Hladnoratovska dinamika kulturne diplomatije u jugoslovensko-bugarskim odnosima od početka 60-ih do 80-ih godina 20. veka

IZMEĐU REGIONA I SVETA: Iz istorije kulturne diplomatije Jugoslavije (1945–1992) (2026) (23-43)

AUTOR(I) / AUTHOR(S):Olivera DRAGIŠIĆ

Download Full Pdf   

DOI: 10.46793/82658.06.1.023D

SAŽETAK / ABSTRACT:

U radu su prikazani i analizirani jugoslovensko-bugarski odnosi kroz disput kulturne diplomatije tokom Hladnog rata. Odnosi dve države bili su definisani istorijskim nasleđem, značajnim događajima iz šireg evropskog i svetskog konteksta, ali i nacionalnim balkanskim politikama obe države. Makedonsko pitanje i nesuglasice koje su oko njega imale dve države činili su konstantu međudržavnih tenzija. U takvim okolnostima kulturna diplomatija predstavljala je osetljivo političko polje. Izvori sugerišu da se određena polja kulturne politike mogu smatrati indikatorima dobrih, odnosno loših međudržavnih odnosa.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

Balkan, Bugarska, Jugoslavija, diplomatija, kultura

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

LITERATURA / REFERENCES:

  • Arhiv Jugoslavije, 507, IX, Savez komunista Jugoslavije
  • Bekić, Darko. Jugoslavija u Hladnom ratu. Zagreb: Globus, 1988.
  • Vinarov, Ivan. Boйci na tihiя front. Spomeni na razuznavača. Sofiя: Partizdat, 1969.
  • Dimić, Ljubodrag. „Josip Broz, Nikita Sergejevič Hruščov i mađarsko pitanje 1955–1956”. Tokovi istorije 1–4/1999, 23–59.
  • Dimitrijević, Bojan, Dragan Bogetić. Tršćanska kriza 1945‒1954. Vojno-politički aspekti. Beograd: ISI, 2009.
  • Dragišić, Olivera. „Ideološko-političke interpretacije srednjovekovnih tema u udžbenicima istorije u Bugarskoj i u Jugoslaviji 1945– 1953. godine”. Tradicija i transformacija. Političke i društvene promene u Srbiji i Jugoslaviji u 20. veku. Beograd 2015, 339–365.
  • Dragišić, Olivera. „Percepcija Istoka, Zapada i samopercepcija u jugoslovenskoj štampi 1948–1949. godine”. Tokovi istorije 2/2015, 155–174.
  • Dragišić, Olivera. „Prabugari u bugarskim i jugoslovenskim udžbenicima istorije”. Istorijska tribina mladih saradnika Instituta za noviju istoriju Srbije 1/2013, 201–219.
  • Dragišić, Olivera. Komunističko osvajanje vlasti na Balkanu 1944– 1947. Rumunija. Bugarska. Jugoslavija. Beograd: INIS, 2023.
  • Dragišić, Petar. Jugoslovensko-bugarski odnosi 1944–1949. Beograd: INIS, 2007.
  • Dragišić, Petar. Odnosi Jugoslavije i Austrije 1945‒1955. Beograd: INIS, 2013.
  • Dragišić, Petar, Dragišić, Olivera. Jugoslavija i Bugarska 1944– 1980. Hronika neuspešnog prijateljstva. Beograd: Stella Polare, 2019.
  • Dragišić, Petar. Šta smo znali o Italiji? Pogledi iz Beograda na Italiju 1955–1978. Beograd: INIS, 2019.
  • Đorđević, Dimitrije. Nacionalne revolucije balkanskih naroda 1804– 1914, Beograd: IČ, 1995.
  • Životić, Aleksandar. Jugoslavija, Albanija i velike sile (1945–1961). Beograd; Arhipelag: INIS, 2011.
  • Istorija srpskog naroda, VI-2, 96-109, 146-246.
  • Jakovina, Tvrko. Socijalizam na američkoj pšenici. Zagreb: Matica Hrvatska, 2002.
  • Jovanović, Vladan. Jugoslovenska država i Južna Srbija: 1918–1929: Makedonija Sandžak, Kosovo i Metohija u Kraljevini SHS. Beograd: INIS, 2002.
  • Jovanović, Slobodan. Vlada Milana Obrenovića. II. Beograd, 1990.
  • Kraljačić, Tomislav. Kalajev režim u Bosni i Hercegovini (1882–1903). Sarajevo: Veselin Masleša, 1987.
  • Lorraine M., Lees. Keeping Tito A Float: The United States, Yugoslavia, and the Cold War, 1945–1960. The Pensilvania State University Press/ University Park Pensilvania, 1997.
  • Marković, Olivera. „Tumačenje istorije Vizantije u sovjetskom modelu udžbenika u Bugarskoj i Jugoslaviji 1944–1953”. Godišnjak za društvenu istoriju 2/2012, 51–66.
  • Marković, Olivera. ”Kallay’s Regime in Bosnia and Herzegovina from 1882 until 1993: The Creation of a New Nation”. Anthropology of the Post- -Socialist World. Plzen 2008, 59–67.
  • Marković, Olivera. „Ideološko-političke interpretacije srednjovekovnih tema u udžbenicima istorije u Bugarskoj i Jugoslaviji 1944–1953. godine”. Tradicija i transformacija. Političke i društvene promene u Srbiji i Jugoslaviji u 20. veku, knj. 1, Beograd: INIS, 2015.
  • Marković, Olivera. „Prabugari u bugarskim i jugoslovenskim udžbenicima istorije. Komparativna analiza bugarskih i jugoslovenskih udžbenika istorije 1944–1953”, Istorijska tribina. Istraživanja mladih saradnika Instituta za noviju istoriju Srbije 1/2013, Beograd: INIS, 2013.
  • Marković, Olivera. Anatomija jednog filma: Kradljivac bresaka, Master rad, Odbranjen na Filozofskom fakultetu, 2008.
  • Marković, Predrag. „Jugoslavija i mađarska kriza 1956. godine u svetlu britanskih izvora i pisanja beogradske štampe”. Balkan posle Drugog svetskog rata, Beograd 1996, 143–154.
  • Milkić, Miljan. Tršćanska kriza u vojno-političkim odnosima Jugoslavije sa velikim silama 1943‒1947, Beograd: INIS, 2012.
  • Mišić, Saša, Pomirenje na Jadranu: Jugoslavija i Italija na putu ka Osimskim sporazumima iz 1975, Beograd: Univerzitet, Fakultet političkih nauka, 2018.
  • Obradović, Ivan. Ideje balkanskog jedinstva između dva svjetska rata u srpskoj javnosti. Magistarski rad, Univerzitet u Beogradu, Filozofski fakultet, Odeljenje za istoriju. Beograd, 2010.
  • Petranović, Branko. Balkanska federacija 1943–1948. Šabac: Zaslon, 1991.
  • Petranović, Branko. Srbija u Drugom svetskom ratu, Beograd: Vojnoizdavački i novinski centar, 2002.
  • Piljak, Milan. „Bugarska inicijativa za izgradnju puta Niš–Dimitrovgrad: pokušaj pritiska na Jugoslaviju u uslovima Hladnog rata”. Tokovi istorije 2/2023, 279–299.
  • Piljak, Milan. Privredna elita u Jugoslaviji i Bugarskoj: 1958–1965. Uporedna analiza, Doktorska disertacija, Univerzitet u Beogradu, Filozofski fakultet, Odeljenje za istoriju. Beograd, 2017.
  • Rafailović, Jelena. Razvoj industrije na Balkanu. Tekstilna industrija u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca i Bugarskoj 1919–1929. Beograd, 2018.
  • Ristić T., Ivan. Bugarska u politici Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (1919–1929), Doktorska disertacija, Univerzitet u Beogradu, Filozofski fakultet, Odeljenje za istoriju. Beograd, 2017.
  • Ristović, Milan. Na pragu Hladnog rata. Jugoslavija i građanski rat u Grčkoj (1945–1949), Beograd: Filozofski fakultet, 2016.
  • Stojković, Miroslav. Bugarska okupatorska politika u Srbiji 1941–1944, Beograd: ISI, 1989.
  • Timotijević, Miloš, Modernizacija balkanskog grada u doba socijalizma: (1944–1989). Komparativna analiza razvoja Čačka i Blagoevgrada u epohi socijalizma, Čačak: Narodni muzej Čačak, 2012.
  • Todić, Vlada. „’Kasno disidentstvo u Bugarskoj’ i kraj vladavine Todora Živkova”, Godišnjak za društvenu istoriju 1/2013, 31–53.
  • Tripković, Đoko. „Jugoslavija i pitanje azila Imre Nađa”. Istorija 20. veka 1/1997, 61–73.
  • Tomanić, Boris. Preokret: Jugoslavija i Bugarska u završnoj fazi Drugog svetskog rata: 1943/1944-1945/1946. Beograd: Institut za savremenu istoriju: Catena Mundi, 2023.
  • Crampton, R. J. Eastern Europe in the Twentieth Century. Routledge, 1994.
  • Cvetković Lj., Vladimir. Pogled iza Gvozdene zavese. Jugoslovenska politika prema zemljama narodne demokratije u susedstvu 1953–1958. Beograd: INIS, 2013.
  • Čubrilović, Vaso. „Balkanski narodi u istočnoj krizi 1875–1878”. Pogledi Vase Čubrilovića na srpsku istoriju HIX i XX veka. Beograd: SANU, Balkanološki institut, 1992.