovne karakteristike e-Evidence paketa Evropske unije, koji čine Uredba (EU) 2023/1543 i Direktiva (EU) 2023/1544. Posebno se analiziraju evropski nalog za dostavljanje i evropski nalog za očuvanje elektronskih dokaza, kategorije podataka koje se mogu zahtevati, uloga pružalaca usluga i njihovih pravnih zastupnika, kao i rokovi i osnovni mehanizmi zaštite prava lica na koja se podaci odnose. Na osnovu uporedne analize evropskog i domaćeg normativnog okvira ukazuje se na najvažnije pravne, organizacione i praktične izazove usklađivanja Republike Srbije sa novim modelom prekograničnog pribavljanja elektronskih dokaza. Zaključuje se da usklađivanje ne podrazumeva samo normativno preuzimanje evropskih rešenja, već i preciziranje nadležnosti organa, standardizovanje postupanja, razvoj sigurnih kanala komunikacije i uspostavljanje procedura kojima se obezbeđuju pouzdanost dokaza i zaštita osnovnih prava.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

elektronski dokazi, krivična istraga, prekogranično pribavljanje dokaza, e-Evidence paket, evropski nalog za dostavljanje, evropski nalog za očuvanje

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

Rad je rezultat istraživanja na projektu Pravnog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu: „Usklađivanje pravnog sistema Srbije sa standardima Evropske unije”, koji se finansira iz sredstava Fakulteta.

LITERATURA / REFERENCES:

• Daskal, J., Microsoft Ireland, the CLOUD Act, and International Lawmaking 2.0, Stanford Law Review Online, vol. 71, 2018.
• Directive 2014/41/EU of the European Parliament and of the Council of 3 April 2014 regarding the European Investigation Order in criminal matters, Official Journal of the European Union, L 130, 1 May 2014.
• Directive (EU) 2023/1544 of the European Parliament and of the Council of 12 July 2023 laying down harmonised rules on the designation of designated establishments and the appointment of legal representatives for the purpose of gathering electronic evidence in criminal proceedings, Official Journal of the European Union, L 191, 28 July 2023.
• European Commission, Commission Staff Working Document: Impact Assessment Accompanying the Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council on European Production and Preservation Orders for Electronic Evidence in Criminal Matters and the Proposal for a Directive Laying Down Harmonised Rules on the Appointment of Legal Representatives for the Purpose of Gathering Evidence in Criminal Proceedings, SWD (2018) 118 final, 2018.
• Franssen, V., The Belgian Internet Investigatory Powers Act – A Model to Pursue at European Level?, Europen Data Protection Law Review, no. 3(4) 2017.
• Jones, N. et al., Electronic Evidence Guide: A Basic Guide for Police Officers, Prosecutors and Judges, Version 2.0, Council of Europe, 2019.
• Juszczak, A., Sason, E., The Use of Electronic Evidence in the European Area of Freedom, Security, and Justice: An Introduction to the New EU Package on E-evidence, eucrim, vol. 18, no. 2/2023.
• Konvencija o visokotehnološkom kriminalu, Sl. glasnik RS – Međunarodni ugovori, br. 19/2009; Drugi dodatni protokol uz Konvenciju o visokotehnološkom kriminalu o pojačanoj saradnji i otkrivanju elektronskih dokaza, usvojen u Strazburu 17. novembra 2021. godine.
• Tosza, S., All Evidence Is Equal, but Electronic Evidence Is More Equal Than Any Other: The Relationship between the European Investigation Order and the European Production Order, New Journal of European Criminal Law, vol. 11, no. 2/2020.
• Zakonik o krivičnom postupku, Sl. glasnik RS, br. 72/2011, 101/2011, 121/2012, 32/2013, 45/2013, 55/2014, 35/2019, 27/2021 – odluka US i 62/2021 – odluka US.
• Zakon o međunarodnoj pravnoj pomoći u krivičnim stvarima, Sl. glasnik RS, br. 20/2009.
• Uredba (EU) 2023/1543 Evropskog parlamenta i Saveta od 12. jula 2023. godine o evropskim nalozima za dostavljanje i čuvanje elektronskih dokaza u krivičnim postupcima i za izvršenje kazni zatvora nakon krivičnog postupka, Sl. list Evropske unije, L 191, 28. jul 2023.