DA LI EKOCID TREBA UVESTI KAO MEĐUNARODNO KRIVIČNO DELO?

Zaštita životne sredine predstavlja jedno od ključnih pitanja savremenog međunarodnog prava, naročito u kontekstu globalnih ekoloških izazova kao što su klimatske promene, zagađenje, uništavanje biodiverziteta, kao i nuklearnog oružja. Iako međunarodno krivično pravo tradicionalno reguliše najteže zločine poput genocida, zločina protiv čovečnosti i ratnih zločina, njegova uloga u zaštiti životne sredine ostaje ograničena. Predmet ovog rada jeste analiza postojećeg normativnog okvira međunarodnog krivičnog prava u kontekstu zaštite životne sredine, sa posebnim osvrtom na inicijativu uvođenja novog međunarodnog zločina – ekocida. Rad ispituje pravne, političke i praktične prepreke kriminalizacije teških ekoloških šteta, kao i potencijalne koristi od uvođenja ekocida u nadležnost Međunarodnog krivičnog suda, ali i problematiku vezanu za uvođenje ovog krivičnog dela kao međunarodnog krivičnog dela. Postojeći sistem nije adekvatan za efikasnu zaštitu životne sredine, te da razvoj međunarodnog krivičnog prava mora ići u pravcu jačanja odgovornosti za ekološke zločine.

KEYWORDS / KLJUČNE REČI: 

međunarodno krivično pravo, životna sredina, ekocid, Međuna rodni krivični sud, odgovornost

ACKNOWLEDGEMENT / PROJEKAT:

REFERENCES / LITERATURA:

• B.Banović, S. Soković, V. Turanjanin, Međunarodno krivično pravo, Kragujevac, 2020, str. 9-10, 193
• V. Đ. Degan, B. Pavišić, Međunarodno krivično pravo, Rijeka, 2005, str. 1-2
• V. Ranđelović, Ekocid u međunarodnom i nacionalnom krivičnom pravu, Kragujevac, 2025, str. 17, 23-24, 116-118
• G. Schwartanberger, The problem of an International Criminal Law In: Internationala Criminal Law, edited by G. Mueller and E. Wise, 1965, p. 4
• Dnevni list „Politika“ članak pod naslovom: Životna sredina u međunarodnom pravu „Ekocid je najteži zločin protiv prirode“, autor Aleksa Škundrić, objavljen dana 06.2023. godine
• Zakonom o potvrđivanju Rimskog statuta Međunarodnog krivičnog suda Sl. list SRJ –„Međunarodni ugovori“, br. 5/2021
• Z. Stojanović, Međunarodno krivično pravo, Beograd, 2015, str. 15-16, 130
• International Cour of Justice, Advisory Opinion on the Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, Judgment, 8 July 1996, ICJ Reports 226, par. 29.
• J. Kyriakakis, Corporations and the International Criminal Court: The Complementary Objections Stripped Bare, Criminal Law Forum, 19/2008, str. 115-151
• Krivični zakonik Republike Srbije Sl. glasnik RS br. 85/2005, 88/2005 – ispr., 107/2025 – ispr., 72/2009, 111/2009, 121/2012, 104/2013, 108/2014, 94/2016, 35/2019 i 94/2024
• K. Heller, Skeptical Thoughts on the Proposed Crime of „Ecocide“ (That Isn’t), Opini Juris, 06.2021., dostupno na: https://opiniojuris.org/2021/06/23/skeptical-thoughts-on-the- proposed-crime-of-ecocide-that-isnt/, pristup: april 2026. godine
• L. J. Sieders, The battle of realities: the case for and against the inclusion of „ecocide“ in the ICC Rome Statute, str. 31
• P. Sands, Principles of International Environmental Law, second edition, Cambridge University press, Cambridge, 2003, str. 15
• P. Hough, Trying to end the war on the world: the campaign to proscribe military ecocide, Globan Security: Health, Science and Policy, 1/2016
• Radio Slobodna Evropa: „EU kriminalizovala ekocid, a šta se dešava na Zapadnom balkanu?“, članak objavljen 05.2024. godine
• R. White, D. Heckenberg, eds., Green Criminology, An introduction to the study of environmental harm, Routledge, Oxon, New York, 2014, str. 178
• S. Mehta, P. Merz, Ecpcode a new criminal against peace?, Environmental Law Review, vol. 17, br. 1/2,2015, str. 4
• C, Zsigmond, O. J. Zsigmond-Sziebig, The possible efffects on the new ECD on the protection of the environment through Criminal Law in the Member States of the European Union, XXII International Scientific Conference “Legal Days – Prof. Slavko Caric“ – “Law and justice” 2025, International law and the challenges of contemporary society, pp. 258-268
• C. Wiliams, Environmental Victims: Arguing the Costs, Environmental Values 6 (1)/1996. str. 7
• WWF (2024): Living Planet Report 2024: A System in Peril. (Retrieved on 9 July 2025) from WWF: dostupno na: https://wwflpr.awsassets.panda.org/downloads/2024-living-planet-report-a-system- in-peril.pdf, pristupljeno u aprilu 2026.