Eshatološka ikoničnost crkvenog pojanja: sistematsko-bogoslovski uvid u pitanje „Zašto Crkva peva?”

Sabornost XIX (2025)  (str. 99-109)

AUTOR(I) / AUTHOR(S): Sanja Stevanović

Download Full Pdf  

DOI: 10.46793/sabornost25.099S

SAŽETAK / ABSTRACT:

Na hipotetičko pitanje „zašto Crkva peva u Evharistiji?” moglo bi se odgovoriti na sledeći način: sâm Hristos je na Tajnoj večeri otpojao „hvalu,” nastavljajući judejsko pashalno predanje, te je Crkva prihvatila taj obrazac. Univerzalnost pevanja u svakodnevici različitih naroda, od davnina do danas, čini ovakvo obrazloženje razumljivim. Rad polazi od stanovišta da ovakvi argumenti nisu dovoljni da objasne suštinski razlog zbog kojeg Crkva peva u Evharistiji. Crkveno pojanje se razmatra unutar domena istinite i neprolazne egzistencije, odnosno, unutar domena ontologije.

Analiza se oslanja na razlikovanje prirodnog i ličnosnog poznanja koje predstavlja Jovan Zizijulas u studiji „Dogmatske teme.” Cilj rada jeste da se pokaže eshatološka ikoničnost crkvenog pojanja kroz odgovor na pitanje „zašto Crkva peva?”. Pokazuje se da hrišćani ne pevaju iz nužnosti, iako su zvuk i pevanje za čoveka biološka potreba. Crkveno pojanje je radi eshatološkog cilja — Drugog Hristovog dolaska i sveopšteg Vaskrsenja.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS:

crkveno pojanje, prirodno poznanje, poznanje u ličnosti, eshatološka ikoničnost, ontologija, Vaskrsenje

LITERATURA / REFERENCES:

  • Alfeev, I. (2009). Pravoslavie tom II. Moskva: Izdatelьstvo Sretenskogo monastыrя.
  • Berg, R. E. (2025). Sound. Preuzeto 13.9.2025. sa https://www.britannica.com/ science/sound-physics
  • Werner, E. (1959). The Sacred Bridge. The Interdependence of Liturgy and Mu­ sic in Synagogue and Church during the First Millennium. London: Dennis Dobson.
  • Goldschmidt, E. D. (2007). Haggadah, Passover. U Encyclopaedia Judaica (tom 8, str. 207–210). Detroit: Thomson Gale.
  • Zizijulas, J. (2017). Dogmatske teme. Novi Sad: Beseda.
  • Zizijulas, J. (2023a). Evharistija i Carstvo Božje. U Evharistija čini Crkvu (str. 135–200). Požarevac: Odbor za prosvetu i kulturu Eparhije požarevačko-braničevske.
  • Zizijulas, J. (2023b). Evharistija: Neki biblijski aspekti. U Evharisti­ja čini Crkvu (str. 1–56). Požarevac: Odbor za prosvetu i kulturu Eparhije požarevačko-braničevske.
  • Zizijulas, J. (2023v). Simvolizam i realizam u pravoslavnom bogosluženju. U Evharistija čini Crkvu (str. 233–254). Požarevac: Odbor za prosvetu i kulturu Eparhije požarevačko-braničevske.
  • Zizijulas, J. (2023g). Hristos, Sveti Duh i Crkva. U Crkva kao zajednica (str. 105–130). Požarevac: Odbor za prosvetu i kulturu Eparhije požarevačko-braničevske.
  • Janaras, H. (2019). Protiv religije. Los Anđeles: Sebastijan pres.
  • King, W. L. (1987). Religion. U Encyclopedia of Religion (tom 12, str. 282–293). New York: Macmillan Publishing Company.
  • Léon-Dufour, X. (1970). Louange. U Vocabulaire de théologie biblique (str. 680–684). Paris: Les éditions du Cerf.
  • McGowan, A. B. (2014). Ancient Christian Worship: Early Church Practices in Social, Historical, and Theological Perspective. Grand Rapids, MI: Baker Academic.
  • Matić, Z. (2008). Biblijsko i liturgijsko sećanje (anamneza). Sabornost, 2, 73–80.
  • Mirković, L. (1918). Pravoslavna liturgika ili nauka o bogosluženju Pravoslavne Istočne Crkve, Prvi, opći deo. Sremski Karlovci: Srpska manastirska štamparija.
  • Purves, D. (2017). Music as Biology. The Tones We Like and Why. Cambridge: Harvard University Press.
  • Sarna, N. M. (2007). Hallel. U Encyclopaedia Judaica (tom 8, str. 279–280). Detroit: Thomson Gale.
  • Skablanovič, M. (2017). Tumačenje tipika. Šibenik: Istina.
  • Foley, E. (2009). Foundations of Christian Music: The Music of Pre­Constanti­ nian Christianity. Piscataway, NJ: Gorgias Press LLC.
  • Jacobs, L. (2007). Passover. U Encyclopaedia Judaica (tom 15, str. 678–680). Detroit: Thomson Gale