PUTOVANJE KAO POVRATAK – SLEPA ISTINA DETINJSTVA I ODRASTANJA U ROMANIMA „ZMIJIN SVLAK“ I „DOBRO JESTE ŽIVETI“ MILOVANA DANOJLIĆA

Književnost za decu u nauci i nastavi (2026) (str. 99-117)

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Nikolina Šurjanac Mićanović

Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/KDNN25.099SM

SAŽETAK /ABSTRACT:

U radu će biti predstavljen arhetip detinjstva i odrastanja kroz hronološki udaljene romaneskne tvorevine Milovana Danojlića: roman Zmijin svlak (1979) i Dobro jeste živeti (2010), kako bismo pokazali jednu kružnu putanju pripovedačeve težnje ka ocelovljenju sopstvenog bića. U romanu Zmijin svlak, kako i naslovna sintagma sugeriše, reč je o pokušaju da se, pre navlačenja nove zmijske košuljice, odnosno, novog identiteta odraslog, svedu računi sa svojom prošlošću – odbačenom zmijskom košuljicom. Da bi se to postiglo, neophodna je regresija, odnosno ponovno preživljavanje i proživljavanje najranijeg perioda čovekovog života. Roman Dobro jeste živeti pokazuje lice i naličje fenomena detinjstva i odrastanja, prikazujući ih kao naduzrasnu kategoriju skopčanu sa pripovedačevim celoživotnim traženjem onoga što je, kako će se ispostaviti, uveliko već bilo tu, samo u drugačijem obliku. Tražeći svoju tačku oslonca kroz motiv bezzavičajnosti, lirski junak ova dva romana shvata da je upravo tu ideju sopstva projektovanu na zavičaj sve vreme imao u sebi, a sada joj se vraća očima radoznalog deteta ispitujući šta je to novo u toj staroj slici detinjstva koja ga vezuje za rodno tlo i sopstvene korene. Te dve perspektive, staro i novo-staro ja, dečak i autor, biće tačke gledišta kroz čiju prizmu ćemo analizirati oba pomenuta vremenski udaljena Danojlićeva lirko-prozna ostvarenja.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS: 

povratak detinjstvu, arhetip deteta, zavičaj, bezzavičajnost, neosimbolizam, avangardno, ontološki značaj reči, lirska proza, odrastanje, bildungsroman.

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

LITERATURA / REFERENCES:

IZVORI
  • Danojlić (1979): Milovan Danojlić, Rane i nove pesme, Beograd: Prosveta. Danojlić  (1996):  Milovan  Danojlić,  Mesto rođenja, Beograd:  „Filip  Vi- šnjić”.
  • Danojlić (2004): Milovan Danojlić, Naivna pesma: ogledi i zapisi o dečjoj književnosti, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
  • Danojlić (2005): Milovan Danojlić, Zmijin svlak, Beograd: „Filip Višnjić”. Danojlić (2010): Milovan Danojlić, Dobro jeste živeti, Beograd: Albatros plus.
  • Danojlić (2013): Milovan Danojlić, Moje pesničko iskustvo, Pesničko delo i misao o o poeziji Milovana Danojlića, Beograd: Institut za književnost i umet- nost, Filološki fakultet; Trebinje: Dučićeve večeri poezije, 505–542.
LITERATURA
  • Alberes (1967): Rene-Maria Alberes, Istorija modernog romana, Sarajevo: Svjetlost.
  • Bašlar (2005): Gaston Bašlar, Poetika prostora, Beograd: B. Kukić; Čačak: Gradac.
  • Bašlar (1998): Gaston Bašlar, Voda i snovi: ogled o imaginaciji materije, Novi Sad, Sremski Karlovci: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića.
  • Brajović (1980): Snežana Brajović, I druga proza: Milovan Danojlić: Zmijin svlak, Nolit, Beograd, 1979, Književnost, 35(3), Beograd: Prosveta, 481–485.
  • Vitez (2011): Grigor Vitez, Djetinjstvo i poezija, Oči traže svjetlost, Iza- brana djela, Zagreb: SKD Prosvjeta, 67–117.
  • Jeremić (1979): Ljubiša Jeremić, Pesnik kao prozaista: M. Danojlić: Zmijin svlak, Književne novine, god. 30, Beograd.
  • Dimitrijević (2005): Vladimir Dimitrijević, Pred „Ogradom na kraju Beo- grada”, Milovan Danojlić, pesnik, Kraljevo: Narodna biblioteka „Stevan Prvove- načani”, 141–152.
  • Jaćimović (2013): Slađana Jaćimović, Između tuđine i zavičaja – lirska tenzija u poeziji Milovana Danojlića, Pesničko delo i misao o poeziji Milovana Danojlića, Beograd: Institut za književnost i umetnost, Filološki fakultet; Trebinje: Dučićeve večeri poezije, 105–122.
  • Jovanović  (1994):  Aleksandar  Jovanović,  Poetika  srpskog neosimbolizma, Beograd: „Filip Višnjić”.
  • Jung (2003): Karl Gustav Jung, Arhetipovi i kolektivno nesvesno, Beograd: Atos. Koprivica (1980): Božo Koprivica, Tradicija je lepota koju čuvamo: Milovan Danojlić, Zmijin svlak, Nolit, Beograd, 1979, Književnost, 35(3), Beograd: Prosveta, 488–491.
  • Karanović, Mijić Nemet (2022): Mirjana Karanović, Ivana Mijić Nemet, Stepenice šašavih i hrabrih. Prekogranični roman Miroslava Antića, Anti– ćevi prostori detinjstva, Beograd: Učiteljski fakultet, 83–104.
  • Ljuštanović (2012): Jovan Ljuštanović, Književnost za decu u ogledalu kul- ture, Novi Sad: Zmajeve dečje igre.
  • Mikić (1980): Radivoje Mikić, Odnos između pripovedačkih i lirskih ele- menata: M. Danojlić: Zmijin svlak, Književnost, 35(3). Beograd: Prosveta, 492– 496.
  • Mikić (2010): Radivoje Mikić, Priča koja se vraća sebi: Milovan Danoj- lić: Dobro jeste živeti, Pečat, br. 139. https://www.pecat.co.rs/2010/11/milovan- danojlic-prica-koja-se-vraca-sebi/
  • Opačić (2013): Zorana Opačić, Poezija za decu Milovana Danojlića između dva sveta, Pesničko delo i misao o poeziji Milovana Danojlića, Beograd: Institut za književnost i umetnost, Filološki fakultet; Trebinje: Dučićeve večeri poe- zije, 331–349.
  • Opačić (2022): Zorana Opačić, Završava li se detinjstvo odrastanjem? Kon- strukcija i rekonstrukcija adolescentske svesti u pevanju Miroslava Antića, An– tićevi prostori detinjstva, Beograd: Učiteljski fakultet, 51–67.
  • Pantić (2005): Mihajlo Pantić, Lirski iskušenik, Milovan Danojlić, pe- snik, Kraljevo: Narodna biblioteka „Stefan Prvovenačani”, 11–17.
  • Petrović (2013): Predrag Petrović, Danojlićeve linije bekstva, Pesničko delo i misao o poeziji Milovana Danojlića, Beograd: Institut za književnost i umetnost, Filološki fakultet; Trebinje: Dučićeve večeri poezije, 219–228.
  • Petrović (2019): Rastko Petrović, Sabrana dela Rastka Petrovića (knjiga druga), Mladenovac: Presing.
  • Pijanović (2014): Petar Pijanović, Izazovi granične književnosti, Beograd: Učiteljski fakultet.
  • Pražić (2002): Milan Pražić, Prva i poslednja bajka, u: Antić. Miroslav. Druga strana vetra (neverovatna morska pesma). Beograd: Narodna knjiga, 1979, 71–98; u: G. Đilas (prir.), Reči i vreme, Novi Sad: Matica srpska, 137–154.
  • Simović (1990): Ljubomir Simović, Svete travčice Milovana Danojlića, predgovor u : Milovan Danojlić, Tačka otpora, Beograd: SKZ, VII–XXXI.
  • Srebro (1980): Milivoj Srebro, Omladinski roman ili traganje za identite- tom, Književna kritika, 11(2), Beograd: Književni klub „Obelisk”, 48–60
  • Ćosić (1965): Bora Ćosić, Dečja poezija danas, Dečja poezija srpska, Novi Sad: Matica srpska; Beograd: Srpska književna zadruga, 7–30.
  • Hamović (2013): Valentina Hamović, „Naivna pesma” Milovana Danojlića ili poetika čistog daha, Pesničko delo i misao o poeziji Milovana Danojlića, Beo- grad: Institut za književnost i umetnost, Filološki fakultet; Trebinje: Duči- ćeve večeri poezije, 309–329.
  • Hamović (2018): Valentina Hamović, Poetika čistog daha, Beograd: Službe- ni glasnik.
  • Šop (1979): Ljiljana Šop, Vidovi lirizma: Milovan Danojlić: Zmijin svlak, Nolit i Rane i nove pesme, Prosveta, Beograd 1979, Letopis Matice srpske, god. 155, knj. 424, br. 6, Novi Sad: Matica srpska, 2100–2106.
Post Views: 33