Uzdanica XXII-III (2025) (str. 25-44)
AUTOR(I) / AUTHOR(S):Aleksandar N. Ignjatović
Danijela N. Vasilijević
Gordana M. Stepić 
DOI: 10.46793/Uzdanica22.3.025I
SAŽETAK / ABSTRACT:
U radu se sa teorijskog aspekta razmatra pitanje problemske nastave o prirodi i društvu. Teorijska opservacija implicirala je metodološki kontekst rada. Na slučajnom uzorku od 417 učitelja primenom deskriptivne metode ispitani su njihovi stavovi o sadržajnim resursima, potencijalnim faktorima implementacije problemske nastave prirode i društva prvog ciklusa obrazovanja. Tačnije, cilj istraživanja je ispitati kako učitelji percipiraju potencijale udžbenika i priručnika u pogledu doprinosa planiranju i realizaciji nastave o prirodi i društvu. Istražujući sadržajne potencijale udžbenika i priručnika ispitanici su procenjivali njihov doprinos: postavljanju i formulaciji problemske situacije; postavljanju hipoteza; dekompoziciji problema; rešavanju zadatka i testiranju dobijenih rešenja u novim situacijama. Značajnost dobijenih nalaza proveravani su korišćenjem ANOVA, LSD i t-testa. Po oceni učitelja, udžbenici o prirodi i društvu i metodski priručnici najveći doprinos ostvaruju u segmentu definisanja problemske situacije, a zatim i formulisanja hipoteza, dok je primena rešenja u novim situacijama na začelju liste. Dobijeni nalazi signaliziraju potencijalni problem: nedovoljnu orijentisanost aktuelnih sadržajnih resursa ka operacionalizaciji naučenog, te i primenu stečenih znanja u novim situacijama. Nezavisne varijable istraživanja delom su uticale na rezultate istraživanja. Razloge za različitu procenu pojedinih kategorija, koje čine i strukturu problemske nastave i etape rešavanja problema, moguće je tražiti u domenu kompetentnosti ispitanika, poznavanju problemske nastave kako na teorijskim, tako na empirijskim osnovama koje je u velikoj meri opredeljeno studijskim programima
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
stavovi nastavnika, problemska situacija, problemsko učenje, udžbenik, Svet oko nas, Priroda i društvo.
LITERATURA / REFERENCES:
- Blagdanić, S., Banđur, V. (2018). Metodika nastave prirode i društva. Beograd: Učiteljski fakultet.
- Vilotijević, M., Vilotijević, N. (2016). Modeli razvijajuće nastave I. Beograd: Učiteljski fakultet.
- Vasilijević, D., Aleksić, V. (2025). Obrazovna tehnologija od retrospektive do perspektive. Užice: Pedagoški fakultet.
- Ilić, M. (2020). Didaktika. Banja Luka: Filozofski fakultet.
- Laketa, N., Vasilijević, D. (2006). Osnove didaktike. Užice: Učiteljski fakultet.
- Stepić, G. (2025). Timska nastava prirode i društva. Jagodina: Fakultet pedagoških nauka Univerziteta u Kragujevcu.
- Filipović, A. (2018). Problemski model rada u nastavi prirode i društva iz perspektive učitelja. Metodička teorija i praksa, 18(2), 291‒306. https://doi. org/10.5937/metpra1802291F
- Aidoo, B. (2023). Teacher Educators Experience Adopting Problem-Based Learning in Science Education. Education Sciences, 13(11), 1113. https://doi.org/10.3390/educsci13111113
- Akçay, B. (2009). Problem-Based Learning in Science Education. Journal of Turkish Science Education, 6(1), 26–36.
- Alfiandra, A., Waluyati, S. A., Kurnisar, K. (2021). Potential Impacts of the
- Development of Textbook of Population and Environmental Education Subjects Based on Problem-based Learning for Civics Education Study Program. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 513,124–129. https://doi.org/10.2991/ assehr.k.201230.093
- Azrai, E. P., Heryanti, E., Zain, A., Ningsih, P. (2022). Problem-solving Skills: Implementation of RICOSRE Learning Models on Environmental Change Topic. JPBI (Jurnal Pendidikan Biologi Indonesia), 8(2), 95–104. https://doi.org/10.22219/jpbi.v8i2.21748
- Barron, B. J. S. (2002). Achieving Coordination in Collaborative Problem-solving Groups. Journal of the Learning Sciences, 9(4), 403–437.
- Barrows, H., Kelson, A. C. (1995). Problem-Based Learning in Secondary Education and the Problem-Based Learning Institute (Monograph 1). Springfield, IL: ProblemBased Learning Institute.
- Bransford, J. D., Vye, N., Kinzer, C., Risko, R. (1990). Teaching Thinking and
- Content Knowledge: Toward an Integrated Approach. In: B. F. Jones, L. Idol (Eds.), Dimensions of Thinking and Cognitive Instruction. Hillsdale, NJ: Erlbaum, 381–413.
- Dole, S., Bloom, L., Kowalske, K. (2015). Transforming Pedagogy: Changing Perspectives from Teacher-centered to Learner-centered. Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 10(1), 1. https://doi.org/10.7771/1541-5015.1538
- Erb, C. D. (2018). The Developing Mind in Action: Measuring Manual Dynamics in Childhood. Journal of Cognition and Development, 19(3), 233–247.
- Frankham, J., Stronach, I., Bibi-Nawaz, S., Cahill, G., Cui, V., Dymoke, K., Mohd
- Khir, M. (2014). De-skilling data analysis: The Virtues of Dancing in the Dark. International Journal of Research & Method in Education, 37(1), 87–100.
- Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-Based Learning: What and How Do Students Learn?. Educational Psychology Review, 16(3), 235–266.
- Jonson, J. L., Trantham, P., Usher‐Tate, B. J. (2019). An Evaluative Framework for Reviewing Fairness Standards and Practices in Educational Tests. Educational Measurement: Issues and Practice, 38(3), 6–19.
- Karatas, I., Baki, A. (2013). The Effect of Learning Environments Based on Problem Solving on Students’ Achievements of Problem Solving. International Electronic Journal of Elementary Education, 5(3), 249–268. https://www.iejee.com/index.php/IEJEE/ article/view/25.
- Klette, K., Blikstad-Balas, M. (2018). Observation Manuals as Lenses to Classroom Teaching: Pitfalls and Possibilities. European Educational Research Journal, 17(1), 129–146.
- Kusuma, F. F., Sunyono, S., Lengkana, D. (2022). The Role of Interactive E-Books Problem-Based Learning is to Enhance Higher-Order Thinking Skills and Ability: Teacher’s Perception. Jurnal Pendidikan MIPA, 23(1), 234–243. http://dx.doi.org/10.23960/jpmipa/v23i1.pp234- 243
- Li, B., Sjöström, J., Ding, B., Eilks, I. (2023). Education for Sustainability Meets Confucianism in Science Education. Science & Education, 32(4), 879–908. https://doi. org/10.1007/s11191-022-00349-9
- Lockheed, M. E., Verspoor, A. M. (1991). Improving primary education in developing countries. Oxford: Oxford University Press for the World Bank.
- Ningsih, W., Prayitno, B. A., Santosa, S. (2023). The Effectiveness of Environment-oriented e-books Based on Problem-based Learning for Problem-solving skills. JPBI (Jurnal Pendidikan Biologi Indonesia), 9(3), 511–520. https://doi.org/10.22219/jpbi. v9i3.25603
- Osmani, M., Hindi, N. M., Weerakkody, V. (2018). Developing Employability Skills in Information System Graduates: Traditional vs. Innovative Teaching Methods.
- International Journal of Information and Communication Technology Education (IJICTE), 14(2), 17–29.
- Pan, T., Zhu, Y., Chen, S. (2020). Exploration and Practice of International Collaborative Teaching Mode for Innovation Talents. Higher Education Studies, 10(1), 115–120.
- Park, W., Brock, R. (2023). Is there a limit to resemblances? Teaching about science and pseudoscience from a family resemblance perspective. Science & Education, 32(5), 1265–1286.
- Perkins, D. (2009). Making Learning Whole: How Seven Principles of Teaching Can Transform Education. San Francisco, CA: Jossey-Bass.
- Powell, S. R., Berry, K. A., Fall, A. M., Roberts, G., Barnes, M. A., Fuchs, L. S., Lin, X. (2022). Does Word-problem Performance Maintain? Follow-up One Year after Implementation of a Word-problem Intervention. Journal of Research on Educational Effectiveness, 15(1), 52–77.
- Schoenfeld, A. H. (1985). Mathematical Problem Solving. Orlando: Academic Press.
- Vaccarello, C., Kratochwill, T. R., Asmus, J. M. (2023). Effects of a Problemsolving Team Consultation on the Problem-solving Process: An Evaluation of Concept Knowledge, Implementation Integrity, and Student Outcomes. Journal of Educational and Psychological Consultation, 33(2), 149–180.
- Westberg, J. (2022). The Transnational Dissemination of the Infant School to the
- Periphery of Europe: the Role of Primary Schools, Religion, Travels, and Handbooks in the Case of Nineteenth-century Sweden. Paedagogica Historica, 58(1), 99–119.
- Yang, X., Ran, H., Zhang, M. (2022). The Shanghai model: An Innovative Approach to Promote Teacher Professional Development through Teaching-research System.
- Educational Philosophy and Theory, 54(10), 1581–1592.
- Yani, A., Rosana, D. (2024). Science Interactive E-Book Based Problem-Based
- Learning toImprove Creative Thinking Skills: Needs Analysis Based onTeacher Perception. Journal of Research in Science Education, 10(11), 8936–8941. DOI: 10.29303/jppipa. v10i11.8969
- Zimmerman, B. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory into practice, 41, 64–71.
