SINETOS I-1 (2025) (str. 149-167)
AUTOR(I) / AUTHOR(S):Vuk Žikić 
DOI: https://doi.org/10.46793/SynetosI-1.149Z
SAŽETAK / ABSTRACT:
Ovaj rad razmatra apokrifno Žitije i ispovest Svete Asenete kao složen hagiografski tekst u kojem se lični preobražaj junakinje otkriva kroz dinamiku bračne ljubavi i duhovnog uzrastanja. Polazeći od intertekstualnih i simboličkih veza sa biblijskim motivima, analizira se na koji način se Asenetin lik gradi kroz opozicije svetlosti i tame, unutra i spo lja, gore i dole, te kako se njen put od idolopokloničke princeze do bogoprosvećene neveste predstavlja kao arhetipsko kretanje ka istini. Posebna pažnja posvećena je pojavi Prekrasnog Josifa kao medijatora božanske svetlosti, čije prisustvo deluje katarzično i sotiriološki. Asenetina ispovest, podvig smirenja i arhangelofanija tumače se kao momenti duhovnog preporoda u skladu sa bogoslovskim razumevanjem pokajanja kao procesa isceljenja. U radu se razmatra i bračna zajednica Josifa i Asenete kao ikona hri šćanske ljubavi, koja se ispoljava kroz slobodu, dijalog i zajedničko uzrastanje u vrlini. Kroz komparativne uvide ukazuje se i na uticaj ovog apokrifa na srpsku srednjovekovnu književnost. Zaključuje se da apokrif predstavlja izuzetan model hrišćanskog razumevanja ljubavi kao pokretačke sile preobra žaja ličnosti.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
ljubav, pokajanje, svetlost, preobražaj, apokrif, Aseneta, Josif
PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:
LITERATURA / REFERENCES:
Izvori
- Srpske narodne pjesme. Knj. 1: u kojoj su različne ženske pjesme, V.S. Karadžić, Beč, 1841, https://digital.bms.rs/ebiblioteka/publica tions/view/1098, preuzeto 20. 9. 2025.
- Hrestomatija srednjovekovne književnosti, tom I, prir. Tomislav Jovanović, Filološki fakultet, Beograd, 2012.
Bibliografija
- Averincev Sergeй Sergeevič, Poetika ranovizantijske književnosti, Beograd, 1982.
- Anđelković Maja, Ristić Anka, „(Zlo)upotreba i (bez)grešnost žena u apokrifnim spisima srednjeg veka (na primeru apokrifa Knjiga o Adamu i Evi i Žitije i ispovest Asenete)”, ur. D. Bošković, Knjiga II Žene: rod, identitet, književnost, Kragujevac, Srpski jezik, književnost, umetnost (Zbornik radova sa V međunarodnog naučnog skupa održanog na Filološko-umetničkom fakultetu u Kragujevcu (29–30. H 2010)), 2011.
- Bogdanović Dimitrije, Studije iz srpske srednjovekovne književnosti, Beograd, 1997.
- Velimirović Nikolaj, Ohridski prolog, Šabac – Valjevo, 2013.
- Đurica Ilarion, Evanđelice i besede blagih dana, Vrnjačka Banja : Ambrosiana serbica, 2016.
- Đurica Ilarion, Moje ludosti propovijedanja, Vrnjačka Banja : Ambrosiana serbica, 2018.
- Jevtić Atanasije (prevodilac), Psaltir (sa devet biblijskih pesama), Trebinje – Vrnjci, 2012;
- Jovanović Tomislav, Apokrifi starozavetni: prema srpskim prepisima, Beograd, 2005.
- Jovanović Gordana (prevodilac), Život Stefana Lazarevića, despota srpskog, Beograd : Izdavački fond Srpske pravoslavne crkve Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke, 2009.
- Sveto pismo staroga i novoga zavjeta Biblija, Sveti arhijerejski sinod SPC, Beograd, 2014.
- Garden Nanon, Olorenšo Rober, Garden Žani, Mali rečnik simbola Larousse, Beograd, 2011.
- Ujević. Tin, Izabrana djela (knjiga treća): Zapisi (Ispit savjesti i drugi zapisi, Politički spisi Feljtoni, Putopisi, Pisma), Zagreb, 1979.
Literatura sa interneta
- Bolьšoй Bibleйskiй Slovarь, preuzeto 11. 10. 2025. https://bib le.by/
- Đurica, I. Sveštena botanika, preuzeto 12. 2024.https:// pomozboznica.com/tekstovi/biblioteka/svestena-botanika/1664
?backlink=biblioteka-1
- Đurica, I. Za ispravno shvatanje hrišćanske etike o mladiću i devojci koji su se zagledali jedno u drugo, preuzeto 9. 9. 2025. https://pomozboznica.com/tekstovi/biblioteka/za-ispravno-shva tanje-hriscanske-etike-o-mladicu-i-devojci-koji-su-se-zagledalijedno-u-drugo/1413?backlink=biblioteka-1
- Đurica, I. Razvod braka, preuzeto 11. 2025. https://pomozboz nica.com/tekstovi/pouke/razvod-braka/1404?backlink=pouke-1
- Vukajlović, B. Simbolizam zlata. https://nova-akropola.com/kulture-i-civilizacije/simbolizam/simbolizam-zlata/
