ZOONIMIJA BEOGRADSKOG ZOOLOŠKOG VRTA

Zbornik radova sa XVII naučnog skupa mladih filologa Srbije, održanog 22. juna 2025. godine na Filološko-umetničkom fakultetu u Kragujevcu, Knj. 1(2026)  [113-126]
 
AUTHOR(S) / AUTOR(I): Milena D. Milosavljević 
Download Full Pdf   

DOI: https://doi.org/10.46793/MFXVII-1.113M

ABSTRACT / SAŽETAK:

Predmet ovog rada predstavljaju zoonimi kojima su imenovane životinje u Beogradskom zoološkom vrtu od njegovog osnivanja do danas. Korpus čini više od 250 zoonima, koje smo prikupili u razgovoru sa zaposlenima. Cilj je da na osnovu leksičko-semantičke analize izdvojimo najdominantnije modele imenovanja, utvrdimo koliko se motivacija prikupljenih zoonima razlikuje od motivacije u tradicionalnoj zoonimiji, kao i da ustanovimo osobenosti nominacije životinja u kontekstu života van njihovog prirodnog okruženja. Polazeći od odnosa između nominacionog motiva i imena životinje, zoonime najpre delimo na direktno i posredno motivisane, a zatim, unutar ovih grupa, analiziramo posebne principe imenovanja. Osim klasifikacije prema tipu motivacije, dajemo i tvorbenu analizu zoonima. Kako se pokazalo da se metaforičke asocijacije u osnovi pojedinih imena zasnivaju na specifičnim predstavama srpske lingvokulturološke zajednice o svetu koji nas okružuje, imenovanje životinja se sagledava i kao kulturološki fenomen.

KEYWORDS / KLJUČNE REČI:

onomastika, urbana zoonimija, zoonim, metafora, lingvokulturologija

ACKNOWLEDGEMENT / PROJEKAT:

Ovaj rad je finansiralo Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja Republike Srbije prema Ugovoru broj 451-03-136/2025-03/200174, koji je sklopljen sa Institutom za srpski jezik SANU.

REFERENCES / LITERATURA:

  • Bojović Manić 2014: J. Bojović-Manović, Iz zoonimije Ibarskog Kolašina, Baština, 36, 15–41.
  • Brozović Rončević, Žic 2004: D. Brozović-Rončević, M. Žic, Metafora i metonimija kao poticaj u procesu imenovanja, Folia onomastica Croatica, 12–13, 91–104.
  • Brozović Rončević, Čilaš-Šimpraga 2008: D. Brozović-Rončević, A. Čilaš-Šimpraga, Nacrt za zoonomastička istraživanja (na primjeru imena konja), Folia onomastica Croatica, 17, 37–58.
  • Gortan Premk 2004: D. Gortan-Premk, Polisemija i organizacija leksičkog sistema u srpskom jeziku, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva.
  • Grković 1997: M. Grković, Rečnik ličnih imena kod Srba, Beograd: ,,Vuk Karadžić”.
  • Dragićević 2010: R. Dragićević, Verbalne asocijacije kroz srpski jezik i kulturu, Beograd: Društvo za srpski jezik i književnost Srbije.
  • Žugić 2004: R. Žugić, Motivisanost zoonima i njihov odnos prema ličnim nadimcima i ličnim imenima, Južnoslovenski filolog, LX, 177–192.
  • Ivić 1993: M. Ivić, O razlikovanju ljudi po boji, Južnoslovenski filolog, XLIX, 1–21.
  • Jurišić 2024: M. Jurišić, Nazivi za crnu ovcu u prizrensko-timočkim govorima, u: A. Loma (gl. ur.), Pastirska leksika prizrensko–timočkih govora, Niš: SANU, Ogranak u Nišu – Beograd: Institut za srpski jezik SANU, 119–135.
  • Klajn 2002: I. Klajn, Tvorba reči u savremenom srpskom jeziku. Deo 1, Slaganje i prefiksacija, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Institut za srpski jezik SANU, Novi Sad: Matica srpska.
  • Klajn 2003: I. Klajn, Tvorba reči u savremenom srpskom jeziku. Deo 2, Sufiksacija i konverzija, Beograd: Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Institut za srpski jezik SANU, Novi Sad: Matica srpska.
  • Kovačević 42015: M. Kovačević, Stilistika i gramatika stilskih figura, Beograd: Jasen.
  • Milić 2013: G. Milić, Pristup zoosemiji u okviru teorije konceptualne metafore i metonimije, Jezikoslovlje, 14/1, 197‒213.
  • Miloradović, Savić 2024: S. Miloradović, S. Savić, Nazivi za stoku prema vremenu mlađenja i uzrastu, u: A. Loma (gl. ur.), Pastirska leksika prizrensko–timočkih govora, Niš: SANU, Ogranak u Nišu – Beograd: Institut za srpski jezik SANU, 73–93.
  • Petrović M. 2009: M. Petrović, Iz onomastike Rađevine. Zoonimi jednog rađevskog sela, Godišnjak za srpski jezik i književnost, 22/9, 377–392.
  • Petrović V. 2013: V. Petrović, Zoonimski sistem sela Miljevići (kod Prijepolja), Godišnjak za srpski jezik, XXVI/13, 413–425.
  • Pižurica 1971: M. Pižurica, Iz onomastike Rovaca. Imena domaćih životinja, Prilozi proučavanju jezika, 7, 167–185.
  • Pižurica 1977: M. Pižurica, Boje u zoonimiji, Posebna izdanja, knj. XXXI, Odjeljenje društvenih nauka, knj. 5, ANUBiH, Sarajevo, 29–45.
  • Horvat 2020: J. Horvat, From Paul the Octopus to Achilles the Cat – Proper Names of Animals which Predict the Outcomes of Sports Competitions, Folia onomastica Croatica, 29, 73–121.
  • Čilaš Šimpraga, Horvat 2014: A. Čilaš-Šimpraga, J. Horvat, Iz hrvatske zoonimije: imenovanje krava, Folia onomastica Croatica, 23, 37–58.
  • Šćepanović 1997: M. Šćepanović, Imenoslov valjevske Petnice, Beograd: Institut za srpski jezik SANU – Valjevo: Istraživačka stanica Petnica.
  • Šćepanović 1998: M. Šćepanović, Transonimizacija i nominalne kategorije, Srpski jezik, III, 101–108.
  • Šćepanović 2002: M. Šćepanović, Zoonim kao onomastički termin, Srpski jezik, VII, 127–134. https://www.beozoovrt.rs/?lang=sr (pristupljeno 5. 8. 2025).
  •