PROCENA UTICAJA PREGRADA NA DIVERZITET BENTOSNIH ALGI I EKOLOŠKI STATUS REKE MALI RZAV

Istraživanje zajednice bentosnih algi reke Mali Rzav sprovedeno je na osam lokaliteta u maju i oktobru 2025. godine, sa ciljem procene uticaja pregrada na strukturu zajednice, diverzitet i ekološki status. Ukupno je zabeleženo 128 taksona algi, pri čemu su dijatome činile dominantnu grupu. Ukupan broj taksona bio je statistički značajno veći na lokalitetima uzvodno od pregrada. Na osnovu fitobentosa (dijatomni indeksi) i fizičko-hemijskih parametara, na većini lokaliteta utvrđen je odličan ekološki status, dok je na jednom lokalitetu registrovan umeren status. Dalja istraživanja na većem broju lokaliteta su preporučena radi pouzdanije procene uticaja pregrada na zajednicu algi i kvalitet vode.

KEYWORDS / KLJUČNE REČI: 

barijere, fragmentacija,  biodiverzitet, kvalitet vode 

ACKNOWLEDGEMENT / PROJEKAT:

Zahvaljujemo se Ekološkom udruženju Rzav iz Arilja, koje je omogućilo istraživanje „Hidrobiološka analiza bentosne zajednice (alge i makrobeskičmenjaci) i riba reke Mali Rzav“ kao deo European Open Rivers Programme. Deo istraživanja finansiran je od strane Ministarstva nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije (451-03-33/2026-03/200088, 451-03-33/2026-03/200216, 451-03-34/2026-03/200122).

REFERENCES / LITERATURA:

• Belletti B., Garcia de Leaniz C., Jones J., Bizzi S., Börger L., Segura G., …, and Zalewski M. (2020) More than one million barriers fragment Europe’s rivers, Nature, 588(7838) 436–441
• Bouma-Gregson K., Kudela R.M., Power M.E. (2018) Widespread anatoxin-a detection in benthic cyanobacterial mats throughout a river network, PLoS One, 13 (5) e0197669
• Coste, M. (1982) Étude des méthodes biologiques d’appréciation quantitative de la qualité des eaux. Rapport Cemagref QE Lyon-AF Bassin Rhône Méditerranée Corse, 218
• Descy J., and Coste M. (1991) A test of methods for assessing water quality based on diatoms. Internationale Vereinigung für theoretische und angewandte Limnologie: Verhandlungen 24 (4), 2112–2116
• Hermoso V., Filipe A. F., Segurado P., and Beja P. (2018) Freshwater conservation in a fragmented world: Dealing with barriers in a systematic planning framework, Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems, 28(1) 17–25
• JASP Team. JASP (Version 0.95.4) (2025) Available from: https://jasp-stats.org/
• Markeljić K., Krizmanić J., Rakonjac A., Đorđević N., Bašović E., and Simić S. B. (2025) The Potential Performance of Benthic Algal Community-based Biotic Indices for Assessing the Ecological Status: A Case Study of the Kamenica River (Serbia), Turkish Journal of Fisheries and Aquatic Sciences 26(2) (2025) TRJFAS27662
• Markeljić K., Rakonjac A., and Simić S. (2024) Distribution and ecology of the Vaucheria genus (Heterokontophyta) in Serbia, In Book of Abstracts: 9th Aquatic Biodiversity International Conference, p. 34, „Lucian Blaga“ University of Sibiu, Faculty of Sciences, Transylvania, Romania
• Obušković, Lj., Obušković, M. (2000) Algoloska i saprobioloska ispitivanja reka Veliki i Mali Rzav. Zbornik radova Konferencije „Zaštita voda 2000“, 6-9 jun 2000, Mataruska banja, Srbija.
• Rakonjac A. and Simić S. (2023) Updating knowledge on the distribution of red algae (Rhodophyta) in Serbia (Southeast Europe), Kragujevac Journal of Science 45 239-244
• Rakonjac A. (2025) Diverzitet i konzervacija crvenih algi (Rhodophyta) i mrkih algi (Phaeophyceae) na području Srbije (Doktorska disertacija), Prirodno-matematički fakultet, Kragujevac
• Richter D., Matuła J., and Pietryka M. (2014) The northernmost populations of Tetraspora gelatinosa (Chlorophyta) from Spitsbergen. Polish Polar Research 3 521–538
• Sabovljević M.S., Tomović G., Lazarević P., Lazarević M., Bîrșan C., Morosanu A.-M. …, and Buzurović U. (2026) New records and nothworthy data data of plants, algae and fungi in SE Europe and adjacent regions, 24, Comprehensive Plant Biology 50(1) 161–182
• Simić S. (2002) Makroalge u tekućicama brdsko-planinskih područja Srbije (Doktorska disertacija), Biološki fakultet, Beograd
• Simić S.B. and Đorđević N.B. (2017) New data on distribution and ecology of Batrachospermum (Rhodophyta) in Serbia, Botanica Serbica, 41(1) 65–70
• Simić S. B., Markeljić K. A., Cvetković A. B., and Simić V. M. (2025a) The impact of a small hydropower plant (SHP) on benthic algae, macroinvertebrate community and ichthyofauna of the Panjica River (Serbia), Kragujevac Journal of Science, 47(1) (2025) 173–188
• Simić V., Simić S., Veličković T., Simović P., i Markeljić K. (2025b). Hidrobiološka analiza bentosne zajednice (alge i makrobeskičmenjaci) i riba reke Mali Rzav. Izveštaj. Ekomar, Kragujevac, Ekološko udruženje Rzav, Arilje
• Službeni glasnik Republike Srbije br. 5/2010-46, 47/2011-134, 32/2016-59, 98/2016-97. Pravilnik o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva
• Službeni glasnik Republike Srbije br. 72/2023. Pravilnik o utvrđivanju vodnih tela površinskih i podzemnih voda
• Službeni glasnik Republike Srbije br. 74/2011. Pravilnik o parametrima ekološkog i hemijskog statusa površinskih voda i parametrima hemijskog i kvantitativnog statusa podzemnih voda
• WWF Adria. (2025) U Evropi uklonjeno više od 500 barijera 2024. godine, Dostupno na: https://www.wwfadria.org/sr/?18193441/U-Evropi-uklonjeno-vie-od-500-barijera-2024-godine (Pristupljeno: 10 April 2026)