EVROPSKI INSTITUCIONALNI MODELI PODRŠKE DIGITALNOM OBRAZOVANJU I IMPLIKACIJE ZA KREIRANJE JAVNIH POLITIKA U REPUBLICI SRBIJI

Institucionalne promene kao determinanta privrednog razvoja Republike Srbije (2026) [pp. 169-181]  

AUTHOR(S) / АУТОР(И): Radulović Marija, Kahrović Ernad
Download Full Pdf   
DOI: https://doi.org/10.46793/IP26.169R
ABSTRACT / САЖЕТАК:

Institucionalni modeli podrške digitalnom obrazovanju u Evropskoj uniji (EU) se razvijaju kao višeslojni sistemi koji povezuju regulatorne okvire, finansijske mehanizme, standardizaciju i razvoj digitalnih kompetencija. Cilj rada je da identifikuje dominantne stavove građana EU o ulozi digitalnih tehnologija u obrazovanju i da sagleda ključne mehanizme institucionalne podrške. U radu se analiziraju podaci dobijeni u istraživanju Evropske komisije Flash Eurobarometer 564 u 2025. godini na uzorku od 25781 ispitanika iz 27 zemalja EU. Rezultati ukazuju da uspešno digitalno obrazovanje podrazumeva razvoj zajedničkih standarda za korišćenje digitalnih tehnologija u obrazovanju, obezbeđivanje finansiranja za opremu i infrastrukturu, kao i podršku kompanijama u razvoju digitalnih tehnologija za obrazovanje. Prema tome, Republika Srbija, kao kandidat za članstvo, treba da razvije integrisanu strategiju digitalnog obrazovanja usklađenu sa evropskim standardima, koja bi istovremeno obuhvatila unapređenje infrastrukture, sistemsku obuku nastavnika, regulatorni okvir za primenu veštačke inteligencije i mehanizme zaštite podataka, uz aktivnu podršku razvoju digitalnih tehnologija u obrazovanju.

KEYWORDS / КЉУЧНЕ РЕЧИ:

digitalno obrazovanje, Evropska unija (EU), Republika Srbija, javne politike

ACKNOWLEDGEMENT / ПРОЈЕКАТ:
REFERENCES / ЛИТЕРАТУРА:
  1. Börzel, T. A., & Risse, T. (2003). Conceptualizing the domestic impact. The politics of Europeanization, 57-80.
  2. Bourgeois, A., Birch, P., & Davydovskaia, O. (2019). Eurydice brief: Digital education at school in Europe. European Union: Brussels, Belgium. https://www.uhr.se/globalassets/_uhr.se/internationellt/eurydike /brief_digital-education-at-schools-in-europe-eurydice-report.pdf
  3. Butler, D., Leahy, M., Charania, A., Gedara, P. M., Keane, T., Laferrière, T., Nakamura, K., Ueda, H., & Bocconi, S. (2024). Aligning digital educational policies with the new realities of schooling. Technology, Knowledge and Learning.
  4. Caliński, T., & Harabasz, J. (1974). A dendrite method for cluster analysis. Communications in Statistics-theory and Methods3(1), 1-27.
  5. Conrads, J., Rasmussen, M., Winters, N., Geniets, A., & Langer, L. (2017). Digital education policies in Europe and beyond: Key design principles for more effective policies. Publications office of the European union.
  6. Council of the European Union. (2023a). Council Recommendation of 23 November 2023 on the key enabling factors for successful digital education and training (C/2024/1115). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:C_202401115
  7. Council of the European Union. (2023b). Council Recommendation of 23 November 2023 on improving the provision of digital skills and competences in education and training (C/2024/1030). https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:C_202401030
  8. DIGCompEDU. (n.d.). Joint Research Centre. https://joint-research-centre.ec.europa.eu/digcompedu_en
  9. Digital Education Action Plan: policy background. (2025, November 18). European Education Area. https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/actions/plan
  10. DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American sociological review48(2), 147-160.
  11. European Commission. (2021a). Why SELFIE. European Education Area. https://education.ec.europa.eu/ selfie/introduction/why-selfie
  12. European Commission. (2021b). European Digital Education Hub. European Education Area. https://education.ec.europa.eu/focus-topics/digital-education/action-plan/european-digital-education-hub
  13. Gkoutis, G., Thode, M., & Paliokas, I. (2025). A European examination of digital education strategies: Broader insights into policy adoption and economic impact. Digital Society4(2), 53.
  14. North, D. C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge university press.
  15. (2023). Shaping Digital Education: Enabling Factors for Quality, Equity and Efficiency. OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/bac4dc9f-en.
  16. Ostrom, E. (2009). Understanding Institutional Diversity. Princeton University Press.
  17. Recovery and Resilience Facility. (n.d.). Reforms and Investments. https://reforms-investments.ec.europa.eu/ recovery-and-resilience-facility-1_en
  18. Redecker, C. (2017). European Framework for the Digital Competence of Educators: DIGCOMPEDU. JRC Publications Repository. https://doi.org/10.2760/178382
  19. Selwyn, N. (2016). Digital downsides: Exploring university students’ negative engagements with digital technology. Teaching in Higher Education21(8), 1006-1021.
  20. Vuorikari, R., & Kluzer, S. (2022). DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens – With new examples of knowledge, skills and attitudes. JRC Publications Repository. https://doi.org/10.2760/115376
  21. Williamson, O. E. (2000). The new institutional economics: taking stock, looking ahead. Journal of economic literature38(3), 595-613.