ADMINISTRATIVNA LINIJA PREMA AP KOSOVO I METOHIJA: ODLIKE I FUNKCIJE

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Jovana Todorić , Suzana Lović Obradović

Download Full Pdf   

DOI:  10.46793/80029.90.0.141T

SAŽETAK / ABSTRACT:

Administrativna linija prema Autonomnojpokrajini Kosovoi Metohija (APKiM) predstavlja specifičnu unutrašnju liniju razgraničenja koja odvaja prostor Pokrajine od ostatka teritorije Republike Srbije. Kroz političko-geografski pristup u radu se analiziraju osobine administrativne linije kao granice. Posebna pažnja je usmerena na funkcije ove linije, koje ostavljaju efekte u prostoru Kopnene zone bezbednosti (KZB), ali i čitave Srbije. Očekivano je da prostor KZB, s tim u vezi, dobija karakteristike pograničnog regiona, koji je periferan ne samo u političkom i bezbednosnom smislu, već i u pogledu ekonomskog, demografskog, urbano–ruralnog i kulturnog razvoja. Fokus istraživanja jeste na analizi funkcije kontaktnosti–barijernosti administrativne linije. Ovaj odnos se ispituje analizom formalnog funkcionisanja administrativne linije (kroz sistem integrisanog upravljanja administrativnim prelazima) i analizom protoka ljudi, robe i kapitala. Rezultati ukazuju na jačanje barijernih funkcija administrativne linije prema AP KiM čiji su uzroci različiti.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

politička geografija; odlike administrativne linije, funkcionisanje admini- strativne linije; kontaktnost–barijernost

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

LITERATURA / REFERENCES:

• Vlada Republike Srbije. (2011). IBM Agreed Conclusions (Dogovoreni zaključci u vezi sa IBM). Preuzeto 25. avgusta 2025. sa: https://media.srbija.gov.rs/medeng/documents/ibm_agreed_conclusions-eng_serb.doc
• Vlada Republike Srbije. (2012). Tehnički protokol o sprovođenju dogovorenih zaključaka o IUG-u u dijalogu od 2. decembra 2011. godine. Preuzeto 25. avgusta 2025. sa: https://dialogue-info.com/wp-content/ uploads/2011/12/Tehni%C4%8Dki-protokol-o-sprovo%C4%91enju-dogovorenih-zaklju%C4%8Daka-o-IUG- u1-u-dijalogu-od-2.-decembra-2011.-23.02.2012.pdf
• Vlada Republike Srbije. (2013). Prvi sporazum o principima koji regulišu normalizaciju odnosa (Briselski sporazum). Preuzeto sa: https://www.srbija.gov.rs/specijal/283757
• Grčić, M. (1992). Promene funkcija granica i transformacija kulturnog pejzaža u pograničnoj zoni. Zbornik radova Geografskog fakulteta, 40, 225–232.
• Grčić, M. (1998). Nove funkcije granica Republike Srpske u uslovima regionalne integracije i pogranične saradnje. U R. Gnjato (Ur.), Republika Srpska u dejtonskim granicama (str. 53–62). Geografsko društvo Republike Srpske.
• Grčić, M. (2000). Politička geografija. Beograd: Geografski fakultet, Univerzitet u Beogradu.
• Grčić, M. (2002). Koncept graničnog regiona. U S. Stanković (Ur.), Problemi revitalizacije pograničnih krajeva Jugoslavije i Republike Srpske (str. 11–21). Geografski fakultet – Uneverzitet u Beogradu.
• Kancelarija za Kosovo i Metohiju. (2015, maj 22). Integrisani administrativni prelazi ostaju statusno neutralni. Vlada Republike Srbije. https://www.kim.gov.rs/v358.php
• Kancelarija za Kosovo i Metohiju. (2025). Dokumentacioni materijal. Kancelarija za KiM.
• Kolosov, V. A. & Turovskić, R. F. (1997). Sovremennыe gosudarstvennыe granicы: novыe funkcii v usloviяh integracii i prigraničnoe sotrudničestvo. Izvestiя RAN. Seriя geografičeskaя, 5, 106–113.
• Nova srpska politička misao (2020, Jun 6). Vlada „Kosova” ukinula odluku o merama reciprociteta na robu iz centralne Srbije. http://www.nspm.rs/hronika/vlada-kosova-ukinula-odluku-o-merama- reciprociteta-na-robu-iz-centralne-srbije.html
• Privredna komora Srbije (2024). Pregled saradnje sa tržištem AP KiM (dokumentacioni materijal, 11. 2024. PKS.
• Savezna vlada. (2002). Uredba o kontroli prelaska administrativne linije prema Autonomnoj pokrajini Kosovo i Metohija („Službeni list SRJ”, br. 41/2002). Beograd: Savezna Republika Jugoslavija.
• Todorović, M., Tošić, B. & Stojanović, B. (2004). Srbija, evroregioni i evropske integracije. Geografski institut „Jovan Cvijić“ SANU.

* * *

• Bizlife. (2018, novembar 21). Kosovska taksa na srpsku robu nije više 10 posto, sad je 100. https://bizlife.rs/kosovs- ka-taksa-na-srpsku-robu-nije-vise-10-posto-sad-je-100/
• Blic. (2020, mart 31). RSE: Priština sutra ukida takse na srpsku robu, ali uvodi recipročne mere. https://www.blic. rs/vesti/politika/rse-pristina-sutra-ukida-takse-na-srpsku-robu-ali-uvodi-reciprocne-mere/4n892vv
• European External Action Service. (2011). IBM technical protocol. Brussels: EEAS.
• European External Action Service. (2016–2017). Technical Arrangements on the Implementation of the Freedom of Movement and IBM Agreements. Brussels.
• European External Action Service. (2022, August 27). Statement on ID Cards Agreement. Brussels. https:// balkaninsight.com/2022/08/31/serbia-reminds-kosovo-id-cards-deal-doesnt-imply-recognition/
• European Union. (2011, July 2). Freedom of Movement Agreement. Brussels: EU-facilitated dialogue. https:// dialogue-info.com/freedom-of-movement/
• European Union. (2011, December 2). Integrated Border Management Agreement. Brussels: EU-facilitated dialogue. https://dialogue-info.com/integrated-border-boundary-management/
• European Union. (2013, April 19). First Agreement of Principles Governing the Normalization of Relations (Brussels Agreement). Brussels. https://www.peaceagreements.org/view/2022/
• Gottmann, J. (1973). The Significance of Territory. University of Virginia Press.
• Hartshorne, R. (1939). The nature of geography: A critical survey of current thought in the light of the past. Lancaster, PA: Association of American Geographers.
• Institut za evropske poslove. (2018). Stavovi građana Srbije prema Kosovu (Research No. 9). Institut za evropske poslove. https://iea.rs/wp-content/uploads/2018/03/9-Stav-gradjana-Srbije-prema-Kosovu-2018-web-1.pdf?utm
• Kolosov, V. (2005). Border Studies: Changing Perspectives and Theoretical Approaches. Geopolitics, 10(4), 606– 632. https://doi.org/10.1080/14650040500318415
• Kosovo Online. (2025, Jul 6; 2025a). Opao trgovinski bilans Kosova – uvoz iz Srbije porastao za više od 100 odsto. https://www.kosovo-online.com/vesti/ekonomija/uvoz-iz-srbije-porastao-za-vise-od-100-odsto-pogorsan- trgovinski-bilans-kosova-6-7
• Kosovo Online (2025, Jul 8; 2025b). Na papiru zabrana uvoza srpske robe delimično ukinuta pre devet meseci, kako je u praksi?. https://www.kosovo-online.com/vesti/analize/na-papiru-zabrana-uvoza-srpske-robe-delimicno- ukinuta-pre-devet-meseci-kako-je-u?utm
• Mađar, E. (2024). Methodological Foundations of Political-geographical Studies of Borders Using the Example of Hungary. Bulletin of the Serbian Geographical Society, 104(2). 391–404. https://doi.org/10.2298/GSGD2402391M
• Marjanović, R. (1983). Opšta vojna geografija sa Evropskim ratištem. Vojno-izdavački zavod.
• Minghi, J. V. (1963). Boundary Studies in Political Geography. Annals of the Association of American Geographers, 53(3), 407–428. https://doi.org/10.1111/j.1467-8306.1963.tb00457.x
• NATO/KFOR. (2025). Safety Signage and Notices along Administrative Boundary Line. Priština. https://jfcnaples. nato.int/kfor/media-center/archive/news/2025/kfor-installs-new-signs-along-administrative-boundary-line
• NIN. (2024, novembar 23). Kurtijeve predizborne igre: Provokacije na granici i već viđeni narativi.
• https://www.nin.rs/politika/vesti/62298/naoruzani-kosovski-policajci-presli-su-administrativnu-liniju
• Radio Slobodna Evropa (2024, oktobar 7). Vlada Kosova delimično ukinula zabranu uvoza robe iz Srbije. https:// www.slobodnaevropa.org/a/kosovo-srbija-ukinula-zabrana-uvoz-robe/33149325.html
• Reuters (2021, September 30). Kosovo, Serbia agree deal to end border tensions. https://www.reuters.com/world/ europe/kosovo-serbia-agree-deal-end-border-tensions-2021-09-30/
• United Nations. (1999). UN Security Council Resolution 1244 (S/RES/1244). New York: United Nations. https:// docs.un.org/en/S/RES/1244(1999)
• Ustavni sud Republike Srbije. (2015, 26. mart). Odluka IUo-224/2013 – Uredba o kontroli prelaska administrativne linije prema Autonomnoj pokrajini Kosovo i Metohija („Službeni glasnik RS”, br. 98/2011) nije u saglasnosti sa Ustavom [Odluka]. Beograd: Ustavni sud Republike Srbije.
• Vlada Republike Srbije. (2011). Uredba o kontroli prelaska administrativne linije prema Autonomnoj pokrajini Kosovo i Metohija [„Službeni glasnik RS“, br. 98/2011]. Paragraf. http://demo.paragraf.rs/demo/combined/Old/t/ t2011_12/t12_0319.htm