AUTHOR(S) / AUTOR(I): Dragana S. Trivaković 
Download Full Pdf 
DOI: https://doi.org/10.46793/MFXVII-1.059T
ABSTRACT / SAŽETAK:
Rad se bavi pozicioniranjem subjekta, predikata i objekta u Romanu o Troji. Srpski rukopis Romana o Troji iz 15. veka predstavlja dragocen izvor za proučavanje starosrpske pisane sintakse, a rečenična linearizacija analizira se u svetlu razvoja sintaksičke tranzitivnosti. Metodološku osnovu čini izdvajanje dvočlanih (SV, VO, ViO), tročlanih (SVO, SViO) i četvoročlanih rečeničnih modela (SVOiO), te statistička analiza koja daje podatke o stepenu razvijenosti sintaksičke konfigurativnosti. U analiziranom korpusu očekivano se novi SVO model rečenične linearizacije izdvaja kao dominantan i u pojedinim pozicionim odnosima (predikata i direktnog objekta, kao i predikata i indirektnog objekta) vidimo stabilizaciju novih VO i ViO modela, koji jesu pokazatelj razvijene sintaksičke tranzitivnosti. Međutim, tragove starog sistema zatičemo u odnosu predikata i subjekta, u kome uočavamo intenzivnu konkurenciju dva modela SV i VS. Dobijeni rezultati porede se sa situacijom zatečenom u starosrpskoj poslovnopravnoj pismenosti, kao i sa stepenom razvoja sintaksičke tranzitivnosti u mlađem Ljetopisu crkovnom A. Zmajevića.
KEYWORDS / KLJUČNE REČI:
istorijska sintaksa, starosrpski jezik, rečenična linearizacija, red reči, sintaksička tranzitivnost, Roman o Troji
ACKNOWLEDGEMENT / PROJEKAT:
REFERENCES / LITERATURA:
Izvor
Sofijska ilustrovana Aleksandrida. ‹http://digilib.nationallibrary.bg:8082/show-sr/?id=79›. 17. 1. 2025.
Literatura
- Grković Mejdžor 2004: J. Grković-Mejdžor, Impersonalne rečenice u starosrpskom jeziku, Naučni sastanak u Vukove dane 33–1 , 249–261.
- Grković Mejdžor 2007a: J. Grković-Mejdžor, Jezik srpske srednjovekovne pismenosti: dostignuća i zadaci, Šezdeset godina Instituta za srpski jezik SANU, Zbornik radova I, 249–266.
- Grković Mejdžor 2007b: J. Grković-Mejdžor, Razvoj sintaksičke tranzitivnosti, Zbornik Matice srpske za slavistiku 71–72, 417–433.
- Grković Mejdžor 2008: J. Grković-Mejdžor, Ka rekonstrukciji praslovenske sintakse, Zbornik Matice srpske za slavistiku 73, 71–83.
- Đorđević, Petar. O redu reči u srpskom jeziku, Pristupne besede srpskih akademika II, 2021. ‹https://dais.sanu.ac.rs/handle/123456789/13336?locale-attribute=sr_RS›.10. 2. 2025.
- Marinković, 1962: R. Marinković, Južnoslovenski Roman o Troji, Anali Filološkog fakulteta, knjiga I, 9–66.
- Matić, 2019: T. Matić, Teorijski pristup redu reči u gramatikama srpskog jezika i jezičkim studijama s kraja XVIII i iz prve polovine XIX veka, Srpski jezik XXIV, 513–535.
- Mrazović, Vukadinović 2009: P. Mrazović, Z. Vukadinović, Gramatika srpskog jezika za strance, Sremski Karlovci – Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića.
- Pavlović 2013: S. Pavlović, Uzroci i mehanizmi sintaksičkih promena u srpskom jeziku, Sremski Karlovci – Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića.
- Popović 2004: LJ. Popović, Red reči u rečenici, Beograd: Društvo za srpski jezik i književnost Srbije.
- Trivaković 2025: D. Trivaković, Rečenična linearizacija u Ljetopisu crkovnom Andrije Zmajevića, Savremena proučavanja jezika i književnosti, g. XVI, knj. I, 13–28.
- Colić 2016: Odnosna rečenica u Romanu o Troji, Prilozi proučavanju jezika 47, 33–54.
- Colić Jovanović, Aleksandra. Sintaksičke odlike Romana o Troji, ‹https://nardus.mpn.gov.rs/handle/123456789/19064›. 15. 2. 2025.