IZAZOVI ODRŽIVOG RURALNOG RAZVOJ REGIONA ŠUMADIJE I ZAPADNE SRBIJE – SA OSVRTOM NA RAŠKI OKRUG

Međunarodna naučna konferencija Društveno – ekonomski razvoj i obrazovanje sa akcentom na Republiku Srbiju i Raški okrug, Knj. 3 (pp. 197-220)

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Vladan Vučić , Boban Stojanović   

 

Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/87143.27.2.197V

SAŽETAK / ABSTRACT:

U savremenim uslovima, usled delovanja velikog broja faktora, poljoprivreda i nepoljoprivredne delatnosti u ruralnim područjima postaju sve aktuelnije, kako globalno posmatrano, tako i u nacionalnim, regionalnim i lokalnim okvirima. Ruralni razvoj kao važan segment regionalnog razvoja i razvoja mnogih nacionalnih ekonomija, u ekonomskoj politici dobija posebno mesto i ulogu. Kvalitet okruženja, u najširem smislu te reči, se smatra jednim od ključnih elemenata pametnog, održivog i inkluzivnog rasta ruralnih područja. Sve više se ruralna područja posmatraju kao visoko vrednovana od strane tzv. kreativne klase. Pri tome, ova područja se posmatraju kao dinamičke teritorije koje kreiraju okruženje za novu kombinaciju populacije, znanja i preduzetništva. Savremeni pristup regionalnom razvoju koji ima izuzetno veliki potencijal je i takozvani rurban pristup. Rurban pristup u oblasti regionalnog razvoja podrazumeva primenu savremenih digitalnih tehnologija u ruralnim područjima jedne nacionalne ekonomije u cilju bržeg razvoja ruralnih područja i smanjivanja regionalnih razlika. Region Šumadije i Zapadne Srbije, kao jedan od regiona Republike Srbije, odlikuje niz sličnosti sa drugim regionima u zemlji, ali i određenih razlika i specifičnosti, što sa stanovišta razvoja predstavlja šansu, mada u izvesnom smislu i limitirajući faktor. U skladu sa tim, cilj ovog rada jeste da ukaže na dosadašnje tokove razvoja ruralnih područja Regiona Šumadije i Zapadne Srbije i shodno tome istakne buduće pravce ruralnog razvoja ovog regiona, sa posebnim osvrtom na Raški okrug.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

održivi  ruralni  razvoj,  regionalni  razvoj,  poljoprivreda  i nepoljoprivredne delatnosti, Region Šumadije i Zapadne Srbije, Raški okrug, rurban koncept

LITERATURA / REFERENCES:

  • Alemeida A., & Pinto Machado, L. (2021). Rural Develompent and Rural Tourism: The Impact of Infrastructure Investments, Peripheral Territories, Tourism and Regional Develompent, Open access peer-reviewed chapter. DOI: 10.5772/intechopen.95610
  • Aldao, C., Blasco, D., & Poch Espallargas, M. (2022). Lessons from COVID-19 for the future: destination crisis management, tourist behaviour and tourism industry trends, Journal of tourism futures, 8, 1-15. https://doi.org/10.1108/JTF-02-2022-0059
  • Dimitrijević, M., Ristić, L. & Bošković, N. (2022). Ruralni turizam kao pokretač razvoja ruralnih područja i privrede Republike Srbije, Menadžment u hotelijerstvu i turizmu 2022, vol. 10, br. 1, 79-90. DOI: https://doi.org/10.5937/menhottur2201079D
  • Đekić, S., Jovanović, S. & Krstić, B. (2011). Komparativna analiza strategija održivog ruralnog razvoja zemalja u okruženju – osnova za kreiranje efektivne strategije održivog ruralnog razvoja u Srbiji, Ekonomske teme, br. 4, 633-649.
  • Gavrilă-Paven, I., Bârsan Mircea, C., & Lia-Dorica, D. (2015). Advantages and Limits for Tourism Development in Rural Area (Case Study Ampoi and MureúValleys), Procedia Economics and Finance 32 (2015), 1050-1059. http://dx.doi.org/10.1016/S2212-5671(15)01567-1
  • Gligorijević, Ž., Đukić, T. & Manasijević, A. (2022). Savremeni pristupi regionalnom razvoju: regionalni inovacioni sistem i rurban koncept. U: Regionalni razvoj i demografski tokovi zemalja Jugoistočne Evrope, str. 27- 35, Niš: Ekonomski fakultet Univerziteta u Nišu.
  • Ilić, I., Jovanović, S., & Vučić, V. (2022). Environmental quality as a determinant of competitiveness and development of ecoturism in the Republic of Serbia, Teme, Vol. XLVI, No 4, 1820-7804, https://doi.org/10.22190/TEME220309053I
  • Jovanović, S., Filipović, I., Vučić, V. (2024). Importance of Environmental Sustainability in Achieving More Resilient Western Balkan Vol 8 No 1 (2024): The Eighth International Scientific Conference – Tourism and Green Investments, Conference Proceedings, University of Kragujevac – Faculty of Hotel Management and Tourism in Vrnjačka Banja, pp. 429-438. https://doi.org/10.52370/TISC24429SJ
  • López-Sanz, J. M., Penelas-Leguía, A., Gutiérrez-Rodríguez, P., & Cuesta- Valiño, P. (2021). Rural Tourism and the Sustainable Development Goals. A Study of the Variables That Most Influence the Behavior of the Tourist, Frontires in Psychology, 12, Article doi: 10.3389/fpsyg.2021.722973
  • Manasijević, A., Milojković, M. & Mastilo, D. (2019). Digital Village Transformation: a Model for Relativizing Regional Disparities in the Republic of Serbia. Economics, 7 (2), 125-138.
  • Mason, P. (2016). Tourism impacts, planning and management. New York:
  • Ristić, L., Bošković, N., Despotović, D. (2022). Ruralni razvoj regiona Šumadije i Zapadne U: Regionalni razvoj i demografski tokovi zemalja Jugoistočne Evrope, str. 49-58, Niš: Ekonomski fakultet Univerziteta u Nišu.
  • RZS. (2024). Opštine i regioni u Republici Srbiji 2024. Beograd: Republički zavod za statistiku.
  • RZS. (2025a). Statistički kalendar Republike Srbije, 2024. Beograd.
  • RZS. (2025b). Popis poljoprivrede 2023. Strukturne promene u poljoprivredi i njihov uticaj na ekonomski rast u Srbiji. Beograd.
  • Stojanović, Ž. & Josipović, (2022). Outdoor amenities and rural population in Serbia. U: Regionalni razvoj i demografski tokovi zemalja Jugoistočne Evrope, str. i-xiii, Niš: Ekonomski fakultet Univerziteta u Nišu.
  • Veličković, J. & Jovanović, S. (2021). Problems and Possible Directions of the Sustainable Rural Development of Republic of Serbia. Economics of Sustainable Development, Vol. 5, january-june 2021, № 1, 33-46.
  • Vučić, V., Dašić, D., & Mladenović, M. (2025a). Economic Challenges and Potentials for Sustainable Development in Rural Areas of Economics of Agriculture, No II, ISSN 0352-3462, eISSN 2334-8453, 775-789. DOI: https://doi.org/10.59267/ekoPolj2502775V
  • Vučić, (2025b). Rural Tourism as a Determinant of Family Entrepreneurship Development in the Republic of Serbia in the Context of the EU Green Agenda for the Western Balkan. Green agenda of the European union, family business and artifical intelligence – political and social aspects: thematic journal of papers. Book 1, 173-195, Beograd: Faculty of European Legal and Political Studies. doi: https://doi.org/10.46793/87143.26.5.173V
  • Vučić, (2022). Srbija 2030: Agenda održivog razvoja – izazovi i ograničenja. Horizonti menadžmenta, II (1), 53-76.
  • Vučić, V. (2024). Izazovi održivog ruralnog razvoja Regiona Republike Srbije. Horizonti menadžmenta, IV(1), 123-152. https://hm.edu.rs/index.php/ hm/article/view/38/37
  • World Commission on Environment and Development (WCED). (1987). Our common future, Report of the World Commission on Environment and Development, Oxford University Press, Oxford.
  • Zarić, V. (2025). Popis poljoprivrede 2023. Struktura, ekonomska snaga i marketing poljoprivrednih gazdinstava u Srbiji, Beograd: RZS