ZAŠTITNA ULOGA, DOKAZNA VREDNOST I MORALNI ZNAČAJ ASANACIJE BOJIŠTA U MEĐUNARODNOM HUMANITARNOM PRAVU

Asanacija bojišta je institut međunarodnog humanitarnog prava i podrazumeva složenu proceduru koju sprovode operativne jedinice u periodu posle izvedenih borbenih dejstava, a obuhvata sledeće radnje: pronalaženje, sakupljanje i ukazivanje prve pomoći ranjenim licima slučajno zatečenim na bojištu i njihov transport u zdravstvene ustanove, preduzimanje istih radnji prema životinjama sa transportom u veterinarske ustanove, pronalaženje, sakupljanje i shranjivanje (spaljivanje) poginulih (umrlih) i formiranje neophodne evidencije, uklanjanje raznih opasnih otpadaka kojim se može ugroziti zdravlje boraca i životinja, pronalaženje napuštenih životinja, skupljanje vojne imovine i ličnih predmeta ranjenika i poginulih ili umrlih boraca, u vidu organizovanog postupanja operativnih jedinica oružanih snaga na samom bojištu, nakon okončanih borbenih dejstava, a sa ciljem otkrivanja, sakupljanja, identifikovanja i ukopa poginulih, sklanjanja leševa uginulih životinja u cilju prevencije stvaranja i razvijanja zaraznih bolesti. Autor je u uvodnom delu rada obrazložio vezu između zdravlja ljudi i zdrave životne sredine u kontekstu polja primene međunarodnog humanitarnog prava. U drugom delu rada je izvršio distinkciju između pojmova asanacije, asanacije terena i asanacije bojišta. U trećem delu rada je obradio centralnu temu – asanaciju bojišta u međunarodnom humanitarnom pravu, analizirajući međunarodnopravne izvore ovog instituta, doktrinarna shvatanja i povesni razvoj asanacije bojišta, sa posebnim osvrtima na zaštitnu ulogu, forenzičku i dokaznu vrednost (sa kritičkim osvrtom na propuste načinjene u Račku 1999. godine) i moralni značaj asanacije bojišta. Četvrti deo rada predstavlja analizu striktne primene pravila o asanaciji bojišta u Srebrenici 1995. godine. U zaključnom razmatranju se rezimiraju par zaključni sudovi o ovom institutu, ukazuje na mogućnost uvođenja novih vojnih tehnologija u asanaciju bojišta radi modernizacije njenih procedura i daje finalna ocena instituta asanacije bojišta.

KEYWORDS / KLJUČNE REČI: 

zdravlje ljudi, životna sredina, asanacija bojišta, međunarodno humanitarno pravo, zaštitna uloga, dokazna vrednost, moralni domašaj, asanacija bojišta u Srebernici

ACKNOWLEDGEMENT / PROJEKAT:

REFERENCES / LITERATURA:

• Aleksić Živojin, Škulić Milan, Kriminalistika, Dosije, Beograd
• Baljak Miroslav, Đokić Dragan, Asanacija bojišta – humana i higijensko sanitarna obaveza VRS a ne čin skrivanja zločina, objavljeno u: Srebrenica – stvarnost i manipulacije, Organizacija starešina VRS, Nezavisni univerzitet Banja Luka, Institut za istraživanje stradanja Srba u veku Beograd, Banja Luka 2019.
• Baljak Miroslav, Zaštićena zona – rušenje mita, SKPD Prosvjeta Zvornik, Zvornik
• Vujaklija Milan, Leksikon stranih reči i izraza, Prosveta, Beograd
• Dimitrijević Vojin, Petrović Dragoljub, Papić Tatjana, Petrović Vesna, Međunarodno pravo ljudskih prava, Beogradski centar za ljudska prava i Dosije Studio, Beograd 2024.
• Ivanišević Milivoje, Srebrenica jul 1995. u traganju za istinom, Hrišćanska misao, Beograd
• Jovanović Mirko, Zaštita životne sredine tokom oružanih sukoba, objavljeno u: Vojno delo, broj 5, Institut za strategijska istraživanja, Beograd
• Krivokapić Boris, Rat i pravo: teorija i praksa oružanih sukoba i međunarodno pravo, Udruženje pravnika Republike Srpske, Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske i Fakultet Bezbednosti Univerziteta u Beogradu, Banja Luka
• Pušica Z. Marko, Deca u ratu i pitanje opravdanosti njihovog kažnjavanja za povrede međunarodnog ratnog prava, objavljeno u: Kultura sećanja: Deca u ratu i iz rata, Univerzitet Privredna akademija u Novom Sadu, Fakultet za ekonomiju i inženjerski adžment, Novi Sad
• Radinović Radovan, Karakter ratova za razbijanje Jugoslavije, Beogradski forum za svet ravnopravnih, Beograd
• Simić Ilija , Istina o Račku, Čigoja, Beograd
• Stojanović Slobodan, Blasfemija genocida sa posebnim osvrtom na presude o genocidu u Srebrenici, Dosije studio, Beograd
• Uputstvo za asanaciju bojišta, Generalštab Vojske Jugoslavije – sektor za pozadinu, Vojnoizdavački zavod, Beograd
• Uputstvo za asanaciju bojišta, Savezni sekretarijat za narodnu odbranu, Generalštab JNA, Beograd
• Wheelis Mark, Biological Warfare at the 1346 Siege of Caffa, published in: Emerging Infectious Diseases, 8, No.9, Atlanta 2002.