Međunarodna naučna konferencija VLADAVINA PRAVA U VREME
INSTITUCIONALNIH PROMENA, Kragujevac, 29 – 30. maj 2026. [str. 447-458]
AUTHOR(S) / AUTOR(I): Igor Kambovski 
Download Full Pdf 
DOI: https://doi.org/10.46793/XXIIMajsko.447K
ABSTRACT / SAŽETAK:
Elektronska trgovina više ne predstavlja tehnološku inovaciju u sferi prodaje i distribucije i perifernu privrednu pojavu, već stabilan i ubrzano rastući segment savremenog potrošačkog društva. Ipak, razvoj ovog tržišta nije ravnomeran: u pojedinim državama brže raste vrednost digitalnog tržišta nego institucionalna i pravna zrelost sistema zaštite potrošača. Predmet ovog rada je položaj potrošača u elektronskoj trgovini u Severnoj Makedoniji i u zemljama regiona – Srbiji, Albaniji, Bugarskoj, Crnoj Gori, Hrvatskoj, Sloveniji i Bosni i Hercegovini. Analiza povezuje statističke trendove za 2024 i 2025 godinu, kao i projekcije za 2026 godinu, sa pravnim okvirom koji uređuje elektronsku trgovinu, zaštitu potrošača, digitalne platforme i obradu ličnih podataka. Posebna pažnja posvećena je uticaju veštačke inteligencije na elektronsku trgovinu, kako u pogledu personalizacije ponude i efikasnosti tržišta, tako i u pogledu novih rizika kao što su algoritamska netransparentnost i pristrasnost, profilisanje, manipulativni modeli ponašanja, dinamičko formiranje cena i povećana ranjivost potrošača. Osnovna teza rada jeste da održivi razvoj elektronske trgovine zavisi ne samo od tehnološke infrastrukture i pristupa internetu, već i od poverenja potrošača, transparentnosti tržišta, delotvorne pravne zaštite i kontinuiranog usklađivanja sa evropskim standardima.
KEYWORDS / KLJUČNE REČI:
elektronska trgovina, zaštita potrošača, Severna Makedonija, Jugoistočna Evropa, digitalno tržište; veštačka inteligencija
ACKNOWLEDGEMENT / PROJEKAT:
REFERENES / LITERATURA:
- Directive (EU) 2019/2161 of the European Parliament and of the Council of 27 November 2019 as regards the better enforcement and modernisation of Union consumer protection rules.
- European Commission, North Macedonia Report 2025.
- European Commission, Serbia Report 2025.
- European Commission, Montenegro Report 2025.
- European Commission, Albania Report 2025.
- European Commission, Bosnia and Herzegovina Report 2025.
- European Commission, The Digital Services Act.
- European Commission, EU’s General Product Safety Regulation (GPSR): A New Era of Consumer Protection.
- Croatian Bureau of Statistics, ICT in households and by individuals, latest available regional comparative release, 2025.
- Karanovic & Partners, North Macedonia Implements Stricter Retail Price Publication Requirements for Consumer Protection.
- Law on Personal Data Protection, https://pepeljugoski.com.mk/en/2025/03/27/ amendments-to-the-consumer-protection-law/
- Macedonian E-commerce Association, Western Balkan Ecommerce Insights, 2025.
- OECD, Stronger consumer protections needed to address current and emerging harms consumers face online, 2024.
- OECD, Six dark patterns used to manipulate you when shopping online, 2024.
- Statistical Office of the Republic of Slovenia, Online shopping, 1st quarter 2025.
- Trading Economics / Eurostat series, Bulgaria – Individuals using the internet for ordering goods or services.
- UNCTAD, Artificial Intelligence and Consumer Protection, 2025.
- UNCTAD, Checklist for Consumer Protection Agencies Deploying AI, 2025.
- Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act).