Zbornik radova Pravnog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu : knj. 2 (2025) (str. 189-199)
AUTOR(I) / AUTHOR(S): Dragan Dakić 
DOI: https://doi.org/10.46793/7623-154.183D
SAŽETAK / ABSTRACT:
Ovaj rad ima za cilj da ispita odnos multilateralizma i unilateralizma u savremenom međunarodnom javnom pravu, sa centralnim istraživačkim pitanjem da li aktuelna dob unilateralizma predstavlja terminalnu fazu multilateralnog poretka koji je izgrađen nakon 1945. godine u uslovima bipolarnog svijeta, i relativno održavan tokom unipolarnog perioda u periodu od 1990. godine do 2008. godine. Istraživanje se zasniva na normativnoj analizi Povelje Ujedinjenih nacija, ključnih principa zabrane upotrebe sile, intervencionizma, sankcija, kao i na sažetoj teorijskoj analizi odnosa prava i moći u međunarodnim odnosima. Metodologija rada obuhvata dogmatsko-pravni, istorijski i kritičko-analitički pristup. Rezultati istraživanja pokazuju da je multilateralizam u posmatranom periodu predstavljao temeljni organizacioni princip međunarodnog poretka, ali da je njegova funkcionalnost bila u značajnoj mjeri uslovljena odnosima globalne moći. Aktuelni porast unilateralnih praksi, naročito u oblasti upotrebe sile, ekonomskih sankcija i geoekonomskog pritiska, ukazuje na duboku strukturnu transformaciju međunarodnog pravnog poretka. Rad ukazuje na mogućnost da se ne radi o kraju međunarodnog prava kao kategorije, već o završetku jednog istorijskog modela multilateralizma i početku nove, fragmentiranije, pravne konfiguracije. Rada nastoji da doprinese sistematskom povezivanju pravne analize sa širim geopolitičkim i teorijskim uvidima, čime pretenduje na relevantnos u oblasti međunarodnog javnog prava i međunarodnih odnosa.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
multilateralizam, doba unilateralizma, prinuda, sila
LITERATURA / REFERENCES:
- Dakić, D., Sajber napadi i međunarodno javno pravo, Zbornik radova: Otvorena pitanjameđunarodnog krivičnog prava i reforma krivičnog zakonodavstva Republike Srbije,Zlatibor, 2022.
- Dakić, D., United States Sanctions against individuals in Republic of Srpska and Legal Remedies. Foreign Legal Life, 68.3/2024.
- Dörr, O., Use of Force, Prohibition of, Oxford, 2019.
- Carter, B. E., Economic Coercion, Oxford, 2009.
- Kreća, M., Međunarodno javno pravo, Beograd, 2023.
- Lowenfeld, A. F., International Economic Law, Oxford, 2002.
- Nollkaemper, A., Unilateralism/Multilateralism, Oxford, 2011.
- Organization of American States (1948) Charter of the Organization of American States, Bogotá, 1948. Dostupno na: https://www.oas.org/en/sla/dil/docs/inter_american_treaties_A-41_charter_OAS.pdf
- Schmitt, M., Cyber Operations and the Jus ad Bellum Revisited, 2011.
- Sender, O. Coercion, Oxford, Max Planck Encyclopedia of Public International Law, 2021.
- Hakimi, M., Cogan, J., The End of the U.S.-Backed International Order and the Future of International Law, Cambridge, 2025.