KRIVIČNOPRAVNA ZAŠTITA I IZAZOVI SUZBIJANJA NEZAKONITE SEČE ŠUMA U SRBIJI

Zbornik radova Pravnog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu : knj. 2 (2025) (str. 273-287)

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Dragana Vidosavljević

Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/7623-154.273V

SAŽETAK / ABSTRACT:

Ovaj rad se bavi pitanjem nezakonite seče šuma kao jednog od najrasprostranjenijih i ekološki najštetnijih oblika šumskog kriminaliteta. Polazeći od značaja šuma i posledica koje nelegalna seča ima po ekosisteme, ekonomiju i lokalne zajednice, autor ispituje normativni okvir krivičnopravne zaštite šuma u Srbiji, sa fokusom na krivična dela „pustošenje šuma“ i „šumska krađa“, a potom se osvrće na statistiku u vezi sa ovim krivičnim delima, broj prijavljenih, optuženih i osuđenih lica, kao i vrstu izrečenih krivičnih sankcija. Prikazana statistika ukazuje na ograničenu efikasnost krivičnopravne reakcije, uz nizak broj osuđujućih presuda i preovlađivanje blažih sankcija. Ukazuje se da sama inkriminacija nije dovoljna, već je neophodno unapređenje institucionalnih kapaciteta, nadzora, specijalizacije i međusektorske saradnje. Rad ima za cilj da doprinese razumevanju izazova u oblasti šumskog kriminaliteta i da ponudi smernice za unapređenje sistema zaštite šuma u Srbiji.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

bespravna seča šuma, šumska krađa, pustošenje šuma, ekološki kriminalitet

LITERATURA / REFERENCES:

  • Bilteni Republičkog zavoda za statistiku.
  • Brisman, A., South, N., White, R., Environmental Crime and Social Conflict Contemporary and Emerging Issues, New York, 2015.
  • Vasić, V., i dr, Šume sopstvenika (fizičkih lica) na području centralne Srbije: stanje, potencijali, rizici i izazovi gazdovanja, ECOLOGICA, Vol. 30, No 111/2023.
  • Vidosavljević, D., Implikacije nove direktive o krivičnopravnoj zaštiti životne sredine na srpsko krivično zakonodavstvo, Zbornik radova Pravnog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu, knj. 1. Kragujevac, 2024.
  • Vukin, M., Amidžić, L., Kelember, M., Vek ekologije i šumarstvo – izazovi i opasnosti, Šumarstvo, br. 3/2015.
  • Drenovak-Ivanović, M., Đorđević, S., Važić, S., Pravni instrumenti ekološke zaštite – građanskopravna i krivičnopravna zaštita, Beograd, 2015.
  • Državna revizorska institucija, Izveštaj o reviziji svrsishodnosti poslovanja: pošumljavanje u Republici Srbiji, 2020, dostupan  na: https://www.dri.rs/izvestaj/3330, pristupljeno: 13.10.2025,
  • Zakon o zaštiti prirode, Sl. glasnik RS, br. 36/2009, 88/2010, 91/2010 – ispr., 14/2016, 95/2018 – dr. zakon i 71/2021
  • Zakon o zdravlju bilja, Sl. glasnik RS, br. 41/2009 i 17/2019
  • Zakon o reproduktivnom materijalu šumskog drveća. Sl. glasnik RS, br. 135/2004, 8/2005 – ispr., 41/2009 i 19/2025
  • Zakon o sredstvima za zaštitu bilja, Sl. glasnik RS, br. 41/2009 i 17/2019
  • Zakon o šumama, Sl. glasnik RS, br. 30/2010, 93/2012, 89/2015 i 95/2018 – dr. zakon.
  • Zakon o stavljanju na tržište drveta i drvnih proizvoda, Sl. glasnik RS, br. 96 od 7. novembra 2025.
  • INTERPOL, Global forestry enforcement: Strengthening Law Enforcement Cooperation Against Forestry Crime, April 2019.
  • Iordăchescu, G., Vasile, M., Forests of Fear: Illegal Logging, Criminalization, and Violence in the Carpathian Mountains, Annals of the American Association of Geographers, vol. 113, No 9/2023.
  • Johansson, M. M., i dr,  Illegal Logging in South Eastern Europe: Regional Report, 2010, dostupno na: https://www.lfmwb.net/wp-content/uploads/2024/02/Illegal_Logging_in_ South_Eastern_Europe.pdf, pristupljeno: 13.10.2025
  • Kindji, K., Internal and external dimension of illegal logging: legal issues and solutions, 2021,  dostupno na: http://www.europarl.europa.eu/supporting-analyses, pristupljeno: 6.11.2025.
  • Komitet pravnika za ljudska prava – YUCOM, Analiza institucionalnih ograničenja javnog tužilaštva u procesuiranju krivičnih dela protiv životne sredine u Srbiji, 2025, dostupno na: https://yucom.org.rs/analiza-institucionalnih-ogranicenja-javnog-tuzilastva-u-procesuiranju-krivicnih-dela-protiv-zivotne-sredine-u-srbiji/, pristupljeno: 23.10.2025.
  • Communication from the Commission to the Council and the European Parliament – Forest Law Enforcement, Governance and Trade (FLEGT) – Proposal for an EU Action Plan /* COM/2003/0251 final */
  • Lazarević, LJ., Komentar Krivičnog zakonika Republike Srbije, Beograd, 2006.
  • Pravilnik o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, Sl. glasnik RS, br. 5/2010, 47/2011, 32/2016 i 98/2016.
  • Pravilnik o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva, Sl. glasnik RS, br. 5/2010, 47/2011, 32/2016 i 98/2016.
  • Regulation (EU) no 995/2010 of the European Parliament and of the Council of 20 October 2010.
  • Regulation (eu) 2023/1115 of the European Parliament and of the Council of 31 May 2023 on the making available on the Union market and the export from the Union of certain commodities and products associated with deforestation and forest degradation and repealing Regulation (EU) No 995/2010.
  • Soković, S, Koncept održivog razvoja i zelena kriminologija – sinergija i izazovi, Zbornik radova: Savremeno pravo u eri digitalizacije i održivog razvoja, 2025.
  • Stanković, U., Donošenje i sadržina uredbe o šumama od 1857. godine, Zbornik radova pravnog fakulteta u Novom Sadu, vol.46, br. 3/2012.
  • Stanković, U., Uredba o seči šume i jedan primer njene primene u praksi, Zbornik radova pravnog fakulteta u Novom Sadu, vol. XLV, tom 2, br. 3/2011.
  • Stojanović, P., Zindović, I., Pravna odgovornost za razvoj i zaštitu životne sredine, Anali,  vol 63, br. 1/2015.
  • The European Parliament, Council of Europe, Directive (EU) 2024/1203 of the European Parliament and of the Council of 11 April 2024 on the protection of the environment through criminal law and replacing Directives 2008/99/EC and 2009/123/EC.
  • United Nations, Forests – a lifeline for people and planet, dostupno na: https://www.un.org/ uk/desa/forests-%E2%80%93-lifeline-people-and-planet, pristupljeno: 1.11.2025.
  • Haq, B., i dr., Tech-driven forest conservation: combating deforestation with internet of things, artificial intelligence, and remote sensing, IEEE Internet of Things Journal, No 11(14)/2024.
  • Cao, N. A., Timber Trafficking in Vietnam Crime, Security and the Environment, Palgrave Macmillan, Switzerland, 2017.