Šumadijski anali 15 (2025) (str. 239-256)
AUTOR(I) / AUTHOR(S):Kristina Jorgić Stepanović
DOI: 10.46793/SAnali21.15.239JS
SAŽETAK / ABSTRACT:
Po okončanju Drugog svetskog rata, Evropa se suočila sa teškom humanitarnom krizom, u kojoj je preko 65 miliona ljudi bilo raseljeno. Jedna od najzapostavljenijih kategorija, u istraživačkom smislu, dugo su bili jugoslovenski ratni zarobljenici, čija je posleratna sudbina često ostajala nepoznata. Ovaj rad prati životni put kapetana Miodraga Simonovića, oficira Kraljevine Jugoslavije, zarobljenog 1941. godine. Istraživanje se u metodološkom smislu bazira na studiji slučaja, odnosno rad teži da predstavi problematiku rekonstrukcije sudbine jugoslovenskih ratnih zarobljenika na osnovu primera jednog pojedinca. Rad ukazuje na značaj multidisciplinarnog pristupa u proučavanju pojedinačnih sudbina i otkriva kako lične priče osvetljavaju šira istorijska pitanja, najpre posledica rata.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
ratni zarobljenici, Kraljevina Jugoslavija, Drugi svetski rat, Nemačka, Miodrag Simonović.
LITERATURA / REFERENCES:
IZVORI I LITERATURA
Neobjavljeni izvori
• Vojni arhiv Lični dosijei • Arolsen arhiv
Refugee/Displaced Person Statistical Cards
Personal Files
Correspodence and Nominal Roles; Transit Countries and Final Destination USA
• Istorijski arhiv Šumadije Kragujevac
Ženska gimnazija u Rači
Matična knjiga Hrama sv. Petra i Pavla u Rači Kragujevačkoj
• Crveni krst (Služba pretrage) Zarobljenički kartoni
Objavljeni izvori
• Zur Geschichte der deutschen Kriegsgefangenendes 2. Weltkrieges, I/1: Die deutschen Kriegsgefangenen in Jugoslawien 1941-1949. (ed. by Böhme, Kurt W.), München 1962.
Periodika
• Kolo, 1942.
Memoarska građa
• Đorđević, Miodrag J. Izmeđucrnog i crvenogfašizma-u Osnabričkomlogoru 1941-45, London 1962. • Vujanović, Nikola. Front u žicama, Beograd 1979.
• Vinaver, Stanislav. Godine poniženja i borbe. Život u nemačkim „Oflazima“, Beograd 1945.
• Jakovljević, Stevan. Velika zabuna, Novi Sad 1954.
• Lazić, Božidar. Svedočenja o ratnim vojnim zarobljenicima Kraljevine Jugoslavije u Drugom svetskom ratu 1941–1945, Beograd 1998.
• Radovanović, Ljubomir. Kroz tmine logorske, Beograd 1961.
Monografije
• Arent, Hana. Izvoritotalitarizma, Beograd 1998.
• Brajdić Vuković, Marija, Mioĉić, Ivana, Ĉekolj, Nadja, Ledić, Jasminka, Kvalitativna studija slučaja: od ideje do realizacije, Rijeka 2021.
• Davies, Norman. Europe: A History, Oxford 1996. 339
• Eichengreen, Barry. The European Economy Since 1945: Co-ordinated Capitalism and Beyond, Princeton 2008.
• Ferguson, Niall. The Ascent of Money: A Financial History of the World, New York 2008.
• Garton Ash, Timothy. Homelands: A Personal History of Europe, Yale 2023.
• Hobsbaum, Erik Džon. Doba ekstrema: istorija kratkog dvadesetog veka 1914– 1991, Beograd 2002.
• Judt, Tony. Postwar: A History of Europe Since 1945, London 2005.
• Kershaw, Ian. Personality and Power: Builders and Destroyers of Modern Europe, London 2022.
• Kindleberger, Charles P. World Economic Primacy: 1500–1990, Oxford 1996.
• Lowe, Keith. Fear and the Freedom: How the Second World War Changed Us, London 2017.
• Lowe, Keith. Savage Continent: Europe in the Aftermath of World War II, New York 2012.
• Mazover, Mark. Hitlerovo carstvo: nacistička vladavina u okupiranojEvropi, Beograd 2019.
• Mazover, Mark. Mračni kontinent, Evropa u dvadesetom veku, Beograd 2011.
• Mazower, Mark. After the War was Over. Reconstructing the Family, Nation and State in Greece, 1943–1960, Princeton 2000.
• Naimark, Norman M. Genocide: A World History, Oxford 2017.
• Stevanović, Miladin. Narodna vlast i državnopravni razvitak Jugoslavije 1941–1945, Gornji Milanovac 1986.
• The Cambridge Economic History of Modern Europe, Volume 2: 1870 to Present, ed. By Stephen Broadberry and Kevin H. O’Rourke, London 2010.
• Vonyó, Tamás. The Economic Consequences of the War: West Germany’sGrowth Miracle after 1945, Cambridge 2018.
• Glišić, Venceslav. Teror i zločini nacističke Nemačke u Srbiji 1941–1944, Beograd 1970.
• Laker, Volter, Istorija Evrope 1945–1992, Beograd 1999.
• Эrlihman, Vadim. Poteri narodonaseleniя v HH veke: Spravočnik, Moskva: Russkaя panorama, 2004.
Članci i rasprave
• Mazower, Mark. „The Strange Triumph of Human Rights 1933-1950“, The
Historical Journal, 47-2 (2004), 379-398.
• Mazower, Mark. “Violence and the State in the Twentieth Century“, The American Historical Review, 107-4 (2002), 1158-1178.
• Milošević, Slobodan. ,,Zarobljavanje vojnika Kraljevine Jugoslavije u Aprilskom ratu 1941“, Vojnoistorijski glasnik, 1 (1991), 159-175.
• Sister Mary Edward Healy, C. S. J. “Le Play’s Contribution to Sociology: His Method.” The American Catholic Sociological Review 8, no. 2 (1947), 97–110.
• Živković, Nikola. ,,Koliku je štetu naneo nemački Treći rajh Jugoslaviji“, Svedočenja o ratnim vojnim zarobljenicima Kraljevine Jugoslavije u Drugom svetskom ratu 1941–1945 (prir. Božidar Lazić), Beograd 1998, 59-68. • Ilić, Saša. „Rodna gruda“ – logorsko pozorište zarobljenih jugoslovenskih oficira u Osnabriku“, Vojnoistorijski glasnik, 1 (2020), 224-251.
• Jorgić Stepanović, Kristina. ,,Jugoslovenski ratni zarobljenici u izvorima Arolsen arhiva – Međunarodnog centra posvećenog nacističkom progonu“, Zbornik radova 7, Beograd: Arhivističko društvo Srbije, 2024, 320-342.
Katalozi
• Borggräfe, Henning, Höschler, Christian, Panek, Isabel. A Paper Monument: The History of the Arolsen Archives, Bar Arolsen 2019.
• Nowicki, Maciej. Wszystkiepisma, Catalogue of Exposition in ,,Architekturim Ringturm“, Vienna 2012.
Intervjui
• Intervju vođen sa Darkom Stamatovićem, sinom Vidosave Simonović, 25. septembra 2022. godine u Beogradu.
• Intervju vođen sa Simonom Borisavljević 23. septembra 2022. godine telefonskim putem.
• Intervju vođen sa unukom Radmile Simonović (ime poznato autorki) 13. januara 2024. godine u Beogradu.
Internet
• The Arolsen Archives Digital Collections Online, https://digitalcollections.itsarolsen.org/?lang=en (pristupljeno 15. juna 2023)
• The Arolsen Archives, Search the Online Archive, https://arolsen-archives.org/ en/search-explore/search-online-archive/ (pristupljeno 15. juna 2023)
• What happened to people displaced by the Second World War, Imperial war Musuems, https://www.iwm.org.uk/history/what-happened-to-people-displacedby-the-second-world-war (pristupljeno 20. aprila 2025).
• Prisoners of War and Missing Persons, Deutsches Rotes Kreuz, https://www.drksuchdienst.de/en/how-we-help/tracing/second-world-war/prisoners-of-war-andmissing-persons (pristupljeno 9. aprila 2025).
• New York Passanger Lists Mar 30, 1957 – April 2, 1957, https://www.familysearch.org/ark:/61903/3:1:3QS7-L94P-
VC29?view=index&personArk=%2Fark%3A%2F61903%2F1%3A1%3A2H6J-
NHW&action=view&lang=en&groupId= (pristupljeno 20. maja 2025.)
• United States, Social Security Numerical Identification Files(NUMIDENT), 1936-
2007, https://www.familysearch.org/ark:/61903/1:1:6K3T-L6FX?lang=en
• https://www.legacy.com/us/obituaries/chicagotribune/name/paaris-simonovicobituary?id=2608426