MANIFEST O ČITANJU I POTREBA ZA PRIHVATANJEM: ROMANI JASMINKE PETROVIĆ U RAZREDNOJ NASTAVI KNJIŽEVNOSTI

KULTURA, OBRAZOVANJE I PAMĆENJE, Zbornik u čast profesora Aleksandra Jovanovića, 2025  (507-528 str.)

AUTOR(I) / AUTHOR(S):Valerija Janićijević

Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/KOP25.507J

SAŽETAK / ABSTRACT:

Prvi deo rada posvećen je ulozi profesora Aleksandra Jovanovića u tumačenju književnosti. Profesorov doprinos razrednoj nastavi književnosti bio je inspiracija za njegove studente i saradnike. Drugi deo rada govori o romanima Jasminke Petrović u razrednoj nastavi književnosti: Od čitanja se raste deo je programa nastave i učenja za treći razred, a O dugmetu i sreći za četvrti razred. Iako su kratko u programima, oba romana su rado čitana među učenicima mlađeg školskog uzrasta. Razlozi ulaska dela Jasminke Petrović u učeničku lektiru su dvostruki. Programi treba da uključuju i savremene autore koje vreme nije potvrdilo, ali čija su dela prepoznata kao estetski vredna i bliska senzibilitetu današnjeg deteta. Sa druge strane, programom određen izbor lektire ima širi značaj: izgradnju i čuvanje etičkih vrednosti, razvijanje ljubavi prema čitanju, vaspitavanje ukusa. Posebno je važno što književnost kod dece intenzivno razvija empatiju. Ovi romani upravo to i čine: svojevrsni su manifesti čitanja i pozivaju na razumevanje i prihvatanje različitosti među decom. U radu će biti rasvetljena ova dva idejna sloja romana. Analizom metodičke aparature u čitankama biće utvrđeno u kojoj meri i kako se oblikuju teme koje pokreću dela Jasminke Petrović.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

Aleksandar Jovanović, razredna nastava književnosti, Jasminka Petrović, Od čitanja se raste, O dugmetu i sreći, nastavni program, lektira, empatija, čitanje iz zadovoljstva.

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

LITERATURA / REFERENCES:

IZVORI
  • Petrović 2018: Jasminka Petrović, Razlistavanje, intervju sa Jasminkom Petrović (2. deo), MiniBookvica, 18. oktobar 2018, dostupno na:<http://mini.bookvica.net/ intervju-jasminka-petrovic-2/>, pristupljeno15. 2. 2024.
  • Petrović 2021: Jasminka Petrović, O dugmetu i sreći, Beograd: Kreativni centar.
  • Petrović 2022: Jasminka Petrović, Od čitanja se raste, Beograd: Kreativni centar.
  • Pravilnik 2018: Pravilnik o programu nastave i učenja za drugi razred osnov-nog obrazovanja i vaspitanja. Službeni glasnik Republike Srbije – Prosvetni glasnik, LXVII, 16.
  • Pravilnik 2019a: Pravilnik o programu nastave i učenja za treći razred osnovnog obrazovanja i vaspitanja. Službeni glasnik Republike Srbije – Prosvetni glasnik, LXVIII, 5.
  • Pravilnik 2019b: Pravilnik o programu nastave i učenja za četvrti razred osnovnog obrazovanja i vaspitanja. Službeni glasnik Republike Srbije – Prosvetni glasnik, LXVIII, 11.
  • Čitanke odobrene za korišćenje u školskoj 2023/2024, za treći i četvrti razred izdavačkih kuća: Zavod za udžbenike, Vulkan znanje, Kreativni centar, Novi Logos, Eduka, Bigz školstvo, Klett, Freska, Nova škola.
LITERATURA
  • Arevalo Melvil 2024: Elena Arévalo Melville, ”Developing empathy through books”, Booktrust. Getting children reading. Leeds. Dostupno na:<https://www.booktrust.org. uk/news-and-features/features/2024/march/developing-empathy-through-books/>, pristupljeno 18. 03. 2024.
  • Borba 2017: Michele Borba, Unselfi e: Why empathetic kids succeed in our All-About-Me World, New York City: Touchstone.
  • Gejmen 2013: Neil Gaiman, ”Why our future depends on libraries, reading and daydreaming”, The Guardian, London. Dostupno na: <https://www.theguardian.com/books/2013/ oct/15/neil-gaiman-future-libraries-reading-daydreaming>, pristupljeno 16. 03. 2024.
  • Ilić i dr. 2007: Pavle Ilić, Olivera Gajić i Milanka Miljković, Kriza čitanja – kompleksan pedagoški, kulturološki i opštedruštveni problem, Novi Sad: Gradska biblioteka Novi Sad.
  • Janićijević 2016: Valerija Janićijević, Teorija književnosti u razrednoj nastavi, Beograd: Učiteljski fakultet.
  • Janićijević 2017: Valerija Janićijević, „Nastava književnosti u esejima Bogdana Popovića”, Naučni sastanak slavista u Vukove dane 2/46, Beograd: Međunarodni slavistički centar Beograd, 127–137.
  • Jerkin 2012: Korina Jerkin, „Lektira našeg doba”, Život i škola, Osijek: Fakultet za odgojne i obrazovne znanosti, 1, 113‒133.
  • Jovanović 2015a: Aleksandar Jovanović, „Srpski jezik i književnost: nastavni predmet, predmet identiteta i kulture”, Inovacije u nastavi, Beograd: Učiteljski fakultet, XXVIII, 4, 9–12.
  • Jovanović 2015b: „Aleksandar Jovanović, Branko Ćopić, školski pisac”, Inovacije unastavi, Beograd: Učiteljski fakultet, XXVIII, 4, 70–75.
  • Jovanović 2020: Slavica Jovanović, Čitanka za srpski jezik za treći razred osnovne škole, Beograd: Zavod za udžbenike.
  • Krnjaić i dr. 2011: Zora Krnjaić, Ivana Stepanović i Dragica Pavlović Babić, „Čitalačke navike srednjoškolaca u Srbiji”, Zbornik instituta za pedagoška istraživanja, Beograd: Institut za pedagoška istraživanja, 2, 266–282.
  • Marković 2012: Snežana Marković, „Novija istraživanja čitalačkih interesovanja i navika učenika razredne nastave”, u: Književnost za decu i omladinu – nauka i nastava, V. Jovanović, ur. T. Rosić, Jagodina: Fakultet pedagoških nauka, 249– 262.
  • Nikolajeva 2014: Maria Nikolajeva, “Memory of the Present: Empathy and Identity in Young Adult Fiction”, Narrative Works (Ussues, Investigations & Interventions), St. Th omas University: Centre for Interdisciplinary Research on Narrative, Volume 4, Number 2, 86–107.
  • Nusbaum 2012: Marta Nusbaum, „Negovanje čovečnosti: klasična odbrana reforme u liberalnom obrazovanju”, prev. S. Glišić, Reč, Beograd: Fabrika knjiga, 82, 28, 247–276.
  • Pavlović Babić / Baucal 2010: Dragica Pavlović Babić i Aleksandar Baucal, „Čitalačka
  • pismenost kao mera kvaliteta obrazovanja: procena na osnovu PISA 2009 podataka”, Psihološka istraživanja, Beograd: Društvo psihologa Srbije, XIII, 2, 241–260.
  • Pengo i dr. 2000: Bernar Pengo i Serž Dubrovski, „Kako predavati književnost”, Metodika savremene nastave književnosti i srpskog jezika, Beograd: Učenička zadruga OŠ „Miloš Crnjanski”, 1, 15–24.
  • Popović 2001: Bogdan Popović, „O književnosti”, u: Književna teorija i estetika (Sabrana dela, knjiga IV), prir. I. Tartalja, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 2001, 1‒20.
  • Stanković Šošo / Kostić 2020: Nataša Stanković Šošo i Maja Kostić, U svetu reči, čitanka za treći razred osnovne škole, Beograd: Novi Logos.