EKSTERNA REVIZIJA U BORBI PROTIV KORUPCIJE: DOMETI, OGRANIČENJA I SPECIFIČNI IZAZOVI

Računovodstvena znanja kao činilac ekonomskog i društvenog napretka (2026) [pp. 81-94]  

AUTHOR(S) / АУТОР(И): Jovana Stojanović , Ksenija Denčić Mihajlov
Download Full Pdf   
DOI: https://doi.org/10.46793/RZ26.081S
ABSTRACT / САЖЕТАК:

Korporativna korupcija predstavlja sveprisutan problem na tržištu kapitala i značajnu pretnju zdravom i stabilnom rastu kompanija. U literaturi se vodi polemika o tome da li, i u kojoj meri, revizija može doprineti borbi protiv korupcije, pri čemu se revizorska profesija pokazuje posebno ranjivom na ovakve izazove. Iako eksterna revizija osnažuje kredibilitet finansijskih izveštaja i doprinosi očuvanju poverenja investitora, očekivanja korisnika u pogledu dometa revizije često nadilaze koristi koje im ona pruža. Međutim, šta se dešava u situacijama kada su očekivanja korisnika razumna, ali ostaju nezadovoljena u pogledu informacija koje bi revizori mogli da obezbede u svojim izveštajima? Polazeći od kritičkog pregleda relevantne akademske literature i analize važećih standarda eksterne revizije koji se odnose na neusklađenost klijenta sa zakonima i propisima, kao i na prevare, cilj ove studije je da ispita odgovornosti eksternih revizora u borbi protiv korupcije. Iako se regulatorni napori u unapređenju okvira u oblasti prevara ne mogu osporiti, standardi revizije i dalje ne posvećuju dovoljno pažnje identifikaciji i oceni rizika korupcije, kao ni odgovorima na njih. Studija stoga ističe potrebu za daljim stručnim raspravama o ambicioznijem definisanju uloge eksterne revizije u uslovima povećanog rizika korporativne korupcije. Takođe pruža preporuke regulatorima, revizorskim firmama i istraživačima, sa ciljem jačanja potencijala revizije kao disciplinujućeg mehanizma za ublažavanje koruptivnih praksi u različitim organizacionim entitetima.

KEYWORDS / КЉУЧНЕ РЕЧИ:

korupcija, eksterna revizija, jaz u očekivanjima, standardi revizije

ACKNOWLEDGEMENT / ПРОЈЕКАТ:

Ovaj istraživački rad finansijski je podržalo Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije (Ugovor broj 451-03-33/2026-03/200371).

Rad je rezultat istraživanja po osnovu obaveza po Ugovoru o prenosu sredstava za finansiranje NIR u 2026. godini (evidencioni broj 451-03-34/2026-03), zaključenog između Ministarstva nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije i Ekonomskog fakulteta Univerziteta u Nišu.

REFERENCES / ЛИТЕРАТУРА:
  •  Anand, V., Ashforth, B. E., & Joshi, M. (2004). Business as usual: The acceptance and perpetuation of corruption in organizations. Academy of Management Perspectives, 18(2), 39-53.
  • Brown, N. C., Joe, J. R., Smith, K. W., & Wang, H. (2025). Auditors’ Response to Client Corruption: Evidence from Google Document Frequency. Journal of Business Finance & Accounting, 52(5), 2299-2334.
  • Chi, W., Myers, L. A., Omer, T. C., & Xie, H. (2017). The effects of audit partner pre-client and client-specific experience on audit quality and on perceptions of audit quality. Review of Accounting Studies, 22(1), 361-391.
  • Cunningham, L. M., Li, C., Stein, S. E., & Wright, N. S. (2019). What’s in a name? Initial evidence of US audit partner identification using difference-indifferences analyses. The Accounting Review, 94(5), 139-163.
  • Dye, K. M., & Stapenhurst, R. (1998). Pillars of integrity: the importance of supreme audit institutions in curbing corruption. Washington, DC: Economic development institute of the World Bank.
  • European Commission (2023). Commission Delegated Regulation (EU) 2023/2772 of 31 July 2023 supplementing Directive 2013/34/EU as regards sustainability reporting standards. Official Journal of the European Union. Preuzeto sa: https://eurlex.europa.eu/eli/reg_del/2023/2772/oj (10.3.2026). 
  • FRC (2022). Sanctions against KPMG and Anthony Sykes. Preuzeto sa: https://www.frc.org.uk/newsandevents/news/2022/05/sanctionsagainstkpmgandanthonysykes/ (19.3.2016).
  • Hammersley, J. S., Johnstone, K. M., & Kadous, K. (2011). How do audit seniors respond to heightened fraud risk?. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 30(3), 81-101.
  • Hribar, P., Kravet, T., & Wilson, R. (2014). A new measure of accounting quality. Review of accounting Studies, 19(1), 506-538.
  • IAASB (2008). International Standard on Auditing (ISA) 200, Overall Objectives of the Independent Auditor and the Conduct of an Audit in Accordance with International Standards on Auditing. IFAC. Preuzeto sa: https://www.iaasb.org/publications/basisconclusionsisa200revisedandredrafted (17.3.2026).
  • IAASB (2004). International Standard on Auditing (ISA) 240, The Auditor’s Responsibilities to Consider Fraud in an Audit of Financial Statements. IFAC. Preuzeto sa: https://www.iaasb.org/consultations-projects/auditor-sresponsibility-consider-fraud-audit-financial-statements-isa240?utm_source=chatgpt.com (10.3.2026).
  • IAASB (2025). International Standard on Auditing (ISA) 240 (Revised), The Auditor’s Responsibilities Relating to Fraud in an Audit of Financial Statements. IFAC. Preuzeto sa: https://www.iaasb.org/publications/isa240revisedauditorsresponsibilitiesrelatingfraudauditfinancialstatements (10.3.2026).
  • IAASB (2016). International Standard on Auditing (ISA) 250 (Revised), Consideration of Laws and Regulations in an Audit of Financial Statements. IFAC. Preuzeto sa: https://www.iaasb.org/publications/isa250revisedconsiderationlawsandregulationsauditfinancialstatements13 (10.3.2026).
  • IAASB (2019). International Standard on Auditing (ISA) 315 (Revised), Identifying and Assessing the Risks of Material Misstatement. IFAC. Preuzeto sa: https://www.iaasb.org/publications/isa315revised2019identifyingandassessingrisksmaterialmisstatement (22.3.2026).
  • IAASB (2015). International Standard on Auditing (ISA) 700 (Revised), Forming and Opinion and Reporting on Financial Statements. IFAC. Preuzeto sa:
  • https://www.iaasb.org/publications/internationalstandardauditingisa700revisedformingopinionandreportingfinancialstatements (19.3.2026).
  • Jeppesen, K. K. (2019). The role of auditing in the fight against corruption. The British Accounting Review, 51(5), 100798.
  • Kassem, R., & Higson, A. W. (2016). External auditors and corporate corruption: Implications for external audit regulators. Current Issues in Auditing, 10(1), P1-P10.
  • Kaufmann, D., & Wei, S. J. (1999). Does “Grease Money” Speed Up the Wheels of Commerce?. NBER Working Paper, No. 7093.
  • Kimbro, M. B. (2002). A cross-country empirical investigation of corruption and its relationship to economic, cultural, and monitoring institutions: An examination of the role of accounting and financial statements quality. Journal of Accounting, Auditing & Finance, 17(4), 325-350.
  • Krambia-Kapardis, M. (2016). Corporate fraud and corruption: a holistic approach to preventing financial crises. New York: Palgrave Macmillan.
  • Lawson, B. P., Martin, G. S., Muriel, L., & Wilkins, M. S. (2019). How do auditors respond to FCPA risk?. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 38(4), 177-200.
  • Lloyd Bierstaker, J. (2009). Differences in attitudes about fraud and corruption across cultures: Theory, examples and recommendations. Cross Cultural Management: An International Journal, 16(3), 241-250.
  • Nye, J. (1967). Corruption and political development. A cost-benefit analysis. American Political Science Review, 61(2), 417-427.
  • Pantelić, M., & Živanović, M. (2024). Indikatori koruptivnih praksi u različitim fazama procesa javnih nabavki – slučaj Republike Srbije. U: Malinić, D. i
  • Vučković Milutinović, S. (ur.), Perspektive razvoja forenzičkoračunovodstvenih kapaciteta: izazovi za javni i korporativni sektor (str. 129146). Beograd: Ekonomski fakultet Univerziteta u Beogradu.
  • PCAOB (2003). Auditing Standard (AS) 2405: Illegal Acts by Clients. Preuzeto sa: https://pcaobus.org/oversight/standards/auditingstandards/details/AS2405 (7.3.2026).
  • Porter, B. (1993). An empirical study of the audit expectation-performance gap. Accounting and business research, 24(93), 49-68.
  • Ruan, L., & Zhang, H. (2021). Do auditors consider alleged bribery when accepting clients? Evidence from Chinese non-state-owned enterprises. Accounting and Business Research, 51(6-7), 744-776.
  • Serious Fraud Office v Rolls-Royce plc & anor. (2017). Approved judgment, Case No. U20170036. Judiciary of England and Wales.
  • Stevanović, N., & Malinić, D. (2009). Fenomenologija bilansa: informaciona moć, rizici i posledice. Ekonomika preduzeća, 57(3-4), 63-89.
  • Stojanović, J., & Denčić-Mihajlov, K. (2025). The Paradox of Corruption: Does Institutional Control Encourage or Discourage Foreign Investors?. In: Malinić, D. and Vučković Milutinović, S. (eds.), Contemporary Forensic Accounting Trends in Combating Financial Fraud: Global and National Perspectives (pp.
  • 163-181). Belgrade: Faculty of Economics and Business.
  • Todorović, M., & Vučković Milutinović, S. (2025). Revizija. Beograd: CID Ekonomskog fakulteta Univerziteta u Beogradu.
  • Wang, J., Cheng, H., & Qiao, K. (2025). Does experience matter? An examination of individual auditor’s experience on executive implicit corruption. PacificBasin Finance Journal, 89, 102584.
  • Wei, S. J. (2000). How Taxing Is Corruption on International Investors?. Review of Economics and Statistics, 82(1), 1-11.
  • Živanović, M., & Ribić, M. (2024). Mogu li računovodstvene informacije ukazati na koruptivne aktivnosti kompanija?. U: Jovković, B., Čupić, M., Atanasovski, A. i Radić, S. (ur.), Računovodstvena znanja kao činilac ekonomskog i društvenog napretka (str. 197-209). Kragujevac: Ekonomski fakultet Univerziteta u Kragujevcu.