ALAN TJURING – PIONIR VEŠTAČKE INTELIGENCIJE I ROB BEZ SLOBODE

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Srđan Đorđević

 

Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/UPSSXIV.101DJ

SAŽETAK / ABSTRACT:

Alan Tjuring je široko priznat u istoriji kao utemeljivač veštačke inteligencije, ali njegov legat seže daleko izvan tehničkih i računarskih dostignuća. Ovaj rad nudi interdisciplinarnu, interpretativnu analizu Tjuringovog naučnog rada i lične sudbine, smeštajući njegove pionirske ideje u širi društveni, pravni i etički okvir. Umesto da Tjuringu pristupa isključivo kao tehnološkom inovatoru, autor istražuje napetost između izuzetne naučne kreativnosti i normativnih ograničenja društva, fokusirajući se na njegovu krivičnu osudu zbog homoseksualnosti kao studiju slučaja institucionalne nepravde. Analizirajući društvenu reakciju na Tjuringov privatni život uporedo sa posthumim priznanjem njegovih naučnih doprinosa, u radu se istražuje kako pravni i moralni poredak mogu istovremeno zavisiti od izuzetnih pojedinaca i marginalizovati ih. Dalje se prati širenje Tjuringovog uticaja na društvene i humanističke nauke, pokazujući kako se veštačka inteligencija razvila u kulturni i društveni fenomen. Time se doprinosi savremenim debatama o društvenim implikacijama veštačke inteligencije, interdisciplinarnosti u istraživanju veštačke inteligencije i normativnim osnovama etičkog i društveno odgovornog tehnološkog razvoja.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

Alan Tjuring, veštačka inteligencija, društvo, homoseksualnost, nepravda

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

Rad je rezultat istraživanja na projektu Pravnog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu: „Usklađivanje pravnog sistema Srbije sa standardima Evropske unije”, koji se finansira iz sredstava Fakulteta.

LITERATURA / REFERENCES:

• Alan Turing Bust Unveiling, https://www.sherborne.org/news/2021-07-06/alan-turing-bust-unveiling, July 6, 2021.
• Kozić, P., Sociologija, Beograd, 1991.
• Livit, D., Čovek koji je suviše znao, Smederevo, 2006.
• McGillivray, B., et al., The challenges and prospects of the intersection of humanities and data science: A White Paper from The Alan Tjuring Institute, 2020.
• Newman, M. H. A., Alan Mathison Turing (1912–1954),  Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society, no. 1/1955, https://turingarchive.kings.cam.ac.uk/biographical-and-personal-documents-amta/amt-a-36
• Pardon all convicted gay men, not just Alan Turing, https://www.petertatchellfoundation.org/ pardon-all-convicted-gay-men-not-just-alan-turing/ February 2, 2015.
• PM’s apology to codebreaker Alan Turing: We were inhumane, The Guardian, September 11, 2009., https://www.theguardian.com/world/2009/sep/11/pm-apology-to-alan-turing
• Torbica, M., Feministička jurisprudencija i kritika pozitivnog prava, doktorska disertacija, Pravni fakultet Univerziteta u Kragujevcu, 2015, str. 21.
• Turing, D., Prof: Alan Turing decoded: A biography, The History Press, 2015.
• The Turing Digital Archive, https://turingarchive.kings.cam.ac.uk/
• The Alan Turing Institute, https://www.turing.ac.uk/about-us
• Turing centenary: The trial of Alan Turing for homosexual conduct, Polari Magazine, June 12, 2012, http://www.polarimagazine.com/features/Turing-centenary-trial-alan-Turing-homosexual-conduct/
• Hassall, R., The Sherborne formula: the making of Alan Turing: https://oldshirburnian.org.uk/the-sherborne-formula-the-making-of-alan-turing/
• Hodges, A., Alan Turing: An introductory biography, Wadham College, University of Oxford, 2004.
• Hodges, A., Turing: A natural philosopher, Phoenix, 1997.
• Halberstam, J., Automating gender: Postmodern feminism in the age of the intelligent machine, Feminist Studies, 17(3), 1991., https://doi.org/10.2307/3178281