METODIKA NASTAVE SRPSKOG JEZIKA I KNJIŽEVNOSTI U KONFERENCIJSKIM ZBORNICIMA „KNJIŽEVNOST ZA DECU U NAUCI I NASTAVI“ (2008–2024)

Književnost za decu u nauci i nastavi (2026) (str. 13-28)

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Milka V. Nikolić

Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/KDNN25.013N

SAŽETAK /ABSTRACT:

Predmet našeg interesovanja jeste metodički potencijal konferencijskih zbornika Književnost za decu u nauci i nastavi, objavljenih na Pedagoškom fakultetu u Jagodini od 2008. do 2024. godine. U korpus smo uvrstili naučne članke koji se bave nastavom i učenjem srpskog jezika i književnosti. Cilj je da se ispitaju teme, naučni pristupi i postignuća kojima radovi našeg korpusa doprinose unapređivanju metodike nastave srpskog jezika i književnosti. Sprovedeno je kvalitativno istraživanje, a primenjena je metoda analize sadržaja. Analiza je pokazala da se metodički potencijal ovih zbornika odnosi na: (a) osvetljavanje intersekcionalne prirode nastave književnosti i metodike nastave književnosti; (b) unapređivanje metodičkog metadiskursa; (v) doprinos razvojnosti metodike kao nauke. Zaključuje se da radovi našeg korpusa unapređuju i osavremenjuju metodiku nastave srpskog jezika i književnosti kao autonomnu, interdisciplinarnu, teorijsku, primenjenu, natprogramsku, stvaralačku i razvojnu nauku.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS: 

jezičko i književno obrazovanje, metodika nastave srpskog jezika i književnosti, književnost za decu, interdisciplinarnost, razvojnost.

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

Istraživanje sprovedeno u radu finansiralo je Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije (Ugovor o prenosu sredstava za finansiranje naučnoistraživačkog rada zaposlenih u nastavi na akreditovanim visokoškolskim ustanovama u 2025. godini, broj: 451-03-137/2025-03/200198).

LITERATURA / REFERENCES:

Izvori
(a) Konferencijski zbornici
  • Zbornik 1 (2008): T. Rosić (ur.), Književnost za decu u nauci i nastavi, Jagodina: Pedagoški fakultet.
  • Zbornik 2 (2010): v. Jovanović, T. Rosić (ur.), Savremena književnost za decu u nauci i nastavi, Jagodina: Pedagoški fakultet.
  • Zbornik 3 (2012): v. Jovanović, T. Rosić (ur.), Književnost za decu i omladinu – nauka i nastava, Jagodina: Fakultet pedagoških nauka.
  • Zbornik 4 (2014): v. Jovanović, T. Rosić (ur.), Književnost za decu u nauci i nastavi, Jagodina: Fakultet pedagoških nauka.
  • Zbornik 5 (2018): v. Jovanović, b. Ilić (ur.), Književnost za decu u nauci i nastavi, Jagodina: Fakultet pedagoških nauka.
  • Zbornik 6 (2020): I. Čutura, M. dimitrijević (ur.), Književnost za decu u nauci i nastavi, Jagodina: Fakultet pedagoških nauka.
  • Zbornik 7 (2022): J. Spasić (ur.), Književnost za decu u nauci i nastavi, Jagodina: Fakultet pedagoških nauka.
  • Zbornik 8 (2024): S. Marković, N. Živković (ur.), Književnost za decu u nauci i nastavi, Jagodina: Fakultet pedagoških nauka.
(b) Naučni članci
  • Andrejić vidić, J. (2024): digitalizacija nastave književnosti u cilju bolje recepcije književnih dela – novo čitanje za novo doba, u: Zbornik 8, 353–365.
  • batinić, A. (2024): Motiv surovosti u književnim delima za decu i mlade (u nastavi srpskog jezika i književnosti), u: Zbornik 8, 219–233.
  • brčkalo, b. (2014): Podsticanje učenika na istraživačko čitanje zbirke pri-
  • povjedaka Veliko dvorište Stevana Raičkovića, u: Zbornik 4, 385–396.
  • bulatović, v. (2022): Stvaralačko rešavanje problema u tumačenju Ćopićeve Ježeve kućice i Bašte sljezove boje, u: Zbornik 7, 361–370.
  • vasić, M. (2018): Čitalački klub kao vannastavna aktivnost u nastavi književnosti – svrha, ciljevi, i jedan primer, u: Zbornik 5, 479–485.
  • vukićević, N. (2010): Poetska vrednost teksta kao kriterijum za izbor pesa-
  • ma u nastavi muzičke kulture, u: Zbornik 2, 485–493. vurdelja, M. (2020): Narativizacija formativnog iskustva u Velikom dvorištu Stevana Raičkovića, u: Zbornik 6, 287–297.
  • vučković, d. (2008): lirska pesma u prvom ciklusu devetogodipnje osnovne škole, u: Zbornik 1, 363–377.
  • vučković, d. (2010): Problemska nastava književnosti u drugom ciklusu osnovne škole, u: Zbornik 2, 395–414.
  • vučković, d. (2012): Čitalačka interesovanja učenika petog razreda osnovne
  • škole, u: Zbornik 3, 195–211. vučković, d. (2014): o ilustraciji u osnovnoškolskoj nastavi književnosti,
  • u: Zbornik 4, 397–411.
  • vučković, d. (2018): Književno djelo branka Ćopića u mlađim razredima osnovne škole, u: Zbornik 5, 489–506.
  • vučković, d. (2020): Prepričavanje sa izmjenom završetka priče na primjeru Andersenove bajke Mala sirena, u: Zbornik 6, 299–321.
  • vučković, d. (2022): Recepcija priče sa nenormativnom rodnom karakteriza-
  • cijom likova od strane učenika petog razreda osnovne škole, u: Zbornik 7, 141–160.
  • Gavrilović obradović, d. (2012): dečji nesporazum sa Antićevim „nesporazumom”, u: Zbornik 3, 263–270.
  • Gavrilović obradović, d. (2014): Grupni oblik rada u funkciji različitih istraživačkih pristupa književnom tekstu, u: Zbornik 4, 447–451.
  • Gavrilović obradović, d., Zdravković, v. (2018): Nastava srpskog jezika u izokrenutoj učionici, u: Zbornik 5, 241–248.
  • Golijanin elez, S. (2008): Mesto savremene poezije za decu u strategiji novog kurikuluma, u: Zbornik 1, 347–362.
  • Golijanin elez, S. (2014): Narativna tipologija i funkcionalno raslojavanje stilova – sinkretizam autobiografskog diskursa kao polazište integrativne nastave, u: Zbornik 4, 349–362.
  • divljan, S. (2008): Reč, slika i pozorište; Korelacija: srpski jezik i književnost, pozorište i likovna kultura, u: Zbornik 1, 485–498.
  • dimitrijević, M. (2008): Metodički pristup knjizi Male bajke Stevana Raičkovića, u: Zbornik 1, 416–425.
  • dimitrijević, M. (2010): Uloga prostora u metodičkoj interpretaciji knji-
  • ževnog lika u mlađim razredima osnovne škole, u: Zbornik 2, 259–269.
  • dimitrijević, M. (2014): Metodički izazovi u interpretaciji grotesknih junaka savremene srpske priče za decu, u: Zbornik 4, 375–384.
  • dimitrijević, M. (2018): Tumačenje književnog junaka u romanu za mlađi školski uzrast, u: Zbornik 5, 175–185.
  • dimitrijević, M., Ilić, b. (2020): Teorijski i izvođački aspekt interpretacije u univerzitetskoj nastavi književnosti za decu, u: Zbornik 6, 411–424.
  • Đorđević, M. (2008): Teorijska i metodička polazišta za interpretaciju narodne bajke „Međedović”, u: Zbornik 1, 507–512.
  • Đorđević, M. (2012): Kriza čitanja i razvijanje čitalačkih interesovanja učenika mlađeg školskog uzrasta, u: Zbornik 3, 39–48.
  • Đurić Paunović, I., Gordić Petković, v. (2020): Rodne predstave i narativne perspektive: kriza odrastanja kao tematski i metodološki izazov u nastavi književnosti za decu i omladinu, u: Zbornik 6, 203–215.
  • Ilić, b. (2010): Interpretativne granice poezije za decu (najmlađeg školskog uzrasta) – „Mamino srce” dragana lukića, u: Zbornik 2, 303–310.
  • Janićijević, v. (2008): od žanra ka tekstu / Rodovi i vrste kao usmeravajući činioci u razumevanju književnog dela u nastavi, u: Zbornik 1, 378–391.
  • Janićijević, v. (2010): Pohvala normalnosti ili poezija dragomira Đorđevića u razrednoj nastavi, u: Zbornik 2, 271–286.
  • Janjić, M. (2008): Prilog dijagnostifikaciji postignuća učenika u recitovanju pesama za decu (analiza recitovanja na Smotri recitatora u valjevu), u: Zbor-
  • nik 1, 437–443.
  • Janjić, M. (2010): Metod scenske komunikacije u interpretaciji književnog dela Ženidba Relje Krilatice Tiodora Rosića, u: Zbornik 2, 415–428.
  • Jevtović, b. (2010): Recepcija bajke Srećni princ oskara vajlda u mlađim razredima osnovne škole, u: Zbornik 2, 501–522.
  • Jocić, Z. (2010): Kreativna organizacija emocionalno-intelektualne pripreme za obradu književnog teksta, u: Zbornik 2, 429–436.
  • Kljajić, N., Čorboloković, S. (2024): Inovacioni načini tumačenja nepoznatih reči i izraza u Avanturama Kraljevića Marka branka Stevanovića, u: Zbornik 8, 291–308.
  • Knežević, S., drakulić, d. (2010): Žanrovska analiza narodne basne uz primjenu IK tehnologije, u: Zbornik 2, 476–474.
  • lukinić Janjuš, N. (2024): Metafore bureta i kruga kao vidovi spoznaje istine o svetu – mogućnosti komparativnog nastavnog čitanja pripovedaka „bure” i „Krug” Isidore Sekulić, u: Zbornik 8, 459–470.
  • Ljuštanović, J. (2010): dramaturška analiza i dramatizacija kao osnove interpretacije usmene bajke, u: Zbornik 2, 202–213.
  • Marković, S. (2008): dva branka i jedan mesec ili Poredbeni pristup u tumačenju književnog lika u četvrtom razredu osnovne škole, u: Zbornik 1, 499–506.
  • Marković, S. (2012): Novija istraživanja čitalačkih interesovanja i navika učenika razredne nastave, u: Zbornik 3, 249–262.
  • Marković, S. (2014): Priča iz života i o životu pisaca kao podsticaj za čitanje i tumačenje književnih tekstova u razrednoj nastavi, u: Zbornik 4, 453–466.
  • Marković, S. (2018): Samostalni stvaralački rad učenika na časovima književnosti u mlađim razredima osnovne škole (teorija i praksa), u: Zbornik 5, 159–172.
  • Milanović, S., Milenković, v. (2024): Inovativne metode u nastavi – korelacija srpskog jezika sa drugim nastavnim predmetima, u: Zbornik 8, 479–489.
  • Milatović, v. (2008): obrada dela pomoću dominantnog književnog lika, u: Zbornik 1, 31–39.
  • Miletić, A., Golubović Ilić, I., Cekić Jovanović, o. (2020): Književni tekst u integrisanoj nastavi prirode i društva i srpskog jezika, u: Zbornik 6, 365–377.
  • Milinković, M., Gavrilović obradović, d. (2010): Metodički pristup recepciji zbirke pesama Plavi čuperak Miroslava Antića, u: Zbornik 2, 223–232.
  • Milić, I., Stanojević, K. (2010): Muzičko delo kao sredstvo motivacije za literarno izražavanje i stvaranje učenika u nastavi muzičke kulture, u: Zbornik 2, 495–500.
  • Milovanović, K. (2024): Metodički pristup pripoveci „Majstorova ruka” Radoslava bratića, u: Zbornik 8, 471–478.
  • Mićić, v. (2008): Metodički pristup književnom delu vladimira Andrića – proučavanje pesničkih postupaka, u: Zbornik 1, 426–436.
  • Mićić, v. (2010): Figure konstrukcije u bajkama Grozdane olujić (didaktičko-metodički aspekt), u: Zbornik 2, 125–138.
  • Mihajlović, A. (2008): Književnost za decu – izvor problemskih situacija u nastavi matematike, u: Zbornik 1, 467–470.
  • Mrkalj, Z. (2012): dečak u odrastanju kao tipski junak u književnim tekstovima za mlađe razrede, u: Zbornik 3, 229–236.
  • Mrkalj, Z. (2014): odlomak kao samosvojni tekst u nastavnoj interpretaciji književnoumetničkog dela, u: Zbornik 4, 49–59.
  • Mrkalj, Z. (2018): Književnost za decu i mlade u novim nastavnim programima, u: Zbornik 5, 11–20.
  • Mrkalj, Z. (2020): Značaj korelativnog pristupa u novim programima nastave i učenja književnosti, u: Zbornik 6, 271–285.
  • Mrkalj, Z. (2024): Primeri novih čitanja klasika srpske književnosti, u: Zbornik 8, 11–26.
  • Nedeljković, M. (2008): Metodički pristup basni, u: Zbornik 1, 532–536.
  • Nikolić, A. (2024): bajke u službi oblikovanja dečijeg samopouzdanja i empirijskog duha, u: Zbornik 8, 389–398.
  • Nikolić, M. (2022): obrazovni potencijal stilističkih istraživanja Radoja Simića (roman Seobe Miloša Crnjanskog), u: Zbornik 7, 33–47. obradović, S. (2008): Idealizovanje istorije u istorijskim romanima za
  • decu i omladinu u funkciji vaspitanja, u: Zbornik 1, 403–415.
  • oparnica, S. (2024): dramski pristup klasičnoj bajci u knjizi dejana Aleksića Bajke plene i sa scene, u: Zbornik 8, 427–444.
  • Pavlović Jovanović, J., Ferri, A. (2024): Književna transformacija basne „Cvrčak i mrav” i njene metodičke imlikacije, u: Zbornik 8, 367–387.
  • Perić, v. (2010): Metodičko-metodološko osavremenjivanje obrade pripovetke laze lazarevića „Prvi put s ocem na jutrenje”, u: Zbornik 2, 295–302.
  • Popović, d. (2018): Recepcija umjetničkog teksta kao podučavanje i podsticaj za pisano stvaralaštvo učenika, u: Zbornik 5, 133–148.
  • Purić, d. (2008): Čitalačke navike i podrška porodice kao faktori kvaliteta čitanja, u: Zbornik 1, 444–445.
  • Purić, d. (2010): doživljavanje umetničkog teksta u nastavi – pojmovno određenje, u: Zbornik 2, 245–258.
  • Purić, d. (2012): Učitelj i čitalačka interesovanja učenika mlađeg školskog uzrasta, u: Zbornik 3, 213–227.
  • Rajčić Perić, S. (2010): Problemi u recepciji zbog usko tematskih pristupa u obradi dela dečije književnosti (Rani jadi danila Kiša), u: Zbornik 2, 287–294.
  • Raković, M. (2020): Primena malih književnih žanrova u nastavi književnosti za decu, u: Zbornik 6, 351–363.
  • Rosić, T. (2008): Ka poetičkim dominantama u nastavi savremene srpske poezije za decu, u: Zbornik 1, 76–88.
  • Rosić, T. (2010): Stvaralačko proučavanje nonsensnih priča dušana Radovića, u: Zbornik 2, 437–445.
  • Rosić, T. (2018): Pristup antologiji savremene srpske pripovetke, u: Zbornik 5, 149–157.
  • Samardžić, LJ. (2008): Recepcija i interpretacija bajke u prvom ciklusu devetogodišnje osnovne škole, u: Zbornik 1, 513–526.
  • Sloboda, M. (2014): Tumačenje nepoznatih reči i pojmova u nastavi književnosti, u: Zbornik 4, 467–485.
  • Smiljković, S. (2010): Kreativno istraživanje funkcije jezika u književnom delu, u: Zbornik 2, 183–188.
  • Soleša, b. (2018): Književnost za decu u integrativnoj nastavi, u: Zbornik 5, 213–224.
  • Soleša, b. (2020):  Književnost za decu i mlade u projektnoj nastavi, u: Zbornik 6, 379–391.
  • Soleša, b. (2022): Tematizacija nasilja u književnosti za decu – model projektne nastave, u: Zbornik 7, 347–360.
  • Soleša, b. (2024): Seobe Miloša Crnjanskog u integrativnoj nastavi, u: Zbornik 8, 399–416.
  • Stakić, M. (2014): Uloga i značaj psihološke i sociološke karakterizacije književnih likova u savremenom metodičkom tumačenju književnosti za decu, u: Zbornik 4, 435–446.
  • Stanković Šošo, N. (2024): Metodički pristup bajkama desanke Maksimović u savremenoj nastavi, u: Zbornik 8, 339–351.
  • Stojanović, b. (2014): Motiv čitanja u delima savemenih pisaca za decu, u: Zbornik 4, 487–498.
  • Stošić, A. (2008): Pesma – spona u integrativnom pristupu nastave muzičke kulture, srpskog jezika i književnosti za decu, u: Zbornik 1, 392–402.
  • Todorov, N. (2008): Neke mogućnosti školske interpretacije Knjige za Marka Svetlane velmar Janković, u: Zbornik 1, 471–484.
  • Todorov, N. (2010): Tajni dnevnik Adrijana Mola kao metodološko-metodički izazov, u: Zbornik 2, 189–202.
  • Udovičić, b. (2018): Problemski pristup savremenom romanu za decu, u: Zbornik 5, 187–199.
  • Urošev Palalić, o. (2020):  Korelacija romana Igora Kolarova Agi i Ema i istoimenog filma, u: Zbornik 6, 323–341.
  • Urošev Palalić, o. (2022): Metodički pristup razvoju moralnosti učenika starijeg osnovnoškolskog uzrasta na primerima romana (primenom teorije moralnosti Martina Hogmana), u: Zbornik 7, 85–103.
  • Urošev Palalić, o. (2024): Istraživački pristup u interpretaciji zbirke Plavi čuperak Miroslava Antića, u: Zbornik 8, 445–457.
  • Cvetanović, Z. (2008): Metodička funkcija čitanačkog teksta, u: Zbornik 1, 456–466.
  • Cvetanović, Z. (2010): obrada književnog teksta grupnim oblikom rada pomoću saznajnih kategorija, u: Zbornik 2, 475–484.
  • Cvetanović, Z., Radojičić, J. (2012): Zainteresovanost učenika za čitanje basni u mlađim razredima osnovne škole, u: Zbornik 3, 237–247.
  • Cvetanović, Z. (2014): Tipologija pitanja za razumevanje i tumačenje književnog teksta u mlađim razredima osnovno škole, u: Zbornik 4, 363–373.
  • Čukanović Karavidić, M. (2008): Zagonetka u nastavi od 1. do 4. razreda, u: Zbornik 1, 527–531.
  • Čutović, M. (2018): Stvaralački pristup savremenom romanu o dečjim družinama, u: Zbornik 5, 201–211.
LITERATURA
  • bajić (2018): LJ. bajić, Teorijsko-metodološki problemi izučavanja i nastave slovenskih književnosti u interkulturalnom kontekstu, u: b. Suvajdžić i dr. (ur.), Srpska slavistika, Tom 2, beograd: Savez slavističkih društava Srbije, 43–55.
  • bajić (2024): LJ. bajić, Metodika nastave srpskog jezika i književnosti kao razvojna naučna disciplina, u: R. dragićević (ur.), Savremeno proučavanje srpskog jezika i književnosti i drugih slovenskih jezika i književnosti kao maternjih, inoslovenskih i stranih, beograd: Savez slavističkih društava Srbije, 33–43.
  • veljković Stanković (2025): d. veljković Stanković, Perspektive razvoja univerzitetske nastave srpskog jezika i književnosti, u: LJ. bajić (ur.), Aktuelni teorijsko-metodološki problemi proučavanja i nastave slovenskih jezika, književnosti i kultura IV, beograd: Savez slavističkih društava Srbije, 71–83.
  • Ilić, dimitrijević (2023): b. Ilić, M. dimitrijević, Tumačenje i nastava književnosti, Jagodina: Fakultet pedagoških nauka.
  • Jovanović (1984): A. Jovanović, Protivrečnost nastave književnosti, u: A. Jovanović (prir.), Kako predavati književnost, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, 7–19.
  • Kešetović (2021): Ž. Kešetović, obrazovanje za krize i katastrofe – imperativ u društvu rizika, Kultura polisa, 18/1, beograd, 127–145.
  • Kovačević (2023): M. Kovačević, Pogledi na srpsko jezičko obrazovanje, Kragujevac: FIlUM.
  • Marinković (1995): S. Marinković, Metodika kreativne nastave srpskog jezika i književnosti, beograd: Kreativni centar.
  • Mrkalj (2022): Z. Mrkalj, Kanon srpske književnosti u osnovnoj i srednjoj školi, u: b. Suvajdžić (ur.), Kanon srpske književnosti, druga interkatedarska srbistička konferencija, beograd: ZUov, 125–140.
  • Mrkalj (2025a): Z. Mrkalj, Slika savremene srpske književnosti za decu i mlade u novim programima nastave i učenja u Republici Srbiji, u: G. Aleksova i dr. (ur.), Aktuelni teorijsko-metodološki problemi na istražuvanjeto i na nastavata po slovenskite jezici, književnosti i kulturi III, Skoplje: Filološki fakultet „blaže Koneski”, 193–206.
  • Mrkalj (2025b): Z. Mrkalj, Uporedna analiza nastavnih programa (oblast Književnost) u južnoslovenskom kontekstu, u: R. dragićević, b. Suvajdžić (ur.), Srpska slavistika 2025, beograd: Savez slavističkih društava Srbije, 411–425.
  • Nikolić (2009): M. Nikolić, Književnost za decu u svetlu novih naučnih analiza, Srpski jezik, XIV/1–2, beograd, 449–454.
  • Rosandić (1986): D. Rosandić, Metodika književnog odgoja i vaspitanja, Zagreb: Školska knjiga.
  • Trifunović (2021): v. Trifunović, društvena kriza i obrazovanje, Uzdanica, XVIII/2, Jagodina, 357–370.
  • Trifunović (2024): v. Trifunović, Obrazovanje i nova realnost, Jagodina: Fakultet pedagoških nauka.
Post Views: 20