ZNAČAJ ALEKSANDRA JOVANOVIĆA U RAZVOJU PROUČAVANJA KNJIŽEVNOSTI ZA DECU I MLADE

KULTURA, OBRAZOVANJE I PAMĆENJE, Zbornik u čast profesora Aleksandra Jovanovića, 2025  (275-295 str.)

AUTOR(I) / AUTHOR(S):Zorana Opačić  

Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/KOP25.275O

SAŽETAK / ABSTRACT:

U radu ukazujemo na različite vidove delovanja Aleksandra Jovanovića u razvoju književnosti za decu i mlade. Kao tumač savremene književnosti, ovu oblast je posmatrao kao vrednog, punopravnog činioca nacionalne književnosti i borio se za moderni pristup njenom proučavanju. Tumačio je opuse autora koji su donosili poetičke preokrete i doprinosili ustanovljenju modernog duha književnosti za decu i mlade, pa u radu ispitujemo njegove tekstove o Dušanu Radoviću, Ljubivoju Ršumoviću, Momi Kaporu, Grigoru Vitezu, Grozdani Olujić i drugima. Jovanović je više godina predavao Književnost za decu na Učiteljskom fakultetu, oblikovao je modernu koncepciju silabusa i otvorio ju je prema savremenim pristupima i tumačenjima. Pokretanjem fakultetskog projekta Poetika srpske književnosti za decu i mlade i uređivanjem zbornika uticao je na proširivanje i stabilizovanje nacionalnog korpusa književnosti za decu. Svojim institucionalnim, društvenim, profesorskim, mentorskim, uredničkim, priređivačkim i književnoistorijskim radom imao je presudan uticaj na razvoj akademskog izučavanja književnosti za decu i mlade.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

srpska književnost za decu, periodizacija književnosti za decu, urednički rad, akademska nastava, projekat Poetika srpske književnosti za decu i mlade, Antologija srpske književnosti.

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

LITERATURA / REFERENCES:

  • Jovanović 2000: Aleksandar Jovanović, „Moderna svest naivne pesme (o poeziji za decu Milovana Danojlića)”, Metodička praksa, br. 2, 21–25.
  • Jovanović 2005: Aleksandar Jovanović, „Moderna svest ’naivne’ pesme”, u: Milovan Danojlić, pesnik, ur. Dragan Hamović, Narodna biblioteka „Stefan Prvovenčani”, Kraljevo, 55–67.
  • Jovanović 2006a: Aleksandar Jovanović, „Razumevanje književnog teksta u odnosu sa drugim nastavnim predmetima – teorijsko-metodički aspekt”, Inovacije u nastavi, XIX, 1, 97–106.
  • Jovanović 2006b: Aleksandar Jovanović, „Svet ljubavi Grozdane Olujić”, Detinjstvo, god. XXXII, br. 2, 24–26.
  • Jovanović 2008: Aleksandar Jovanović, „Dušan Radović i Ljubivoje Ršumović – jedna paralela”, u: Dušan Radović i razvoj moderne srpske književnosti, ur. Aleksandar Jovanović i Dragan Hamović, Beograd: Učiteljski fakultet, 115–120.
  • Jovanović 2010: Aleksandar Jovanović, „Buntovnici i sanjari Grozdane Olujić”, u: Buntovnici i sanjari – Književno delo Grozdane Olujić za decu i mlade, Aleksandar Jovanović, Petar Pijanović i Zorana Opačić, Beograd: Učiteljski fakultet, 11–15.
  • Jovanović 2015a: Aleksandar Jovanović, „Pesnik životne radosti i zavičajnih predela”, u: Poezija kao zavičaj. Poetika Grigora Viteza, ur. Aleksandar Jovanović, Petar Pijanović i Zorana Opačić, Beograd: Učiteljski fakultet, 11–23.
  • Jovanović 2015b: Aleksandar Jovanović, „Branko Ćopić – školski pisac”, Temat Od foneme ka tekstu, od teksta ka kulturi: o nastavi srpskog jezika i književnosti, Inovacije u nastavi, XXVII, 28/4, 70‒75.
  • Jovanović 2015v: Aleksandar Jovanović, „Srpski jezik i književnost: nastavni predmet, predmet identiteta i kulture” (uvodnik), Inovacije u nastavi, XXVII, 28/4, 9–12.
  • Jovanović 2017: Aleksandar Jovanović, Ognjište: prof. dr Aleksandar Jovanović, TV Palma plus (6. avgust 2017), dostupno na: <https://www.youtube.com/watch?v=GP_ h2Evipf0>, pristupljeno 7. 11. 2020.
  • Jovanović 2020: Aleksandar Jovanović, O svetlosti starijoj od nesreće – eseji o srpskoj poeziji i kulturi, Beograd: IKUM.
  • Jovanović 2021: Aleksandar Jovanović, „O našim najmlađim srbističkim katedrama: nastava srpskog jezika i književnosti na učiteljskim i/ili pedagoškim fakultetima”, u: Status srpskog jezika i književnosti u obrazovnom sistemu, zbornik radova sa Prve interkatedarske srbističke konferencije, ur. Miloš Kovačević, Beograd: Zavod za unapređenje obrazovanja i vaspitanja, 45‒61.
  • Jovanović 2022a: Aleksandar Jovanović, „Nema kanonskih dela bez svesti o kanonu”, Danica. Srpski narodni ilustrovani kalendar za godinu 2022, 29. godina, Beograd: Vukova zadužbina, 286–293.
  • Jovanović 2022b: Aleksandar Jovanović, „Pozdravna reč”, u: Antićevi prostori detinjstva, ur. Valentina Hamović i Jelena Panić Maraš, Beograd: Učiteljski fakultet, 13–16.
  • KKZD 1972: Kritika književnosti za decu, prir. Vladimir Milarić, Novi Sad:
  • Zmajeve dečje igre / RU „Radivoj Ćirpanov”.
  • Ljuštanović 2009: Jovan Ljuštanović, Brisanje lava, Novi Sad: Dnevnik.
  • Marković 1971: Slobodan Ž. Marković, Zapisi o književnosti za decu, knj. 1, Beograd: Interpres.
  • NDPP 1972: Novi dečji pesnici: panorama, prir. Vladimir Milarić, Irig / Novi Sad: Srpska čitaonica i knjižnica.
  • Olujić 2011: Grozdana Olujić, Sabrane bajke, prir. Zorana Opačić, Beograd: Učiteljski fakultet.
  • Olujić 2012: Grozdana Olujić, Glasam za ljubav, prir. Aleksandar Jovanović i Zorana Opačić, Beograd: Učiteljski fakultet.
  • Opačić / Maraš 2020: Zorana Opačić i, Jelena Panić Maraš, „Književnost za decu i mlade u Srbiji kao školska i akademska disciplina” / Children’s and Young Adult Literature as a School and Academic Discipline in Serbia, Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis, Didacticam Litterarium 11, Folia 315, 3/2020, 153–164.
  • Opačić 2021: Zorana Opačić, „Važnost akademske discipline Književnost za decu i mlade u razvoju srpske kulture i književnosti”, u: Status srpskog jezika i književnosti – od osnovne škole do fakulteta, zbornik radova sa Prve interkatedarske srbističke konferencije održane u NOKC „Vuk Karadžić” u Tršiću 19–21. juna 2020, ur. Miloš Kovačević, Beograd: ZUOV, 2021, 153–168.
  • Opačić 2023: Zorana Opačić, „Ršum kao životno načelo – o stvaralaštvu Ljubivoja Ršumovića”, u: Ljubivoje Ršumović, prir. Zorana Opačić, Novi Sad: IC Matice srpske, 2023, 11–52.
  • Pražić 1971: Milan Pražić, Igra kao sloboda: zapisi o detinjstvu i umetnosti, Novi Sad: Zmajeve dečje igre / Kulturni centar.
  • Pražić 1972: Milan Pražić, Plavi zec: nova srpska dečja poezija, Novi Sad: Zmajeve dečje igre / Radnički univerzitet „Radivoj Ćirpanov”.
  • PUM 2012: Pripovedač urbane melanholije – Književno delo Mome Kapora, ur. Aleksandar Jovanović, Petar Pijanović i Zorana Opačić, Beograd: Učiteljski fakultet.
  • Ršumović 1970: Ljubivoje Ršumović, Ma šta mi reče, Novi Sad: Zmajeve dečje igre /
  • Kulturni centar.
  • Tragom dečje pesme, Tekstovi u ovoj knjizi izgovoreni su na Tribini X i XI Zmajevih dečjih igara 1967. i 1968. godine, Novi Sad: Zmajeve dečje igre / Kulturni centar, 1969.
  • Hamović 2018: Valentina Hamović, Poetika čistog daha: naivna književnost Milovana Danojlića, Beograd: Službeni glasnik / Učiteljski fakultet.