MITOLOŠKA OSNOVA SRPSKIH FANTASTIČNIH PRIPOVETKI SA KRAJA XIX VEKA

Savremena srpska folkloristika XIV (2025) [str. 329-348]

AUTOR(I) / AUTHOR(S):Dragan V. Cicvarić  

Download Full Pdf  

DOI: https://doi.org/10.46793/FolkloristikaXIV.329C

SAŽETAK /ABSTRACT:

Upoređujući elemente fantastike koji se javljaju u pripovetkama koje su napisane krajem XIX veka u srpskoj književnosti sa demonološkim predanjima sačuvanim kao etnografskim materijalom, dolazimo do zaključka da su elementi srpske mitologije glavni nosioci fantastičnog. Srpski pripovedači koji su predstavljeni u ovom radu doslovno su koristili demonološka predanja koja su potekla iz naroda. Nisu samo korišćeni motivi već i način interpretacije, pa i ona skrivena poruka koja se nalazi u osnovi ovih predanja – konflikt koji se javlja u samoj ličnosti ili u celokupnom društvu.

KLJUČNE REČI / KEYWORDS: 

fantastika, mitologija, folklor, pripovetke, mitska bića, književnost.

PROJEKAT / ACKNOWLEDGEMENT:

LITERATURA/ REFERENCES:

  • Antonijević, Dragana. „Demonološka predanja: fantastika u tradicijskom pričanju.” GEI SANU, knj. XLIII, (1994): 85–100.
  • Bandić, Dušan. Narodna religija Srba u 100 pojmova. Beograd: Nolit, 2004.
  • Bošković-Stuli, Maja. „Fantastika u usmenoj prozi.” Srpska fantastika: natprirodno i nestvarno u srpskoj književnosti. Urednik Predrag Palavestra. Beograd: SANU, 1989: 121–140.
  • Vukadinović, Božo.  Interpretacije. Beograd: Prosveta, 1971.
  • Vuletić, Vitomir. „Glišićevo kazivanje o životu.” Milovan Glišić – Izabrana dela. Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića, 2001: 5–21.
  • Vučković, Radovan. „Folklorna fantastika u srpskoj prozi krajem XIX veka.” Srpska fantastika: natprirodno i nestvarno u srpskoj književnosti. Urednik Predrag Palavestra. Beograd: SANU, 1989: 423–441.
  • Glišić, Milovan. Izabrane pripovetke. Beograd: Draganić, 2003.
  • Zečević, Slobodan. Mitska bića srpskih predanja. Beograd: Vuk Karadžić, 1981.
  • Ivanić, Dušan. „Fantastika u srpskoj književnosti XVIII i XIX veka.” Srpska fantastika: natprirodno i nestvarno u srpskoj književnosti. Urednik Predrag Palavestra. Beograd: SANU, 1989: 339–350.
  • Jovanović, Bojan. „Realnost fantastičnog.” Gradina (1985): 57–61.
  • Palavestra, Vlajko. „Fantastične predstave o starom stanovništvu.” Srpska fantastika: natprirodno i nestvarno u srpskoj književnosti. Urednik Predrag Palavestra. Beograd: SANU, 1989b: 141–148.
  • Palavestra, Predrag. „Odlike srpske fantastike.” Srpska fantastika: natprirodno i nestvarno u srpskoj književnosti. Urednik Predrag Palavestra. Beograd: SANU, 1989a: 9–31.
  • Pešić, Radmila. Milošević-Đorđević, Nada. Narodna književnost. Beograd: Trebnik, 1996.
  • Samardžija, Snežana. Reči u vremenu. Beograd: Srpska književna zadruga, 2018.
  • Urošević, Vlada. „Fantastika u delu Milovana Glišića.” Srpska fantastika: natprirodno i nestvarno u srpskoj književnosti. Urednik Predrag Palavestra. Beograd: SANU, 1989: 399–405.
  • Čajkanović, Veselin. Mit i religija u Srba. Beograd: Srpska književna zadruga, 1973.
  • Bratić, Dobrila. Gluvo doba. Beograd: Plato, 1993.
  • Rerih, Luc. „Šta sve može i treba da ostvari istraživanje predanja.ˮ Polja, br. 340. god. XXXIII (1987): 253–256.
  • Todorov, Cvetan. Uvod u fantastičnu književnost. Beograd: Rad, 1987.
  • Vlahović, Petar. Običaji, verovanja i praznoverice naroda Jugoslavije. Beograd: BIGZ, 1972.