AUTHOR(S) / AUTOR(I): Lidija R. Stević 
Download Full Pdf 
DOI: https://doi.org/10.46793/MFXVII-1.161S
ABSTRACT / SAŽETAK:
Predmet rada jeste predstavljanje tipova impersonalnosti i agentivnosti, kao i njihovih osobina u udžbenicima za osnovnu školu. Cilj istraživanja je da se utvrde principi upotrebe impersonalnosti i agentivnosti u odabranoj građi, predstavljanje teorijske osnove, kao i metodologije rada koja će biti primijenjena u analizi. Zadatak istraživanja je da se predstave metodičke instrukcije nastavnicima kako da pristupe određenim temama, odnosno sadržajima u udžbenicima koji se zvanično koriste u osnovnim školama u Republici Srpskoj. Istraživački korpus sadrži sintaksičke jedinice iz udžbenika Srpski jezik i jezička kultura koji izdaje JP ,,Zavod za udžbenike i nastavna sredstva” a.d. Istočno Novo Sarajevo. Analiza različitih nastavnih sintaksičkih sadržaja od VI do IX razreda osnovne škole pokazala je da kod impersonalnosti i agentivnosti u udžbenicima postoje određene nedoumice, kao i da se na metodičkom, strukturnom i sadržajnom planu mogu predstaviti inovacije u udžbenicima koji se zvanično upotrebljavaju u osnovnim školama u Republici Srpskoj i dati su prijedlozi onoga što bi se dodalo ili izmijenilo.
KEYWORDS / KLJUČNE REČI:
impersonalnost, personalnost, agentivnost, pacijentivnost, dijateza, sintaksa, udžbenici, osnovna škola, metodika nastave jezika.
ACKNOWLEDGEMENT / PROJEKAT:
Rad je rezultat seminarskog rada urađenog pod mentorstvom profesora Milivoja Alanovića.
REFERENCES / LITERATURA:
IZVOR GRAĐE
- Kovačević 2023: M. Kovačević i M. Babić, Srpski jezik i jezička kultura za 7. razred osnovne škole. Istočno Novo Sarajevo: JP Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
- Kovačević 2022a: M. Kovačević i M. Babić, Srpski jezik i jezička kultura za 8. razred osnovne škole. Istočno Novo Sarajevo: JP Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
- Kovačević 2022b: M. Kovačević i M. Babić, Srpski jezik i jezička kultura za 9. razred osnovne škole. Istočno Novo Sarajevo: JP Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
- Lalić Zupur 2023: S. Lalić i V. Rkman, Srpski jezik i jezička kultura za 6. razred osnovne škole. Istočno Novo Sarajevo: JP Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
- Republički pedagoški zavod Republike Srpske, Nastavni plan i program za osnovno vaspitanje i obrazovanje za nastavni predmet Srpski jezik od VI do IX razreda.
- https://www.rpzrs.org/sajt/doc/file/Novi_nastavni_programi/Redovna_nastava/2021/Srpski_jezik_nastavni_program_za_sesti_razred.pdf
- https://www.rpzrs.org/sajt/doc/file/Novi_nastavni_programi/Redovna_nastava/2021/Srpski_jezik_nastavni_program_za_sedmi_razred.pdf
- https://www.rpzrs.org/sajt/doc/file/Novi_nastavni_programi/Redovna_nastava/2021/Srpski_jezik_nastavni_program_za_osmi_razred.pdf
- https://www.rpzrs.org/sajt/doc/file/Novi_nastavni_programi/Redovna_nastava/2021/Srpski_jezik_nastavni_program_za_deveti_razred_.pdf. 29. 5. 2025.
LITERATURA
- Alanović 2020: M. Alanović, Zapisi iz srpske sintakse: uzajamne veze forme i značenja. Novi Sad: Filozofski fakultet, Odsek za srpski jezik i lingvistiku.
- Mladenović, Uroš (2006). Subjekatska pozicija učenika i njegovo doživljavanje škole. Reforma sistema vaspitanja i obrazovanja u Republici Srbiji – rezultati komparativnih i prakseoloških prouučavanja. Novi Sad: Filozofski fakultet. 119−124.
- Petrovački, Ljiljana, G. Štasni (2008). Metodičke aplikacije. Planiranje, programiranje i pripremanje nastave srpskog jezika i književnosti. Novi Sad: Filozofski fakultet.
- Piper i dr. 2005: P. Piper, I. Antonić, V. Ružić, S. Tanasić, LJ. Popović i B. Tošović, Sintaksa savremenoga srpskog jezika. Prosta rečenica. U redakciji akademika Milke Ivić. Beograd: Institut za srpski jezik SANU, Beogradska knjiga, Matica srpska.
- Piper i dr. 2022: P. Piper, I. Klajn i R. Dragićević, Normativna gramatika srpskog jezika. Novi Sad: Matica srpska.
- Stanojčić, Popović 1989: Ž. Stanojčoć i LJ. Popović, Gramatika srpskoga jezika. Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
- Tanasić (2019): S. Tanasić, Iz sintakse i semantike srpskog jezika. Novi Sad: Prometej.