Peščanik, god. XXIII, br. 26 (2025): 121–130
AUTHOR(S) / AUTOR(I): Branislav Borić, Vesna Cvetković, Aleksandar Pešić
Download Full Pdf 
DOI: https://doi.org/10.46793/Pescanik26.121B
ABSTRACT / SAŽETAK:
Rad analizira vojne i bezbednosne izazove u južnim krajevima Srbije u periodu od 1918 do 1933, u kontekstu političke integracije novostvorene Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Pažnja je usmerena na oružane ustanke, delovanje komitskih i kačačkih formacija, kao i odgovor države kroz žandarmeriju i vojsku. Istraživanje pokazuje da je jugoistočna Srbija predstavljala pogranični prostor u kome su se ukrštali lokalni otpori, nacionalni pokreti i interesi velikih sila, naročito Italije i Bugarske. Posebna pažnja posvećena je ulozi gradova Niša i Vranja kao vojnih i administrativnih centara, kao i politici kolonizacije koja je nastojala da promeni etničku strukturu regiona. Rad ukazuje da su izazovi na jugu postali jedan od ključnih faktora u formiranju jugoslovenskog poretka.
KEYWORDS / KLJUČNE REČI:
Južna Srbija, Kraljevina SHS, žandarmerija, kačaci, komite, bezbednost, kolonizacija
PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:
REFERENCES / LITERATURA:
- Bogdanović, Dimitrije. Knjiga o Kosovu. Beograd: SANU, 1986.
- Gaćinović, Radoslav. „Albansko nasilje nad Srbima u Kraljevini SHS i Kraljevini Jugoslaviji”, Srpska politička misao, br. 71/1 , 2021, 41–63.
- Devetak, Aleksandar. „Albansko-srpski odnosi”, Srpska enciklopedija, onlajn, 2022.
- Jovanović, Vladan. „Žandarmerija Kraljevine SHS u sukobima sa kačacima i komitima 1918–1934”. Tokovi istorije, br. 1/2, 2007, 9–22.
- Mitrović, Andrej. Ustaničke borbe u Srbiji 1916–1918. Beograd: Srpska književna zadruga, 1987.
- Mladenović, Božica. Toplički ustanak 1917. Novi Sad: Prometej, 2017.
- Pavlović, Aleksandar. „Prostorni raspored Srba i Crnogoraca kolonizovanih na Kosovo i Metohiju u periodu između 1918. i 1941. godine”. Baština, br. 24, Institut za srpsku kulturu, Priština – Leposavić 2008, 231–245.
- Srpska enciklopedija, tom 1. Novi Sad: Matica srpska; Beograd: Srpska akademija nauka i umetnosti – Zavod za udžbenike, 2011.
- Stenografske beleške Senata Kraljevine Jugoslavije. Beograd: Senat Kraljevine Jugoslavije, 1932.