Pravo veštačke inteligencije i osiguranje u Evropskoj uniji

27. Savetovanje PRAVO OSIGURANJA DANAS: STANJE, TEKUĆE REFORME I PRAKTIČNA PITANJA (2026),  [pp. 121-131]

AUTHOR(S) / АУТОР(И): Dragan Mrkšić, Marija Mijatović

Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/27UZPOS.09M

ABSTRACT / САЖЕТАК:

Razvoj i primena veštačke inteligencije (dalje u tekstu: VI) imaju snažan uticaj na sektor osiguranja, koji u Evropskoj uniji tradicionalno ima status visoko regulisane i osetljive delatnosti. VI sistemi se u osiguranju već uspešno koriste u proceni rizika, određivanju premija, obradi šteta i otkrivanju prevara, čime se postižu značajni benefiti, ali se istovremeno otvaraju brojna pravna i etička pitanja. Posebno su izraženi rizici po osnovna prava, zabranu diskriminacije, transparentnost i odgovornost. Usvajanjem Zakona o veštačkoj inteligenciji Evropske unije 2024. godine uveden je sveobuhvatan regulatorni okvir zasnovan na kategorizaciji rizika, koji VI sisteme u sektoru osiguranja pretežno svrstava u oblast visokog rizika. Rad analizira ključne obaveze osiguravajućih društava prema ovom propisu, kao i kompleksna pitanja odgovornosti u vezi sa upo- trebom VI sistema. Poseban akcenat stavljen je na preventivne mehanizme i značaj ljudskog nadzora. Autori ukazuju i na strog sistem propisanih sankcija za nepoštovanje Zakona o VI, kao i na njihov potencijalni uticaj na poslovanje osiguravača, u vreme kada se visokim kaznama pokušava zauzdati opasnost od zloupotrebe ili neodgovorne upotrebe VI sistema u Evropskoj uniji i šire.

KEYWORDS / КЉУЧНЕ РЕЧИ:

veštačka inteligencija, osiguranje, Zakon o veštačkoj inteligenciji, od- govornost u vezi sa upotrebom sistema VI, Evropska unija

ACKNOWLEDGEMENT / ПРОЈЕКАТ:

REFERENCES / ЛИТЕРАТУРA:

  • Crisan, A. D. (2025). The AI Ethics and Integrity Officer (AEIO): a new guardian for human rights and responsible AI governance, Law Review, special issue, 226-246.
  • Demir, S. (2025). Legal Liability Of Artificial Intelligence (AI) Operators, 1-35, https:// doi.org/10.5281/zenodo.15647905.
  • Eling, M., Lehmann, M. (2022). The impact of digitalization and artificial intelligence on the insurance industry, The Geneva Papers on Risk and Insurance – Issues and Practice, 47(3), 359–396. https://doi.org/10.1057/s41288-020-00201-7.
  • EIOPA. (2025). Opinion on Artificial Intelligence governance and risk management, European Insurance and Occupational Pensiones Authority. Dostupno na: https:// www.eiopa.europa.eu/publications/opinion-artificial-intelligence-gover-  nance-and-risk-management_en 6. januar 2026.
  • Financial Times. (2025). Insurers race to cover risks created by artificial intelligence. Dostupno na: https://www.ft.com/content/abfe9741-f438-4ed6-a673-075ec- 177dc62 10. januar 2026.
  • Jovanović, S. (2024). Veštačka inteligencija i pravo osiguranja, Jovanović, S., Mara- no, P. (urednici) u: Dinamika – Pravni okvir i trendovi osiguranja (6–18). Beograd: Udruženje za pravo osiguranja Srbije.
  • Mijatović, M. (2025a). Legal Regulation Of Artificial Intelligence Worldwide, Ci- vitas, 15(1), 124–135, dostupno na: https://www.researchgate.net/publica-tion/397547091_legal_regulation_of_artificial_intelligence_worldwide 10. 1. 2026.
  • Mijatović, M. (2025b). Zakon o veštačkoj inteligenciji Evropske unije – globalni regu- latorni zlatni standard?, Kuzmanović, R., Popović, V., Šarkić, N. et. al. (urednici) u: Savetovanje o aktuelnim i spornim pitanjima savremenog prava (629–640). Beograd: Udruženje pravnika Srbije, ISBN: 978-86-905458-2-7, dostupno na: https://www. researchgate.net/publication/395220961_Zakon_o_vestackoj_inteligenciji_Ev- ropske_unije_-_globalni_regulatorni_zlatni_standard, 25. 1. 2026.
  • Mijatović, M., Gajinov, T., Tomić, J. (2024). Artificial intelligence consequences: the elec- tronic personhood concept of autonomous robots through EU soft law sources, Zoltan Vig (editor) in: Technology transfer and investment law (136–158). Ankara, Budapest, Mauritius, Novi Sad, Szeged, Skopje, Yozgat: Ankara Yıldırım Beyazıt University, An- kara, Turkey, Department of Business Law, Faculty of Economic and Social Sciences of the Budapest University of Technology and Economics, Budapest, Hungary, Faculty of Law and Business Studies Dr Lazar Vrkatić, Novi Sad, Serbia, Department of Law, Fac- ulty of Law & Management, University of Mauritius, Mauritius, Department of Private International Law, Faculty of Law, University of Szeged, Szeged, Hungary, Iustinianus Primus Faculty of Law, Ss. Cyril and Methodius University, Skopje, Macedonia, Faculty of Law, Faculty of Law, Yozgat Bozok University, Yozgat, Turkey, ISBN 978-963-421- 978-1, dostupno na: https://www.researchgate.net/publication/389314209_Artifi- cial_intelligence_consequences_the_electronic_personhood_concept_of_auton- omous_robots_through_EU_soft_law_sources, 9. 1. 2026.
  • Mudusu, S. (2023). Artificial intelligence applications in insurance underwriting and claims management, Global Business and Economics Review, 25(2), 187–203.
  • Okuno, M. J., Okuno, H.G. (2025). Legal frameworks for AI service business partici- pants: a comparative analysis of liability protection across jurisdictions. AI & Soc, 40, 5667–5683, https://doi.org/10.1007/s00146-025-02288-9.
  • Rohrbach, W. (2025). Nova uloga osiguranja u okruženju veštačke inteligencije, Evrops- ka revija za pravo osiguranja, 24(2), 4–5.
  • Uppiah, M.V. (2025). Pregled regulative INSURTECH-a na Mauricijusu i u Evropskoj uniji, Evropska revija za pravo osiguranja, 24(2), 48–53. https://doi.org/10.46793/ ERPO2402.48U
  • Uredba (EU) 2016/679 Evropskog parlamenta i Saveta od 27. aprila 2016. godine o zaštiti fizičkih lica u vezi sa obradom ličnih podataka i o slobodnom kretanju takvih podataka i o stavljanju van snage Direktive 95/46/EZ (Opšta uredba o zaštiti poda- taka), Službeni list Evropske unije (OJ L 119, 4.5.2016).
  • Uredba (EU) 2024/1689 Evropskog parlamenta i Saveta od 13. juna 2024. o utvrđivanju usklađenih pravila o veštačkoj inteligenciji i o izmeni uredbi (EZ) br. 300/2008, (EU) br. 167/2013, (EU) br. 168/2013, (EU) 2018/858, (EU) 2018/1139 i (EU) 2019/2144
  • te direktiva 2014/90/EU, (EU) 2016/797 i (EU) 2020/1828, Službeni list Evropske unije (SL L, 2024/1689, 12.7.2024).
  • Wood, C. C. (2025). The Urgent Need for a Chief Artificial Intelligence Risk Officer (CAIRO), Information Systems Security Association Journal, July-August 2025, http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.5382521