Peščanik, god. XXIII, br. 26 (2025): 35–52
AUTHOR(S) / AUTOR(I): Stevan Dakić 
Download Full Pdf 
DOI: https://doi.org/10.46793/Pescanik26.035D
ABSTRACT / SAŽETAK:
Rad ispituje određene aspekte arhivske prakse, pre svega izazove sa kojima se suočava arhivist pri sređivanju i obradi arhivske građe, a kroz prizmu principa prirodnosti u filozofiji Lao Cea i Heraklita. Oslanjajući se na koncepte vu-veja u taoizmu i logosa u starogrčkoj filozofiji, rad nastoji da odgovori na pitanje u kojoj meri savremeni arhivistički pristupi slede ili narušavaju „prirodnu” sliku toka istorije kroz arhivsku građu. Rad stoga ispituje meru u kojoj se primenjivani metodi sređivanja i obrade nesvesno uklapaju u filozofska načela prirodnosti, što dovodi do vernog predstavljanja konteksta, uloge i funkcije pravnog ili fizičkog lica u datom vremenu, položaju – istoriji. Rad takođe obrađuje i pitanje koliko eventualna odstupanja od načela prirodnosti rezultuju razbijanjem celovite slike o stvaraocu fonda, zatamnjivanjem njegovog istorijskog značaja, gubljenjem značenja, smisla i toka njegove arhivske građe. Polazeći od ove istorijsko-filozofske osnove, rad nastoji da ove pojave objasni navođenjem konkretnih primera iz prakse.
Cilj rada nije nužno promocija istočne ili zapadne filozofije u arhivistici, već ukazivanje na kompatibilnost savremenih arhivističkih principa sa određenim segmentima heraklitovske i taoističke filozofije, kao i da na primerima iz prakse ukaže na opasnosti zanemarivanja načela prirodnosti.
KEYWORDS / KLJUČNE REČI:
arhivski fond, arhivska građa, sređivanje i obrada arhivske građe, Heraklit, Lao Ce, taoizam, logos, vu-vej
REFERENCES / LITERATURA:
Izvori i literatura
Neobjavljeni izvori:
- Međuopštinski istorijski arhiv Šabac (MIAŠ), Mesni narodni odbor Mali Zvornik (fond 5960).
- Međuopštinski istorijski arhiv Šabac (MIAŠ), Šabački okružni sud (fond 6028).
Objavljeni izvori:
- Diogen Laertije. Životi i mišljenja slavnih filozofa, prev. Albin Vilhar. Beograd: Beogradski izdavačko-grafički zavod, 1979.
- Lao C’, prev. Radosav Pušić. Novi Sad: Svetovi, 1997.
- Heraklit. Fragmenti, prev. Miloš Đurić. Beograd: Grafos, 1979. Čuang Ce. Put, prir. Tomas Merton. Beograd: Babun, 2011.
Literatura:
- Vest, Martin. „Rana grčka filozofija”. U: Oksfordska istorija Grčke i helenističkog sveta, prir. Džon Bordman, Džasper Grifin i Ozvin Mari. Beograd: Clio, 1999. 128–144.
- Elijade, Mirče. Sveto i profano. Sremski Karlovci-Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića, 2003.
- Je, Lang, i Lijangdži Džu. Uvod u kinesku kulturu. NoviSad: Akademska knjiga, 2022.
- Knežević, Božidar. Proporcija u istoriji. Beograd: Kraljevsko-srpska državna štamparija, 1901.
- Koplston, Frederik. Istorija filozofije 1: Grčka i Rim. Beograd: Beogradski izdavačkografički zavod, 1988.
- Lebedev, Andreй Valentinovič. Logos Geraklita. Rekonstrukciя mыsli i slova (s novыm kritičeskim izdaniem fragmentov). Sankt Peterburg: Nauka, 2014.
- Nemeth, Krešimir. „Arhivska građa”. U: Priručnik iz arhivistike, prir. Franjo Biljan i dr. Zagreb: Savez društava arhivskih radnika Jugoslavije, 1977.
- Pušić, Radosav. Dete i voda: Priča o filozofiji stare Kine, VIII–III vek stare ere. Beograd: Čigoja štampa, 2017.
- Filipović, Vera, Ljubinka Škodrić, i Aleksandar Marković. Arhivistika:
- Predavanja (neobjavljena skripta). Beograd: Državni arhiv Srbije, 2016. Fung, Ju-Lan. Istorija kineske filozofije. Beograd: Nolit, 1971.
Nestandardna literatura:
- Arhivistika. Etički kodeks arhivista. https://arhivistika.wordpress.com/wp-content/ uploads/2011/02/eticki_kodeks_arhivista1.pdf (pristupljeno 15. 8. 2025).
- Jutarnji list. Knjigocid. Lešaja: „Devedesetih smo uništili 2.8 miliona ‘nepoćudnih’ knjiga”; https://www.jutarnji.hr/kultura/knjizevnost/lesaja-devedesetih-smo -unistili-28-mil.-%E2%80%98nepocudnih%E2%80%99-knjiga-1540434 (pristupljeno 14. 8. 2025)