TRETMAN VREMENA U ROMANU „SUZNI KROKODIL“ MILOŠA CRNJANSKOG

Lipar 89 (2026)  (101-114 str.)

AUTOR(I) / AUTHOR(S):Jelena N. Vesić

Download Full Pdf   

DOI: 10.46793/LIPAR89.101V

SAŽETAK / ABSTRACT:

Rad se bavi tretmanom vremena u romanu Suzni krokodil Miloša Crnjanskog, polazeći od pretpostavke da nedovršenost dela nije posledica spoljašnjih okolnosti, već poetički promišljena strategija. Cilj rada je da pokaže kako jednodnevni vremenski okvir, ispunjen brojnim analepsama i prolepsama, postaje ključni organizacioni princip romana i osnovni nosilac njegovog smisla. Metodološki, rad kombinuje naratološku analizu vremena sa teorijskim uvidima Pola Rikera i Ridigera Zafranskog o odnosu pripovedanja i ljudskog vremena, uz uporedno sagledavanje mesta romana u okviru proznog opusa Crnjanskog. Posebna pažnja posvećena je različitim vremenskim perspektivama tri glavna lika, kao i hronotopu Beograda, koji spaja privatno i javno vreme. U zaključku se pokazuje da vreme u romanu funkcioniše kao posrednik svesti i sredstvo psihološke karakterizacije, da jedan dan sadrži narativnu suštinu dela, te da se nedovršenost može čitati kao oblik modernističkog promišljanja nemogućnosti zaokružene celine. Tako Suzni krokodil biva reinterpretiran kao poetički značajan tekst, koji zahteva revalorizaciju u okviru stvaralaštva Crnjanskog.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

vreme, nedovršenost, Miloš Crnjanski, Suzni krokodil

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

LITERATURA / REFERENCES:

  • Bal 2000: M. Bal, Naratologija, Beograd: Narodna knjiga – Alfa.
  • Bahtin 1986: M. Bahtin, Jedinstvo hronotropa, Novi Sad: Polja, God 32. Br. 330/331, Novi Sad, 355–357.
  • Bunjac 1982: V. Bunjac, Dnevnik o Crnjanskom, Beograd: BIGZ.
  • Zafranski 2017: R. Zafranski, Vreme, Beograd: Geopoetika izdavaštvo.
  • Jerkov 1991: A. Jerkov, Od modernizma do postmoderne: pripovedač i poetika, priča i smrt, Priština: Jedinstvo; Gornji Milanovac: Dečje novine.
  • Jerkov 2022: A. Jerkov, Tajna Evrope i srpska književnost: smisao (književne) imaginacije: apokriptika, Beograd: Albatros plus: Filološki fakultet.
  • Marčetić 2003: A. Marčetić, Figure pripovedanja, Beograd: Narodna knjiga – Alfa.
  • Mikić 2018: R. Mikić, Da li je Suzni krokodil nedovršeni roman Miloša Crnjanskog?, u: M. Vuksanović (ured.), Delo Miloša Crnjanskog, Novi Sad: Srpska akademija nauka i umetnosti, Ogranak, 51–72.
  • Prins 2011: Dž. Prins, Naratološki rečnik, Beograd: Službeni glasnik.
  • Raičević 2024: G. Raičević, Agon i melanholija: život i delo Miloša Crnjanskog, Novi Sad: Akademska knjiga.
  • Riker 1993: P. Riker, Vreme i priča, Sremski Karlovci; Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića.
  • Ristić 1987: M. Ristić, Kritički radovi Marka Ristića, prir. H. Kapidžić Osmanagić, Novi Sad: Matica srpska; Beograd: Institut za književnost i umetnost.
  • Crnjanski 1999: M. Crnjanski, Eseji i članci II: istorija, polemike, razgovori, prir. Ž. Stojković, Beograd: Zadužbina Miloša Crnjanskog; Lausanne: L’Age d’Homme.
  • Crnjanski 2013: M. Crnjanski, Pripovedna proza II, prir. S. Jaćimović, Beograd: Zadužbina Miloša Crnjanskog; Novi Sad: Budućnost.
  • Crnjanski 1973: M. Crnjanski, Priče o muškom; Suzni krokodil; Maska, izabrao i uredio U. Krstić, Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod.