Peščanik, god. XXIII, br. 26 (2025): 227–238
AUTHOR(S) / AUTOR(I): Milan S. Momčilović
Download Full Pdf 
DOI: https://doi.org/10.46793/Pescanik26.227M
ABSTRACT / SAŽETAK:
U srednjovekovnoj srpskoj državi na snazi je bilo više sistema nasleđivanja. Zavisno seljaštvo je, za razliku od viših slojeva, uglavnom nasleđivalo intestatski. U srpskom delu države, zavisno seljaštvo (sebri) držalo se starih slovenskih običaja, dok je nešto prosvećenije seosko stanovništvo grčkih oblasti bilo upoznato sa pisanim vizantijskim pravom. Ipak, njihov naslednopravni položaj bio je sličan, što se može objasniti izmešanošću stanovništva i uticaju srednjovekovnih, feudalnih shvatanja. Potreba za radnom snagom na seljačkim posedima diktirala je njihovo nasleđivanje prvenstveno od muških potomaka, što je naročito bilo izraženo u srpskim zemljama. Imovinska prava ženske dece štitila su se ustanovom miraza, na čemu se više insistiralo u grčkim krajevima. U grčkim zemljama, naslednici zavisnih seljaka-parika trpeli su veliko ograničenje, nametnuto Novelom Andronika II, koja je propisivala da naslednici imaju pravo samo na trećinu zaostavštine, dok je ostatak sledovao feudalcu i crkvi.
KEYWORDS / KLJUČNE REČI:
nasleđivanje, sebri, parici, običaji, feudalizam
PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:
REFERENCES / LITERATURA:
- Bogišić, Valtazar. Članci i rasprave – familija i nasledstvo. Beograd 1999.
- Gerasimović, Jevrem. Staro srpsko pravo. Beograd, 1925.
- Đorđević, Aleksandar. ,,Zaveštanje u Dušanovom zakonodavstvu”, u: Dvadeset godina zakona o nasleđivanju Republike Srbije: zbornik radova. Niš, 2016, 167–175.
- Đorđević, Vladan. ,,Zakonski red nasleđivanja po Srpskom građanskom zakoniku, u: Zbornik radova sa naučnog skupa Sto pedeset godina od donošenja Srpskog građanskog zakonika (1844–1994). Niš, 1995. 130–136.
- Jiriček, Konstantin. Istorija Srba – politička istorija do 1537. god., knj. 1. Beograd, 1984.
- Kondyli, Fotini. “Changes in the Structure of the Late Byzantine Family and Society”, u: Approaches to the Byzantine Family. Birmingham, 2013. 371–393.
- Laiou, Angeliki. The economic history of Bizantium from the Seventh through the Fifteenth Century, Volume I. Washington, 2002.
- Malatras, Christos. Social structure and relations in fourteenth century Byzantium. Birmingham, 2013.
- Mišić, Siniša. ,,Srpska porodica u poznom Srednjem veku”. Etnoantropološki problemi, 10/2, Beograd 2015, 357–381.
- Nikolić, Dragan. Drevnorusko slovensko pravo. Beograd, 2006.
- Nikolić, Dragan, i Aleksandar Đorđević. Zakonski tekstovi starog i srednjeg veka. Niš, 2013.
- Novaković, Stojan. Selo. Beograd, 1965.
- Ostrogorski, Georgije. Privreda i društvo u Vizantijskom carstvu. Beograd, 1969.
- Ostrogorski, Georgije. Vizantija i Sloveni. Beograd, 1970.
- Ostrogorski, Georgije. Istorija Vizantije. Beograd, 1988.
- Petranović, Božidar. O pravu nasljedstva kod Srba, na osnovu pravnih običaja i pisanih spomenika. Beograd, 1993.
- Popović, Marko, Smilja Marjanović-Dušanić, and Danica Popović. Daily life in medieval Serbia. Beograd, 2016.
- Solovjev, Aleksandar. Zakonodavstvo Stefana Dušana, cara Srba i Grka. Beograd 1998.
- Stojanović, Nataša, ,,O nasleđivanju u Zakonopravilu Svetoga Save”. Zbornik Pravnog fakulteta u Novom Sadu, 48/1, Novi Sad 2014. 25–43.
- Taranovski, Teodor. Istorija srpskog prava u nemanjićkoj državi. Beograd, 1996.
- Ćorović, Vladimir. Istorija Srba. Niš, 2004.
- Šarkić, Srđan. Srpsko srednjovekovno pravo. Beograd, 1995.
- Šarkić, Srđan. ,,O primeni Dušanovog zakonika prema podacima Janjinske hronike”, u: Zakonik cara Stefana Dušana: zbornik radova. Beograd, 2005. 81–89.