ZBIRKA NARODNIH PRIPOVEDAKA VIDA ŽUNJIĆA

Savremena srpska folkloristika XIV (2025) [str. 155-168]

AUTOR(I) / AUTHOR(S):Marina Mladenović Mitrović  

Download Full Pdf  

DOI: https://doi.org/10.46793/FolkloristikaXIV.155MM

SAŽETAK /ABSTRACT:

Zbirka narodnih pripovedaka Vida Žunjića deo je Etnografske zbirke koja se čuva u Arhivu SANU. Rukopis sadrži 45 pripovedaka zabeleženih krajem 1886. i početkom 1887. godine u okolini Užica. Na osnovu podataka iz Arhiva SANU iznosi se pretpostavka da je reč o guslaru i opštinskom činovniku Vidoju Žuniću. Veselin Čajkanović štampao je deo materijala u zbirci Srpske narodne pripovetke (1927). U radu se analizira građa, određuje prema tipovima u internacionalnom indeksu, sagledavaju se sakupljačevi podaci o načinu rada i informatorima, kao i Čajkanovićev odnos prema građi. Posebna pažnja daje se ulozi sakupljača u oblikovanju građe, odnosno podatku da je građa mahom zapisana prema sećanjima iz detinjstva. U zbirci se prepoznaju dve vrste konteksta – posredno dat kontekst pripovedanja, koji se javlja u humorističkim pripovetkama zabeleženim na slavi i sa druge strane kognitivni kontekst, koji se reflektuje kroz iskustvo prethodnih pripovednih situacija.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS: 

Vid Žunjić, Vidoje Žunić, Etnografska zbirka, Arhiv SANU, srpska narodna pripovetka, tipovi narodnih pripovedaka, beleženje narodnih pripovedaka, kontekst pripovedanja, kognitivni kontekst.

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

Rad je nastao u okviru delatnosti Odeljenja za folkloristiku Instituta za književnost i umetnost u Beogradu koji finansira Ministarstvo nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije.

LITERATURA/ REFERENCES:

  • Andreev N. P. Ukazatelь skazočnыh sюžetov po sisteme Aarne. L., 1929.
  • Milošević-Đorđević, Nada. Zajednička tematsko-sižejna osnova srpskohrvatskih neistorijskih epskih pesama i prozne tradicije. Beograd: Filološki fakultet, 1971.
  • Milošević-Đorđević, Nada. Kazivati redom: prilozi proučavanju Vukove poetike usmenog stvaranja. Beograd: Rad – KPZ Srbije, 2002.
  • Miljanović, Aleksandra. „Progonjena deca u srpskim narodnim bajkama.ˮ u: Savremena srpska folkloristika 9. Beograd – Loznica – Tršić: Udruženje folklorista Srbije, Beograd Univerzitetska biblioteka „Svetozar Marković”, Beograd Centar za kulturu „Vuk Karadžić”, Loznica Naučno-obrazovno kulturni centar „Vuk Karadžić”, 2021: 341–352.
  • Mladenović Mitrović, Marina. „Veselin Čajkanović kao priređivač zbirke Srpske narodne pripovetke (1927).ˮ u: Savremena srpska folkloristika 11. Urednici Smiljana Đorđević Belić, Danka Lajić Mihajlović, Biljana Sikimić, Beograd: Udruženje folklorista Srbije, Univerzitetska biblioteka „Svetozar Marković”, Loznica: Centar za kulturu „Vuk Karadžić”, Tršić: Naučno-obrazovno kulturni centar „Vuk Karadžić”, 2022b, 413–429.
  • Nikolić, Ilija. Etnografska zbirka Arhiva SANU: Pregled rukopisne građe. Priredile Jelenka Pandurević, Slavica Garonja Radovanac. Banja Luka: Univerzitet u Banjoj Luci, Filološki fakultet, 2019.
  • Pantić, Miroslav. „Vuk Stefanović Karadžić i srpske narodne pripovetke. Vuk Stefanović Karadžić.” u: Srpske narodne pripovjetke. Sabrana dela Vuka Karadžića. Knjiga 3. Miroslav Pantić (pr.), Beograd: Prosveta, 1988, 351–483.
  • Popović, Pavle. Pripovetka o devojci bez ruku. Studija iz srpske i jugoslovenske književnosti. Beograd, 1905.
  • Popović Nikolić, Danijela. „Evo vam novaca pa ukopajte toga čoveka. Srpske usmene pripovetke o zahvalnom mrtvacu.ˮ u: Kule i gradovi. Pr. Lidija Delić i Snežana Samardžija. Beograd: Udruženje folklorista Srbije: Balkanološki institut SANU, 2021: 257–284.
  • Samardžija, Snežana. „Krug pripovedaka o progonjenoj devojci.ˮ u: Naučni sastanak slavista u Vukove dane 31/2, 2003, 63–72.
  • Samardžija, Snežana. Od kazivanja do zbirke narodnih priča: Prilog proučavanju istorije narodne književnosti. Banja Luka: Književna zadruga, 2006.
  • Radulović, Nemanja. Slika sveta u srpskim narodnim bajkama. Beograd: Institut za književnost i umetnost, 2009.
  • Radulović, Nemanja. „Vuk i Mehandžić: problem shvatanja narodne pripovetke.” u: Vuk Stefanović Karadžić (1787–1864–2014). Nada Milošević-Đorđević, ur. Beograd: SANU, 2015, 385–395.
  • Čajkanović, Veselin. „Predgovor.” Srpske narodne pripovetke. Beograd: Rajković i Ćuković, 1929.
  • Čajkanović, Veselin. „Napomene.” Srpske narodne pripovetke. Beograd: Gutenbergova galaksija, 1999, 429–552.
  • AaTh – Aarne, Antti, and Stith Thompson. The Types of the Folktale: A Classification and Bibliography. Second revision. Folklore Fellows Communications, no. 184. Helsinki: Academia Scientiarum Fennica, 1961.
  • Assmann, Jan. Kulturno pamćenje: pismo, sjećanje i politički identitet u ranim visokim kulturama. Zenica: Vrijeme, 2005.
  • ATU – Uther, Hans-Jörg. 2004. The Types of International Folktales: A Classification and Bibliography. Based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson. FF Communications no. 284–286. Helsinki: Suomalainen Tiedeakatemia. Three volumes.
  • Janić, Siniša. „Niško pozorište 1887–1915.ˮ u: Niško pozorište: 1887–1944. Janić, Siniša, Borivoje S. Stojković (pr.). Beograd: Muzej pozorišne umetnosti SR Srbije, [197?], 7–74.
  • Niles, John. Homo Narrans – The Poetics and Anthropology of Oral Literature. Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1999.
  • Thompson, S. Motif-index of folk-literature (Vol. 1–6). Morton St. Bloomington: Indiana University Press, 1966.
  • Von Sydow, C. W. Selected Papers on Folklore, Copenhagen: Rosenkilde and Bagger, 1948.
Izvori
  • Žunjić: Žunjić, Vid. Narodne pripovetke, 1897. ASANU–EZ–17
  • Zastava: list Srpske narodne radikalne stranke. https://pretraziva.rs/pregled/
    zastava    , 10. 7. 2024.
  • V: Vuk Stefanović Karadžić. Srpske narodne pripovjetke. Sabrana dela Vuka Karadžića. Knjiga 3. Miroslav Pantić (pr.), Beograd: Prosveta, 1988.
  • Č: Srpske narodne pripovetke. Knj. 1. Uredio Veselin Čajkanović. Beograd: Gutenbergova galaksija, 1999.