UMIRANJE KAO AUTOPOETIČKA I METAPOETIČKA PLATFORMA: FENOMEN SMRTI U ROMANU „PRINC I SERBSKI SPISATELJ“ MILISAVA SAVIĆA

Lipar 89 (2026)  (139-152 str.)

AUTOR(I) / AUTHOR(S):Ivana Z. Tanasijević

Download Full Pdf   

DOI: 10.46793/LIPAR89.139T

SAŽETAK / ABSTRACT:

Rad ima za cilj da ispita fiktivni svet romana Princ i serbski spisatelj u odnosu na fenomen smrti, koji se javlja kao značajna semantička komponenta Savićevog romana. Oslikavajući poslednje dane dvojice pisaca iz prošlosti, Stefana Zanovića i Dositeja Obradovića, koherentnu strukturu svog romana autor postiže na poetičkom planu, kroz postmodernistički postupak intertekstualnosti, ali i kroz fenomen smrti, koji je kao dosledno izgrađeni motiv odlika oba narativana toka. Videći fenomen smrti kao autopoetičku i metapoetičku platformu na kojoj roman promišlja prirodu same književnosti, rad se bavi književnim postupkom kojim se ovakva narativna struktura utemeljuje.

Oslikavajući lik Stefana Zanovića na mitološkom obrascu boga Proteja, koji se javlja kao simbol pisca, diskurzivna umiranja junaka javiće se kao štit od smrti u biološkom smislu, a sama književnost, na semantičkom planu, predstavljaće jedini prostor moći, koji ima sposobnost da nadigra smrt. Kroz poslednje dane Dositeja Obradovića, nakon inicijalne vizije smrti kao biološkog fenomena, u skladu sa prosvetiteljskim nalogom, posredstvom motiva ljubavi smrt će biti prikazana u području nadiskustvenog događaja, tajne i misterije. Nova postavka fenomena smrti u drugom narativnom toku Savićevog romana takođe će doneti viziju o književnosti kao prostoru koji, iako ne može da otkrije tajnu smrti, poseduje moć da je prevlada i nadživi.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

smrt, mit, identitet, Protej, Stefan Zanović, prosvetiteljstvo, ljubav, diskurs, Dositej Obradović, književnost

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

LITERATURA / REFERENCES:

Izvori
  • Savić 2008: M. Savić, Rimski dnevnik, priče i jedan roman, Raška: Ariadna.
Literatura
  • Bart 1986: R. Bart, Smrt autora, u: M. Beker, Suvremene književne teorije, Zagreb: SNL, 176–180.
  • Bošković 2010: D. Bošković, Zablude modernizma, Beograd: Službeni glasnik.
  • Eberhard 1997: J. Eberhard, Smrt kao tajna života, Čačak: Gradac, časopis za književnost, umetnost i kulturu, br. 124-125, god. 24, Čačak, 89–104.
  • Ziziulas 1995: J. Ziziulas. Od maske do ličnosti, prev. sa grčkog Mitropolit Crnogorsko-primorski Amfilohije (Radović), HƩYXIA.
  • Jankelevič 2017: V. Jankelevič, Smrt, prev. V. Nikitović, Beograd: Orion Art.
  • Joković 2011: M. Joković, Zlatna prašina sa dalekih zvezda, u: M. Milićević (ured.), Književno delo Milisava Savića: zbornik radova sa naučnog skupa održanog u Raški i Novom Pazaru, 17. i 18. juna 2011. godine, Raška: Centar za kulturu, obrazovanje i informisanje „Gradac”, Novi Pazar: Narodna biblioteka „Dositej Obradović”, 95–112.
  • Nedić 2011: M. Nedić, Poetičke odlike Savićevog proznog dela, u: M. Milićević (ured.), Književno delo Milisava Savića: zbornik radova sa naučnog skupa održanog u Raški i Novom Pazaru, 17. i 18. juna 2011. godine, Raška: Centar za kulturu, obrazovanje i informisanje „Gradac”, Novi Pazar: Narodna biblioteka „Dositej Obradović”, 163–181.
  • Pantić 2021: M. Pantić, Aleksandrijski sindrom 5: ogledi o srpskoj prozi, Novi Sad: Akademska knjiga.
  • Petrović 2008: P. Petrović, Roman ukrštenih sudbina. https://www.politika.rs/scc/clanak/62186/Roman-ukrstenih-sudbina.
  • Stišović Milovanović 2020: A. Stišović Milovanović, izbor i predgovor, Bandit i profesor: Intervjui Milisava Savića, Raška: Centar za kulturu, obrazovanje i informisanje „Gradac”.