Zbornik radova Pravnog fakulteta Univerziteta u Kragujevcu : knj. 2 (2025) (str. 145-155)
AUTOR(I) / AUTHOR(S): Dejan Matić 
DOI: https://doi.org/10.46793/7623-154.145M
SAŽETAK / ABSTRACT:
Primena veštačke inteligencije u visokom obrazovanju predstavlja jedan od ključnih pravaca modernizacije nastavnih i administrativnih procesa, kako u svetu, tako i u Srbiji. Ovaj članak istražuje potencijal i izazove koje veštačka inteligencija donosi, sa posebnim fokusom na etičke i pravne aspekte primene u nacionalnom kontekstu. U radu se razmatraju četiri osnovna etička principa: pravičnost, transparentnost, odgovornost i zaštita privatnosti, kao i njihova primena u adaptivnim sistemima učenja, generativnim modelima i analitičkim platformama za praćenje akademskog napretka. Na osnovu te analize, formulisane su preporuke za budući razvoj, uključujući razvoj normativnog okvira, etičku kontrolu generativnih alata, obuku nastavnog osoblja i kontinuiranu reviziju algoritama i podataka. Istaknuto je da odgovorna primena veštačke inteligencije u srpskom visokom obrazovanju može značajno unaprediti kvalitet nastave i podršku studentima, uz očuvanje prava i akademskog integriteta, ali samo ako je praćena jasnim politikama, kontinuiranim nadzorom i usaglašavanjem sa međunarodnim standardima.
KLJUČNE REČI / KEYWORDS:
visoko obrazovanje, veštačka inteligencija, etički principi, međunarodni standardi, modernizacija
LITERATURA / REFERENCES:
- Strategija razvoja digitalnih veština u Republici Srbiji za period od 2020. do 2024. godine, Sl. glasnik RS, br. 21/2020.
- Strategija razvoja elektronskih komunikacija u Republici Srbiji od 2010. do 2020. godine, Sl. glasnik RS, br. 68/10.
- Strategija razvoja informacione bezbednosti u Republici Srbiji za period od 2017. do 2020. godine, Sl. glasnik RS, br. 53/17.
- Strategija razvoja veštačke inteligencije u Republici Srbiji za period 2025–2030. godine, Službeni glasnik RS, br. 5/25.
- Đorđević, S., Matić, D., Pravo u mreži veštačke inteligencije, Kragujevac, 2025.
- Matić, D., Obrazovanje u kontekstu strategije za razvoj veštačke inteligencije do 2030. godine, Zbornik radova: Savremeno pravo u eri digitalizacije i održivog razvoja, Kragujevac 2025.
- OECD, The potential impact of Artificial Intelligence on equity and inclusion in education, (2024).
- UNESCO, Artificial intelligence and education: Guidance for policy-makers, 2021.
- Zakon o zaštiti podataka o ličnosti, Sl. glasnik RS, br. 87/2018.
- Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence and amending Regulations (EC) No 300/2008, (EU) No 167/2013, (EU) No 168/2013, (EU) 2018/858, (EU) 2018/1139 and (EU) 2019/2144 and Directives 2014/90/EU, (EU) 2016/797 and (EU) 2020/1828 (Artificial Intelligence Act), dostupan na adresi: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/ ?uri=CELEX:32024R1689
- Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46/EC (General Data Protection Regulation) (Text with EEA relevance).