Neoklasicizam Dragutina Gostuškog – „Concerto accelerato“ (1961) za violinu i orkestar i koncertantna muzika u Srbiji posle Drugog svetskog rata

„Iskošeni ugao“ Dragutina Gostuškog (2024) (235-255)

AUTHOR(S) / AUTOR(I): Miloš Bralović

Download Full Pdf   

DOI: 10.46793/DGOST23.235B

ABSTRACT / SAŽETAK: 

Glavnu temu ovog teksta čini Concerto accelerato (1961), koncert za violinu i orkestar Dragutina Gostuškog, razmotren iz analitičkog ugla, a onda i povezan sa teorijskim postavkama vezanim za prostor i vreme izloženim u kapitalnoj studiji ovog kompozitora, istoričara umetnosti, estetičara i muzikologa, Vreme umetnosti (1968). Rukovodeći se mogućnostima za povezivanjem kompozitorskog i muzikološkog rada Gostuškog, pri čemu bi se kompozitorski rad posmatrao kao praktična „laboratorija“ u kojoj bi ovaj stvaralac ispitivao hipoteze koje je uključi(va)o u svoj teorijski diskurs, odabrali smo upravo Concerto accelerato. To smo učinili pre svega zbog formalnih, tembralnih i fakturnih karakteristika ovog koncerta, a u njima smo pokušali da uočimo sličnosti sa teorijskim konceptima Gostuškog, vezanim za prostor i vreme, ali i za pitanja o ubrzanju istorijskih procesa i periodičnog povratka klasici.

KEYWORDS / KLJUČNE REČI:

Dragutin Gostuški, Concerto accelerato, superpozicija, neobrtljivost, forma.

REFERENCES / LITERATURA:

  • Vuksanović, Ivana. „Koncertantna muzika”. U Istorija srpske muzike. Srpska muzika i evropsko muzičko nasleđe, redaktor Mirjana VeselinovićHofman, 517–543. Beograd: Zavod za udžbenike, 2007.
  • Gostuški, Dragutin. „Predlog o uvođenju sekundarnih oznaka za tempo”. Glasnik Srpske akademije nauka, sv. IV, br. 2 (1952): 396–197.
  • Gostuški, Dragutin. „Bitne karakteristike ritma u okviru problema muzičkog vremena”. Glasnik SAN, sv. VII (1956): 114–116.
  • Gostuški, Dragutin. „Suština i funkcija ekspresivnog akcenta”. Glasnik SAN, sv. VII, br. 2 (1956): 231.
  • Gostuški, Dragutin. „Osnovne odlike kvalitativnog ritma”. Glasnik SAN, sv. IX, br. 2 (1957): 193–194.
  • Gostuški, Dragutin. „Elementi teorije o akcentu”. Glasnik SAN, sv. IX, br. 3 (1957): 271–272.
  • Gostuški, Dragutin. „Inercija muzičke memorije”. Glasnik SAN, sv. IX, br. 4 (1957): 441.
  • Gostuški, Dragutin. „Asimetrični ritmovi u okviru opšte teorije kvalitativnog ritma”. Glasnik SAN, sv. X, br. 4 (1958): 531.
  • Gostuški, Dragutin. „Definicija pojma muzičkog tempa”. Glasnik SAN, sv. XI, br. 1 (1959): 100.
  • Marinković, Sonja. „Muzičko školstvo”. U Istorija srpske muzike. Srpska muzika i evropsko muzičko nasleđe, redaktor Mirjana VeselinovićHofman, 629–638. Beograd: Zavod za udžbenike, 2007.
  • Medić, Ivana. „Kinemuzika Dragutina Gostuškog (i šta bi Gostuški mislio o kvantnoj muzici)”. U Iskošeni ugao Dragutina Gostuškog, uredile Katarina Tomašević i Bojana Radovanović, 321–358. Beograd: Muzikološki institut SANU, 2024.
  • Milanović, Biljana, ur. Stevan Stojanović Mokranjac (1856–1914). Inostrane koncertne turneje sa Beogradskim pevačkim društvom. Beograd: Muzikološki institut SANU, Muzikološko društvo Srbije, 2014.
  • Milin, Melita. Tradicionalno i novo u srpskoj muzici (1945–1965). Beograd: Muzikološki institut SANU, 1998.
  • Pejović, Roksanda. „Muzičko izvođaštvo: koncertni muzički život do drugog svetskog rata”. U Istorija srpske muzike. Srpska muzika i evropsko muzičko nasleđe, redaktor Mirjana Veselinović-Hofman, 648–684. Beograd: Zavod za udžbenike, 2007.
  • Tomašević, Katarina. „Gostuški i srpska muzikologija”. MuzikologijaMusicology br. 1 (2001): 167–170.
  • Tomašević, Katarina. „Dr Dragutin Gostuški, muzikolog i kompozitor (Beograd, 3. I 1923 – Beograd, 21. IX 1998)”. Muzikologija-Musicology br. 10 (2010): 211–222.
  • Gostuški, Dragutin. Concerto Accelerato [partitura]. Zagreb: Savez kompozitora Jugoslavije, 1965.
  • Gostuški, Dragutin. Vreme umetnosti. Prilog zasnivanju jedne opšte nauke o oblicima. Beograd: Prosveta i Muzikološki institut SANU, 1968.
  • Mikić, Vesna. Lica srpske muzike: neoklasicizam. Beograd: Fakultet muzičke umetnosti, 2009.
  • Peričić, Vlastimir. Muzički stvaraoci u Srbiji. Beograd: Prosveta, 1969.
  • Radovanović, Bojana. „Nauka kao umetnost – interdisciplinarnost u naučnim radovima Dragutina Gostuškog”. U Wunderkammer / His Masters’ Voices, uredile Tijana Popović Mlađenović, Marija Masnikosa, Vesna Mikić i Dragana Stojanović-Novičić, 630–710. Beograd: Fakultet muzičke umetnosti, 2018.
  • Frisch, Walter. German Modernism. Music and the Arts. Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press, 2005.